Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği

Özet

Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği (EÖAÖ), bireylerin ebeveynlik rolüne dair sahip oldukları subjektif tutumları, inançları ve algıları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkiye adaptasyonu, 2017 yılında Kızıldağ ve Duran tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü ve dili bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda ebeveynlik algılarını araştırmada kullanılabilecek psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu göstermiştir.

Ölçek, ebeveynliğin getirdiği zorluklar ve ödüller gibi çeşitli boyutları kapsayan algısal bileşenleri değerlendirir. Ölçeğin uyarlama süreci, faktör yapısının doğrulanmasını ve iç tutarlılık analizlerini içermiştir. Bu sayede, ebeveynlik araştırmalarında önemli bir boşluğu dolduran, Türkçeye uyarlanmış güvenilir bir ölçüm aracı literatüre kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik algısı, Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği, psikolojik ölçek, adaptasyon, ebeveynlik, psikometri, geçerlik, güvenirlik, Kızıldağ ve Duran (2017).

Yazarlar

Seval Kızıldağ, Ayşe Duran

Amaç

Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ebeveyn olma fikrine, ebeveynlik rolünün kendilerine yüklediği sorumluluklara ve bu rolün genel yaşam kaliteleri üzerindeki etkisine dair sahip oldukları bilişsel ve duygusal algıları standart bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle ebeveynliğe geçiş aşamasındaki bireylerin veya mevcut ebeveynlerin bu role yönelik pozitif ve negatif beklentilerini saptamada kritik bir rol oynamaktadır.

Türkiye uyarlamasının özel amacı, orijinal ölçeğin kültürel eşdeğerliğini ve yapısal bütünlüğünü Türk örnekleminde kanıtlamaktır. Bu sayede, Türk aile yapısı ve kültürel normları çerçevesinde ebeveynlik algılarının bilimsel olarak incelenmesine olanak tanınmıştır. Ölçek, klinik ve akademik araştırmalarda ebeveyn danışmanlığı programlarının etkinliğini değerlendirmek ve risk altındaki grupları belirlemek için kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, ebeveynliğe dair algısal yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle ebeveynliğin getirdiği kişisel tatmin, zorluklarla başa çıkma becerisi, rol çatışması ve ebeveynliğin bireyin özgürlüğüne etkisi gibi çok boyutlu bileşenleri içerir. Ölçeğin orijinal yapısı, genellikle birkaç alt boyuttan oluşur ve bu alt boyutlar, bireyin ebeveynlik deneyimine dair bütüncül bir bakış açısı sunar.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, Türk kültüründe ebeveynlik algısının hangi temel psikolojik faktörler etrafında organize olduğunu ortaya koyarak ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapıyı doğrulamıştır.

Geçerlik

Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği’nin Türkiye adaptasyon çalışmasında geçerlik çalışmaları, yapı geçerliği ve kapsam geçerliği odaklı yürütülmüştür. Yapı geçerliği, özellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Uyarlama sürecinde, dilsel ve kültürel eşdeğerlik sağlamak amacıyla çeviri-geri çeviri yöntemleri uygulanmıştır. Ayrıca, ölçeğin ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, yaşam doyumu veya ebeveyn stres düzeyleri) korelasyonlarının incelenmesi yoluyla ölçüt bağıntılı geçerliğe dair kanıtlar sunulmuştur, ancak spesifik geçerlik katsayıları bu kaynakta belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm tutarlılığını sağlamak amacıyla yapılmıştır. Tipik olarak, bu tür adaptasyon çalışmalarında iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeri hesaplanır. Yüksek Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Kızıldağ ve Duran (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin farklı alt boyutları için ayrı ayrı iç tutarlılık katsayıları rapor edilmiştir. Ayrıca, zaman içinde ölçümün stabilitesini test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir, ancak elde edilen spesifik güvenirlik değerleri bu kaynakta belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği’nin Türkiye uyarlaması sırasında, ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak için faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi belirli faktörler altında toplandığını doğrulamayı amaçlamıştır.

Çalışmada, genellikle öncelikle keşfedici faktör analizi (KFA) ile madde yükleri incelenir, ardından doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile orijinal ölçek yapısının Türk verilerine ne kadar uyduğu test edilir. Bu süreç, ölçeğin çok boyutlu yapısının korunduğunu ve Türk popülasyonu için uygun model uyum indekslerine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) türünde bir öz bildirim ölçeği.

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında olup, katılımcılardan ebeveynliğe dair algılarını belirli bir aralıkta (örneğin, 1=Hiç katılmıyorum, 5=Tamamen katılıyorum) belirtmeleri istenir. Spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Ebeveynler veya ebeveyn adayı olan yetişkin bireyler.

Age Group: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Population Details: Kızıldağ ve Duran’ın çalışması, farklı sosyo-demografik özelliklere sahip Türk yetişkinlerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Kağıt tabanlı veya çevrimiçi uygulama yoluyla bireysel ya da grupça uygulanabilen, kolay yönetilebilir bir psikolojik envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik rolü, psikolojik envanter, öz bildirim, kültürel adaptasyon, faktör yapısı, Cronbach Alfa, ebeveyn stresi, yaşam doyumu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazar Seval Kızıldağ’dır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, 2017 yılında Türkiye literatürüne uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar Seval Kızıldağ ve makalenin yayınlandığı dergi (International Journal Of Eurasia Social Sciences) ile iletişime geçilerek doğrulanmalıdır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına dair spesifik ücret bilgisi mevcut değildir.

İletişim kurulacak sorumlu yazar: Seval Kizildag.

Orijinal makale bağlantısı (EBSCOhost üzerinden erişim): proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: perceptions-of-parenting-inventory-toad.pdf

Kaynaklar

Kızıldağ, S. ve Duran, A. (2017). Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği’nin Türkiye’ye Uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 8(30), 1696-1713.

Ebeveyn Olmaya İlişkin Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle maddeler listelenememektedir. Ölçeğin maddelerine ve puanlama yönergelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.