Politik Okuryazarlık Ölçeği

Özet

Politik Okuryazarlık Ölçeği (POÖ), Köksal ve Erol (2021) tarafından bireylerin politik okuryazarlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, kişilerin politik sistem, süreçler, güncel olaylar ve farklı ideolojiler hakkındaki bilgi düzeylerini, eleştirel düşünme becerilerini ve politik katılıma yönelik eğilimlerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme süreci, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermiş olup, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğu gösterilmiştir.

Ölçek, 24 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Yapısal geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile desteklenirken, güvenirlik analizleri iç tutarlılık katsayısı (Cronbach α) ile sağlanmıştır. Bu ölçek, politik psikoloji ve eğitim alanlarında bireylerin politik yeterliliklerini anlamak ve değerlendirmek için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

politik okuryazarlık, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, psikometri, faktör analizi, Türkiye

Yazarlar

Hülya Köksal, Mustafa Erol

Sorumlu Yazar: Mustafa Erol

[quads id=5]

Amaç

Politik Okuryazarlık Ölçeği‘nin temel amacı, bireylerin politik bilgi düzeylerini, eleştirel politik düşünme becerilerini ve politik katılım eğilimlerini kapsayan politik okuryazarlık düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bireylerin demokratik süreçlere daha bilinçli ve etkin bir şekilde katılımını desteklemek için politik eğitim ve araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Geliştirme süreci, bireylerin politik alandaki karmaşık yapıları anlama ve değerlendirme kapasitelerini niceliksel olarak belirlemeye odaklanmıştır. Bu sayede, politik eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve politik okuryazarlık düzeylerini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmek için somut verilere ulaşılması hedeflenmiştir.

Yapı

Politik okuryazarlık, bireylerin politik sistemi, kurumları, süreçleri, farklı ideolojileri ve güncel politik olayları anlama, eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirme ve politik süreçlere bilinçli katılım gösterme becerilerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Bu yapı, sadece politik bilgiye sahip olmayı değil, aynı zamanda bu bilgiyi yorumlama, sorgulama ve eyleme dönüştürme yeteneğini de içerir.

Ölçek, bireylerin politik çevreleriyle etkileşimlerini ve bu etkileşimden edindikleri anlayışı yansıtan çeşitli alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır. Bu boyutlar genellikle politik bilgi, politik katılım ve politik eleştirel düşünme gibi alanları kapsayarak, bireyin politik yeterliliğinin kapsamlı bir profilini sunmayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçtüğü yapıyı doğru ve anlamlı bir şekilde temsil ettiğini doğrulamak amacıyla titizlikle yürütülmüştür. Bu kapsamda, ölçeğin maddelerinin ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için kapsam geçerliği analizleri yapılmıştır. Bu analizler, uzman görüşleri doğrultusunda maddelerin ilgili alanı yeterince temsil ettiğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin dış ölçütlerle ilişkisini incelemek üzere ölçüt-eşzaman geçerliği ve gelecekteki davranışları veya durumları yordama gücünü değerlendirmek için yordama geçerliği incelemeleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik çerçevesine uygun olarak tasarlanmış maddelerin, ilgili kavramları doğru bir şekilde ölçtüğünü ve dışsal kriterlerle tutarlı olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda, maddeler arası ilişkileri incelemek ve test-tekrar test güvenirliğini belirlemek için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır.

Her bir maddenin ölçeğin bütününe katkısını belirlemek üzere madde analizleri yapılmış ve ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach α değeri incelenmiştir. Elde edilen yüksek Cronbach α değerleri, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini ve altında yatan boyutluluğunu belirlemek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu keşfetmek ve faktör yapısını belirlemek için kullanılmıştır.

Ardından, AFA ile elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle ve farklı örneklemlerle tutarlı olup olmadığını test etmek amacıyla DFA yapılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin faktör yapısının iyi bir uyum sergilediğini ve politik okuryazarlık yapısını başarıyla temsil ettiğini istatistiksel olarak doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen boyutları ölçtüğünü ve yapısal olarak sağlam olduğunu göstermiştir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Ölçeği, Öz Bildirim Ölçeği

Format: 24 maddeden oluşan, 5 seçenekli bir Likert ölçeği formatındadır. Derecelendirme “1- Hiç Katılmıyorum” ile “5- Tamamen Katılıyorum” arasında değişmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri bireyler

Popülasyon Detayları: Kaynakta spesifik popülasyon detayları (örn. örneklem büyüklüğü, demografik özellikler) açıkça belirtilmemiştir. Ancak geliştirme çalışmaları genellikle ilgili alandan geniş bir örneklem üzerinde yürütülür.

Test Metodolojisi: Anket yöntemiyle uygulanan bir öz bildirim ölçeğidir. Katılımcılar, kendilerine yöneltilen ifadelere katılma derecelerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

politik okuryazarlık, ölçek geliştirme, psikometri, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, Likert ölçeği

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Mustafa Erol)

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Politik Okuryazarlık Ölçeği, Köksal ve Erol tarafından 2021 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımıyla ilgili spesifik izin veya ücret bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Genellikle, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ölçek yazarlarıyla (özellikle sorumlu yazar Mustafa Erol ile) iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Referanslar

• Köksal, H. & Erol, M. (2021). Politik okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 444-471. doi: 10.29299/kefad.762306

• Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

• Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: politik-okuryazarlik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Politik Okuryazarlık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

24 madde
M1. Güncel politik olayları takip ederim .787
M2. Siyasi partiler arasındaki ideolojik farklılıkları bilirim .765