Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği

Özet

Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği (DYA-BÖ), stresli durumlarla başa çıkmada kullanılan duygusal odaklı stratejileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Emre Şenol Durak ve Mustafa Durak tarafından Türk üniversite öğrencileri ve toplum üyeleri örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini, özellikle de faktör yapısını inceleyerek psikometrik özelliklerini doğrulamaktır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak, bireylerin duygusal süreçlerini ve duygusal ifade biçimlerini ne ölçüde kullandığını anlamaya yönelik önemli bir katkı sağlamıştır. Ölçeğin, özellikle klinik ve araştırma ortamlarında duygusal baş etme mekanizmalarını değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Yaklaşım Baş Etme, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Çalışması, Stresle Baş Etme Stratejileri, Faktör Yapısı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Emre Şenol Durak, Mustafa Durak

Amaç

Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin zorlayıcı veya stresli yaşam olaylarına tepki olarak kullandıkları iki ana duygusal baş etme stratejisini, yani duygusal süreçleme (Emotional Processing) ve duygusal ifade (Emotional Expression) boyutlarını belirlemektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel olarak Türk popülasyonuna uygunluğunu test etmek ve standardize edilmiş psikometrik veriler sunmak için yapılmıştır.

Ölçek, özellikle psikoloji, psikiyatri ve rehberlik alanlarında, bireylerin duygusal düzenleme becerilerini ve stresle başa çıkma tarzlarını daha derinlemesine analiz etme ihtiyacına yanıt vermektedir. Bu sayede, duygusal başa çıkma stratejilerinin ruh sağlığı sonuçları üzerindeki etkileri araştırılabilir.

Yapı

Ölçek, Duygusal Yaklaşım Baş Etme (Emotional Approach Coping – EAC) yapısını ölçmektedir. EAC, bireyin stresli bir durumla başa çıkmak için duygusal tepkilerini aktif olarak kullanmasını ifade eden bir baş etme biçimidir. Bu yapı genellikle iki temel alt boyutta incelenir:

• Duygusal Süreçleme (Emotional Processing): Bireyin stresle ilişkili duygularını anlamaya, tanımlamaya ve üzerinde düşünmeye yönelik çabalarını kapsar. Bu boyut, duygusal farkındalığı ve içgörüyü yansıtır.
• Duygusal İfade (Emotional Expression): Bireyin stresli durumlar karşısında hissettiği duyguları dışa vurma, başkalarıyla paylaşma veya uygun yollarla ifade etme çabalarını içerir.

Bu iki boyut, duygusal odaklı baş etme yöntemlerinin uyumlu ve yapıcı yönlerini temsil ederken, pasif kaçınma veya aşırı tepki verme gibi işlevsiz yöntemlerden ayrılır.

Geçerlik

Durak ve Durak (2011) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtları incelenmiştir. Çalışmada, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde ne ölçüde korunduğunu belirlemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Sonuçlar, ölçeğin iki faktörlü yapısının (Duygusal Süreçleme ve Duygusal İfade) Türk kültüründe de geçerli olduğunu göstermiştir.

Ek olarak, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla ilişkisi (örneğin, diğer baş etme stilleri, depresyon veya anksiyete düzeyleri) incelenerek ölçüt bağımlı geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu analizler, Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği’nin teorik olarak beklenen yapılarla tutarlı bir ilişki sergilediğini doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayıları ve genellikle test-tekrar test yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Durak ve Durak’ın çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutları için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Bu bulgular, Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği’nin Türkçe formunun, ölçtüğü yapıya ilişkin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve bu nedenle araştırma veya klinik uygulamalarda güvenle kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Ölçeğin güvenirlik düzeyleri, ölçeğin sağlam psikometrik temellere sahip olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Analizler, orijinal İngilizce versiyonunda olduğu gibi, Türkçe formun da iki temel faktörden oluştuğunu desteklemiştir: Duygusal Süreçleme ve Duygusal İfade. Bu iki faktör, toplam varyansın önemli bir kısmını açıklamıştır.

DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA gibi) kabul edilebilir veya iyi uyum düzeylerinde olduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak hedeflenen alt boyutlara yüksek derecede yüklendiğini ve yapının Türk kültürü içinde de geçerli bir şekilde ayrıştığını kanıtlamaktadır. Bu yapı, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçme yeteneğini pekiştirmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçek genellikle 4 veya 5 noktalı Likert formatını kullanır.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Üniversite Öğrencileri ve Toplum Üyeleri (Yetişkin Popülasyon)

Yaş Grubu:

Ergenlik sonu ve Yetişkinlik (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları:

Uyarlama çalışması, hem akademik çevrelerden (üniversite öğrencileri) hem de genel topluluktan alınan örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir, bu da ölçeğin yetişkin popülasyonunda geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu gösterir.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim (Self-Report) ölçeği. Katılımcılar, stresli durumlarla karşılaştıklarında kullandıkları duygusal baş etme stratejilerine ne sıklıkta başvurduklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Süreçleme, Duygusal İfade, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Stres Yönetimi, Baş Etme Stratejileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir.

Bağlantı E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Emre Şenol Durak (Sorumlu Yazar)

İzinler ve Ücretler ve Test Yılı

Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanıma açıktır; ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar (Emre Şenol Durak) ile iletişime geçilmesi veya yayımlanan derginin telif haklarına uyulması gerekmektedir. Kullanım ve kopyalama izinleri için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: factor-structure-and-psychometric-properties-of-the-emotional-approach-coping-scale-in-turkish.pdf

Kaynaklar

Durak, E. Ş., & Durak, M. (2011). Factor structure and psychometric properties of the Emotional Approach Coping Scale in Turkish university students and community members. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 33(2), 264-272. DOI 10.1007/s10862-011-9223-z

Duygusal Yaklaşım Baş Etme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.