The Internet Addiction Test

Özet

İnternet Bağımlılığı Testi (IAT), Dr. Kimberly S. Young tarafından 1998 yılında geliştirilmiş, bireylerin internet kullanımına ilişkin sorunlu davranışlarını ve bunun günlük yaşam üzerindeki olumsuz etkilerini ölçmeyi amaçlayan 20 maddelik standart bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, internetin kontrolsüz kullanımı sonucu ortaya çıkan işlevsel bozukluk, tolerans, yoksunluk ve sosyal çatışma gibi bağımlılık semptomlarının şiddetini belirlemek için tasarlanmıştır. Sunulan giriş, bu ölçeğin Boysan ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Bu uyarlama, IAT’nin Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

İnternet bağımlılığı, Problematic Internet Use, IAT, Siber bağımlılık, Psikometri, Davranışsal bağımlılıklar, Türkçe uyarlama

Yazarlar

Boysan, M., Kuss, D. J., Barut, Y., Ayköse, N., Güleç, M., Özdemir, O.

Amaç

İnternet Bağımlılığı Testi (IAT), bireylerin internet kullanımının kompulsif veya bağımlılık düzeyinde olup olmadığını hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, internet kullanımının zaman yönetimi, sosyal ilişkiler, akademik veya mesleki performans ve duygusal durum üzerindeki olumsuz sonuçlarını ölçmektir. Bu sayede, klinik bağlamda risk altındaki bireylerin erken teşhisi ve müdahale planlarının oluşturulması mümkün olmaktadır.

Türkçe uyarlamayı gerçekleştiren Boysan ve arkadaşları (2017), IAT’nin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sınayarak, küresel olarak tanınan bu aracın yerel araştırmalarda ve klinik uygulamalarda güvenle kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu çalışma, ölçeğin kültürel adaptasyonunun ve geçerlik yapısının incelenmesini kapsamıştır.

Yapı

IAT, genellikle Amerikan Psikiyatri Birliği’nin (APA) madde bağımlılığı kriterlerine dayanarak geliştirilmiştir ve İnternet bağımlılığı yapısının altı temel boyutunu ölçmektedir. Bu boyutlar arasında dikkat çekme (salience), aşırı kullanım (excessive use), ihmal (neglect of duty), beklenti/sosyalleşme (anticipation/socializing), işlevsel bozukluk (functional impairment) ve yoksunluk/duygusal değişim (withdrawal/emotional change) yer alır.

Ölçek, bu alt boyutlar aracılığıyla internet kullanımının ne zaman sadece bir hobi olmaktan çıkıp, bireyin hayatını olumsuz etkileyen bir zorlantıya dönüştüğünü tespit etmeyi amaçlar. Her bir madde, internetin bireyin zaman algısı, üretkenliği ve kişilerarası ilişkileri üzerindeki etkisini sorgular.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerliğe ilişkin spesifik bir bilgi bulunmamasına rağmen, Boysan ve arkadaşlarının (2017) adaptasyon çalışması yüksek düzeyde yapısal geçerlik bildirmiştir. Çalışma, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapısını doğrulayarak, maddelerin ölçmek istedikleri yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Yapılan analizlerde, genellikle doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak IAT’nin Türk örnekleminde de yeterli düzeyde uyum sağladığı tespit edilmiştir. Bu durum, IAT’nin yapı geçerliği açısından güçlü kanıtlar sunduğunu ve IAT puanlarının gerçekten de sorunlu internet kullanım düzeyini yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi eksik olsa da, Boysan ve arkadaşlarının (2017) çalışması, IAT’nin Türkçe versiyonunun yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) genellikle .90’ın üzerinde rapor edilmiştir, bu da ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçtüğünü işaret eder.

Bu yüksek güvenirlik düzeyi, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir. Bu, IAT’nin klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir bir araç olarak kullanılmasına olanak tanır.

Faktör Analizi

Boysan ve arkadaşlarının (2017) Türkçe uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizleri, ölçeğin psikometrik yapısını incelemiştir. Orijinal IAT çok boyutlu olarak tasarlanmış olsa da, birçok adaptasyon çalışması gibi bu çalışma da genel bir “İnternet Bağımlılığı” faktörünün güçlü bir şekilde baskın olduğunu göstermiştir.

Analizler, 20 maddenin tamamının Türk örnekleminde anlamlı faktör yüklerine sahip olduğunu ve ölçeğin tek bir genel faktör altında toplanma eğiliminde olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, IAT’nin Türkiye’de sorunlu internet kullanımının genel şiddetini ölçmede etkili bir araç olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinal: Dr. Kimberly S. Young, 1998)

Format: 20 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği. Derecelendirme seçenekleri genellikle “Hiçbir zaman” (1) ile “Her zaman” (5) arasında değişir. Puanlar toplanarak genel bir bağımlılık skoru elde edilir.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal), İspanyolca, Çince, Almanca ve çok sayıda diğer adaptasyon dilleri.

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle 13 yaş ve üzeri. Özellikle lise ve üniversite öğrencileri üzerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Popülasyon Detayları: Boysan ve arkadaşlarının (2017) çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonundan toplanan örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılardan internet kullanım alışkanlıklarını ve bunun sonuçlarını yansıtan maddeleri belirtilen 5 dereceli Likert ölçeğinde puanlamaları istenir. Yüksek toplam puanlar, daha şiddetli İnternet bağımlılığı düzeyini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Problematic Internet Use, Psikometrik özellikler, Yapısal geçerlik, Cronbach Alfa, Davranışsal bağımlılık, Gençlik araştırmaları, IAT

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin orijinali (Young, 1998) genellikle bilimsel araştırma amaçları için kullanılabilir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanım için orijinal geliştiriciden (Dr. Kimberly S. Young) izin alınması gerekebilir.

Ücret: Araştırma amaçlı kullanım genellikle ücretsizdir, ancak resmi lisanslama veya ticari kullanımlar ücrete tabi olabilir.

Uyarlama Yılı: 2017 (Türkçe Versiyonu).

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: the-internet-addiction-test-toad.pdf

Kaynaklar

• Boysan, M., Kuss, D. J., Barut, Y., Ayköse, N., Güleç, M., & Özdemir, O. (2017). Psychometric properties of the Turkish version of the Internet Addiction Test (IAT). Addictive behaviors, 64, 247-252. DOI: 10.1016/j.addbeh.2015.09.002
• Young, K. S. (1998). Caught in the Net: How to recognize the signs of Internet addiction—and a winning strategy for recovery. John Wiley & Sons. (Orijinal Ölçek Kaynağı)

İnternet Bağımlılığı Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. IAT, 20 maddeden oluşmakta olup, bireyin internet kullanımının duygusal, sosyal ve işlevsel sonuçlarını sorgular.