Duygusal Okuryazarlık Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Müge Akbağ, Sümeyra Eminoğlu-Küçüktepe ve Emine Eminoğlu-Özmercan tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, bireylerin duygusal okuryazarlık seviyelerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır ve beş temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar; Duygusal Farkındalık, Sosyal Yeterlik, Duyguları Anlama, Duygusal Öz-yeterlik ve Duyguları Düzenleme şeklinde yapılandırılmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, duygusal yeterlilikleri bilimsel yöntemlerle değerlendirebilecek sağlam bir psikometrik araç ihtiyacına cevap vermektedir.

Ölçek, toplamda 34 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum). Geliştirme süreci, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizlerini içermiş ve iç tutarlılık güvenilirliği yöntemleriyle test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal okuryazarlık, duygusal zeka, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, faktör analizi, sosyal yeterlik.

Yazarlar

Müge Akbağ, Sümeyra Eminoğlu-Küçüktepe, Emine Eminoğlu-Özmercan

Amaç

Duygusal Okuryazarlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin duygusal süreçlerini tanıma, anlama, yönetme ve sosyal ilişkilerde kullanma becerilerini kapsayan duygusal okuryazarlık yapısını geçerli ve güvenilir bir araçla ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanındaki araştırmacılara, duygusal yeterlilik düzeylerini nicel olarak değerlendirebilecekleri sağlam bir zemin sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, sadece genel bir puan sağlamakla kalmaz, aynı zamanda duygusal okuryazarlığın farklı bileşenlerindeki güçlü ve zayıf yönleri belirlemeye olanak tanıyan alt boyutlu bir değerlendirme imkanı sunar. Bu sayede, bireysel gelişim programlarının veya eğitimsel müdahalelerin hedeflenmesi kolaylaşır.

Yapı

Ölçülen psikolojik yapı, bireyin kendi duygularını ve başkalarının duygusal durumlarını etkili bir şekilde okuma, yorumlama ve bunlara uygun tepkiler verme yeteneği olan Duygusal Okuryazarlık’tır. Bu yapı, modern psikolojide duygusal zeka kavramıyla yakından ilişkilidir, ancak özellikle duyguları anlama ve yönetme becerilerine odaklanır.

Ölçek, bu karmaşık yapıyı beş ana alt boyutta ele almaktadır: Duygusal Farkındalık (kişinin kendi duygularını tanıma), Sosyal Yeterlik (sosyal ilişkilerde duyguları kullanma), Duyguları Anlama (duygusal durumların nedenlerini kavrama), Duygusal Öz-yeterlik (duygusal anlarda kendine güvenme) ve Duyguları Düzenleme (duygusal tepkileri yönetme).

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Genellikle ölçek geliştirme süreçlerinde kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleriyle, ölçeğin teorik olarak beklenen beş faktörlü yapıyı destekleyip desteklemediği incelenmiştir.

Kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili yapıları yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Bu analizler sonucunda, Duygusal Okuryazarlık Ölçeği’nin maddelerinin, temsil ettiği alt boyutları ölçmek için geçerli olduğu rapor edilmiştir. (Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal makaleye başvurulmalıdır.)

Güvenirlik

Duygusal Okuryazarlık Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar tutarlı olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir veya yüksek düzeyde olduğu varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar ürettiğini işaret eder. (Spesifik güvenirlik değerleri, orijinal makalede yer almaktadır.)

Faktör Analizi

Ölçek, geliştirme çalışmasında yapılan faktör analizleri sonucunda beş temel faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu yapı, Duygusal Okuryazarlık kavramının çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır. Ölçek toplam 34 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler aşağıdaki alt boyutlara dağılmıştır:

• Duygusal Farkındalık: 9 madde
• Sosyal Yeterlik: 11 madde
• Duyguları Anlama: 5 madde
• Duygusal Öz-yeterlik: 5 madde
• Duyguları Düzenleme: 4 madde

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Yetişkin/Üniversite Öğrencisi Örneklemi varsayılmaktadır.)

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Genellikle 18+)

Popülasyon Detayları: Orijinal makalede detaylı örneklem bilgileri mevcuttur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report)

Anahtar Kelimeler

Duygusal Farkındalık, Duyguları Düzenleme, Öz-yeterlik, Psikoloji, Eğitim Bilimleri, Psikometri, Öz-bildirim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Müge Akbağ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi (Yazarın 2016 yılındaki bağlantısı varsayılmaktadır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için Sorumlu Yazar Müge Akbağ ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İzinler ve olası ücretlendirme politikaları yazarın takdirindedir.

Ölçeğin orijinal makalesine ve PDF dokümanına erişim bilgileri Kaynaklar bölümünde sunulmuştur.

Kaynaklar

Akbağ, M., Eminoğlu-Küçüktepe, S., & Eminoğlu-Özmercan, E. (2016). A study on emotional literacy scale development. Journal of Education and Training Studies, 4(5), 85-91.

Makalenin çevrimiçi bağlantısı: redfame.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı bu adresten indirilebilir: duygusal-okuryazarlik-olcegi-emotional-literacy-scale-toad.pdf

Duygusal Okuryazarlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Duygusal Farkındalık alt boyutu madde sayısı: 9 / Diğer insanların duygularını kolaylıkla hissederim.
• Sosyal Yeterlik alt boyutu madde sayısı: 11 / Başkalarını incittiğimde nasıl özür dileyeceğimi bilirim.
• Duyguları Anlama alt boyutu madde sayısı: 5 / Çoğu zaman fiziksel belirtilerini hissetmeme rağmen bu belirtilerin nedeni olan duygunun farkında değilimdir. (ters madde)
• Duygusal Öz-yeterlik alt boyutu madde sayısı: 5 / Duygusal anlarımda kendimi gülünç, aptal, vb. durumlara düşürmekten korkarım. (ters madde)
• Duyguları Düzenleme alt boyutu madde sayısı: 4 / İyi anlaşamadığım insanlara bile adil davranırım.