Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği

Özet

Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği (BÇDYVMÖ), babaların çocuklarıyla olan etkileşimlerinde sergiledikleri duygusal katılım, tepkisellik ve genel meşguliyet düzeylerini gözlemlemeye dayalı olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçek, özellikle babanın çocuğun gelişimini destekleyici ve duygusal olarak uyum sağlayıcı davranışlarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. Türkçeye uyarlama çalışması 2016 yılında Demir ve Aksoy tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ölçeğin Türkiye örnekleminde kullanılabilirliğini ve psikometrik özelliklerini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Baba-Çocuk Etkileşimi, Duygulanım, Yanıt Verme, Meşguliyet, Paternal Ebeveynlik, Ölçek Uyarlama, Gözlem

Yazarlar

Esra DEMİR, A.B. Aksoy

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, baba ve çocuğun serbest veya yapılandırılmış oyun/etkileşim ortamlarında gözlemlenen davranışlarını sistematik bir şekilde değerlendirerek, babanın çocuğa karşı gösterdiği duygusal ve davranışsal kalitesini ölçmektir. Ölçek, babanın çocuğun ihtiyaçlarına ne kadar yanıt verdiğini, olumlu duygulanım sergileyip sergilemediğini ve bilişsel gelişimi destekleyici faaliyetlere ne derece katıldığını belirlemek için tasarlanmıştır.

Yapı

Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği, baba-çocuk etkileşiminin birden fazla boyutunu kapsayan çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Ölçeğin temel olarak babanın çocukla etkileşimdeki kalitesini ölçtüğü ve bu kalitenin “Öğretici-Yanıtlayıcı Olma” gibi alt boyutlarla tanımlandığı görülmektedir. Bu alt boyut, babanın çocuğa rehberlik etme, duygusal olarak destekleme, oyunları genişletme ve dil kullanımının niteliği gibi kritik davranışsal bileşenleri içermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması (Demir ve Aksoy, 2016), BÇDYVMÖ’nün Türk kültürüne uygunluğunu ve yapısal geçerliğini test etmek üzere gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları kaynakta belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik çalışma, ölçeğin psikometrik açıdan yeterli olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Demir ve Aksoy (2016) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması kapsamında, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını incelemek için güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür. Güvenirlik sonuçları, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sunduğunu işaret etmektedir. Bu bulgular, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar elde etme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği’nin temel faktör yapısını belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Kaynakta belirtilen “Öğretici-Yanıtlayıcı Olma Alt Boyutu”, bu faktör analizlerinin sonucunda belirlenen temel yapısal bileşenlerden biridir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Gözlem Formu (5’li Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Babalar ve Çocukları

Yaş Grubu: Ölçeğin orijinal yapısı genellikle erken çocukluk dönemindeki çocukları kapsamaktadır, ancak uyarlama çalışmasının spesifik yaş aralığı için referans kaynağına bakılmalıdır.

Popülasyon Detayları: Türk kültürüne özgü baba-çocuk çiftleri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Gözlemciler tarafından baba-çocuk etkileşiminin belirli bir süre boyunca izlenmesi ve davranışların önceden belirlenmiş kriterlere göre 5’li Likert ölçeğinde derecelendirilmesi esasına dayanır. Derecelendirme 1 (gözlemlenmedi) ile 5 (sık sık gözlemlendi) arasında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Baba Katılımı, Etkileşim Kalitesi, Gelişim Psikolojisi, Likert Tipi Ölçek

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Esra DEMİR)

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı kurumsal adresler üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricisi ve uyarlayıcıları ile iletişime geçilmelidir. Sorumlu yazar Esra Demir’dir. Uyarlama çalışması 2016 yılında yayınlanmıştır.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: baba-cocuk-duygulanim-yanit-verme-ve-mesguliyet-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Demir, E. ve Aksoy, A.B. (2016). Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies. 3 (45), 381-392. Makaleye buradan ulaşılabilir: jasstudies.com

[quads id=5]

Baba- Çocuk Duygulanım, Yanıt Verme ve Meşguliyet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Öğretici-Yanıtlayıcı Olma Alt Boyutu

• 1-Olumlu duygulanım
• 3-Olumlu dokunma
• 5-Olumlu sözel ifadeler
• 8-Çocuğa katılma
• 9-Yanıt verici olma
• 10-Duygusal Uyumlanma
• 13-Yapılandırma
• 14-Başarıya yönlendirme
• 15-Oyunu genişletme
• 16-Kullanılan dilin niceliği
• 17-Kullanılan dilin niteliği