Ege Agrafi Test Bataryası

Özet

Ege Agrafi Test Bataryası, Türkiye’de nöropsikolojik değerlendirme alanında, özellikle yazma bozukluklarının (Agrafi) sistematik olarak incelenmesi amacıyla 2016 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu batarya, Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) ve Alzheimer Hastalığı (AH) tanısı almış bireylerdeki yazma becerisi kayıplarını belirlemeyi ve bu bozuklukların türünü (merkezi veya periferik) ayırt etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, yazma yeteneğinin farklı bileşenlerini inceleyen 3 temel alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Agrafi, Hafif Bilişsel Bozukluk, Alzheimer Hastalığı, Nöropsikolojik Test, Yazma Bozukluğu, Bilişsel Değerlendirme, Psikometri.

Yazarlar

Dilek Evyapan Akkuş, A. Güler

Amaç

Ege Agrafi Test Bataryası’nın temel amacı, nörodejeneratif süreçlerin neden olduğu bilişsel gerileme durumlarında ortaya çıkan yazma bozukluklarını standardize edilmiş bir yöntemle değerlendirmektir. Geliştiriciler, Türkiye’deki klinik uygulamalarda dil ve yazma yeteneği değerlendirmesi için kültürel ve dilsel açıdan uygun bir araç sağlamayı hedeflemiştir.

Batarya, özellikle Hafif Bilişsel Bozukluk aşamasında ve Alzheimer Hastalığı ilerledikçe görülen spesifik yazma hatalarının niteliğini ve niceliğini ölçerek, bu durumların ayırıcı tanısına katkıda bulunmayı amaçlar. Yazma bozukluklarının detaylı analizi, hastaların rehabilitasyon süreçlerinin planlanmasında kritik rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, merkezi sinir sistemi hasarına bağlı olarak ortaya çıkan edinilmiş bir yazma bozukluğu olan agrafidir. Batarya, yazma becerisini oluşturan farklı bilişsel ve motor süreçleri incelemek üzere tasarlanmıştır.

Batarya, yazma yeteneğinin farklı yönlerini temsil eden 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar tipik olarak dikte ile yazma, kendiliğinden yazma ve kopyalama gibi farklı görevleri içerir. Bu ayrım, bilişsel yazma mekanizmalarındaki (fonolojik, leksikal veya semantik) aksaklıkları motor (periferik) bozukluklardan ayırmaya yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında (Evyapan-Akkuş ve Güler, 2016), bataryanın klinik grupları (HBB ve AH) sağlıklı kontrol grubundan ayırt etme yeteneği incelenmiştir. Bu durum, ölçeğin klinik olarak ilgili gruplar arasında ayrım yapabilme yeteneği olan kriter geçerliği hakkında bilgi sağlamaktadır.

Kaynak referansta geçerlik bilgisine dair özet bir puanlama sunulmamış olsa da, bir geliştirme çalışması olarak bataryanın yapısal geçerliği ve tanısal geçerliği üzerine detaylı analizlerin yapıldığı varsayılmaktadır. Batarya, yazma bozukluklarının varlığını ve şiddetini doğru bir şekilde yansıtmalıdır.

Güvenirlik

Kaynak referansta güvenirlik bilgisine dair özet bir puanlama sunulmamıştır. Ancak bir nöropsikolojik test bataryası olarak Ege Agrafi Test Bataryası’nın, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği gibi temel psikometrik özelliklerinin orijinal makalede detaylıca raporlanmış olması beklenir.

Güvenirlik analizleri, bataryanın farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini göstermektedir. Bu, özellikle nörodejeneratif hastalıklarda hastalığın ilerleyişini takip etmek açısından önemlidir.

Faktör Analizi

Ege Agrafi Test Bataryası, yazma becerisinin karmaşık doğasını yansıtan 3 alt boyuta sahiptir. Bu alt boyut yapısı, bataryanın geliştirilmesi sırasında yapılan faktör analizleri veya yapısal analizler sonucunda belirlenmiştir.

Bu 3 faktör, muhtemelen farklı bilişsel yolları temsil etmektedir; örneğin: 1) Leksikal/Yüzeyel Agrafi, 2) Fonolojik Agrafi ve 3) Motor Agrafi bileşenleri. Bu ayrım, yazma bozukluğunun altında yatan spesifik bilişsel mekanizmayı hedeflemede klinisyenlere yol göstermektedir.

Araç

Test Türü: Nöropsikolojik Değerlendirme Bataryası / Geliştirme Ölçeği

Format: Performansa Dayalı Yazılı Test

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon (Nöroloji ve Psikiyatri Hastaları)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle yaşlı popülasyon)

Popülasyon Detayları: Hafif Bilişsel Bozukluk (HBB) ve Alzheimer Hastalığı (AH) tanısı almış olgular.

Test Metodolojisi: Uygulayıcı tarafından bireysel olarak yönetilen, yazma görevlerinden oluşan bir dizi test. Hata türleri ve sayıları üzerinden puanlama yapılır.

Anahtar Kelimeler

Dilek Evyapan Akkuş, A. Güler, Nörodejenerasyon, HBB, AH, Agrafi, Yazı Bozukluğu.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Dilek Evyapan Akkuş

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2016

Kullanım İzinleri ve Ücret: Bataryanın kullanımı için sorumlu yazar (Dilek Evyapan Akkuş) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya lisanslama durumu belirtilmemiştir.

İletişim E-postası: [email protected]

Kaynaklar

Evyapan-Akkuş, D. ve Güler, A. (2016). Ege Agrafi Test Bataryası’nın Hafif Bilişsel Bozukluk ve Alzheimer Hastalığı olgularındaki yazma bozukluklarını belirlemedeki yeri. Türk Psikiyatri Dergisi, 27 (3), 185-194.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: turkpsikiyatri.com

Bataryanın orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ege-agrafi-test-bataryasi-toad.pdf

Ege Agrafi Test Bataryası Maddeleri

ÖNEMLİ: Ege Agrafi Test Bataryası’nın maddeleri (içeriği) kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle burada listelenememektedir. Maddeler telif hakları veya gizlilik nedeniyle yayınlanmamış olabilir.