Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği

Özet

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği, ebeveynlerin bebeklerinin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde (YYBÜ) aldıkları bakım ve hizmetlerden duydukları memnuniyet düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, orijinal bir aracın Türk kültürüne ve diline uyarlanması çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Uyarlama çalışması, Albayrak ve Büyükgönenç (2019) tarafından yapılmış olup, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koymayı hedeflemiştir. Ölçek, YYBÜ ortamının stresli doğası göz önüne alındığında, ebeveynlerin deneyimlerini ve hizmet kalitesine yönelik algılarını değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçeğin temel amacı, sağlık profesyonellerine ebeveyn memnuniyetsizliğinin kaynaklarını belirleme ve buna yönelik iyileştirme stratejileri geliştirme konusunda yol göstermektir. Bu sayede, YYBÜ’lerde sunulan bakım hizmetlerinin kalitesinin artırılması ve ebeveyn-sağlık çalışanı iletişiminin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi, Ebeveyn Memnuniyeti, Ölçek Uyarlaması, Geçerlik, Güvenirlik, Neonatal Bakım, Psikometri.

Yazarlar

Selvinaz Albayrak, Lale A. Büyükgönenç

Amaç

Bu ölçek, bebekleri Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde (YYBÜ) tedavi gören ebeveynlerin, ünitede sunulan bakım hizmetleri, personel tutumu, iletişim kalitesi ve fiziksel çevre gibi unsurlara yönelik genel ve spesifik memnuniyet düzeylerini objektif ve sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilme veya uyarlanma sürecindeki temel motivasyon, ebeveynlerin memnuniyet düzeylerinin, hem hastanenin hizmet kalitesini yansıtması hem de ebeveyn katılımının ve bebeklerinin iyileşme sürecinin önemli bir göstergesi olmasıdır. Bu araç, YYBÜ yönetimlerine, hizmet sunumundaki zayıf noktaları tespit etme ve aile merkezli bakım yaklaşımlarını güçlendirme fırsatı sunar.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, psikometrik açıdan “Ebeveyn Memnuniyeti” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle multidimensiyonel bir kavram olarak ele alınır ve YYBÜ bağlamında aşağıdaki temel boyutları içerebilir:

• Bakım Kalitesinden Memnuniyet: Bebeğe sunulan tıbbi ve hemşirelik hizmetlerinin yeterliliği ve profesyonelliği.
• Personel İletişiminden Memnuniyet: Sağlık çalışanlarının ebeveynlerle kurduğu empatik, açık ve bilgilendirici iletişim düzeyi.
• Çevre ve Tesis Memnuniyeti: YYBÜ’nün fiziksel koşulları, hijyeni ve ebeveynlerin konforu için sağlanan olanaklar.
• Karar Sürecine Katılımdan Memnuniyet: Ebeveynlerin tedavi planlarına dahil edilme ve bilgilendirilme derecesi.

Ölçek, bu boyutlar üzerinden ebeveynin algıladığı hizmet kalitesini nicel verilere dönüştürerek, memnuniyet düzeyinin kapsamlı bir değerlendirmesini sağlar.

Geçerlik

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Uyarlama çalışması genellikle dilsel ve kültürel eşdeğerlik çalışmaları ile başlar.

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen “Ebeveyn Memnuniyeti” yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi – DFA) kullanılmıştır. Albayrak ve Büyükgönenç (2019) çalışmasında, orijinal ölçeğin boyutlarının Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığı tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında maddelerin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yayımlanan makalede, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu ve psikometrik standartları karşıladığı bildirilmiştir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test uygulaması yapılmış olabilir; bu, ölçek sonuçlarının farklı zamanlarda kararlı kaldığını gösterir.

Faktör Analizi

Albayrak ve Büyükgönenç (2019) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği’nin yapı geçerliğini saptamak amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır.

Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısını koruyup korumadığını veya Türkçe örneklem için yeni bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemek için hayati öneme sahiptir. Genellikle, bu tür uyarlama çalışmalarında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilir. Çalışmanın sonucunda elde edilen faktör yükleri ve uyum indeksleri, ölçeğin teorik yapısını destekler nitelikte bulunmuştur, bu da ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe kültüründe de geçerli olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 4’lü veya 5’li derecelendirmeye sahip bir Likert Ölçeği formatındadır. Ebeveynlerin memnuniyet düzeylerini “Hiç Memnun Değilim”den “Tamamen Memnunum”a kadar derecelendirmeleri beklenir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması yapılmıştır.)

Popülasyon Grubu: Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde (YYBÜ) bebekleri yatan ebeveynler (anne ve/veya baba).

Yaş Grubu: Yetişkin ebeveynler.

Popülasyon Detayları: Çalışma, Türkiye’deki çeşitli hastanelerin YYBÜ’lerinde yatan bebeklerin ebeveynleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü, psikometrik analizler (özellikle Faktör Analizi) için yeterli olmalıdır.

Test Metodolojisi: Ölçek, ebeveynlerin YYBÜ’den taburculuk sonrası veya belirli bir süre sonra doldurmaları için tasarlanmış öz bildirim formatında bir anket aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Katılımı, Hizmet Kalitesi, Likert Ölçeği, Hemşirelik Bakımı, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon, YYBÜ.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Selvinaz Albayrak

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Koç Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi (Makale referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve klinik kullanım izinleri için sorumlu yazar Selvinaz Albayrak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Yayınlanan makale, açık erişim veya belirli bir kurum aboneliği gerektirebilir.

Orijinal makale, Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi’nde yayımlanmıştır ve makaleye erişim bağlantısı aşağıdadır: journalagent.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: yenidogan-yogun-bakim-unitesinde-ebeveyn-memnuniyet-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Albayrak, S. ve Büyükgönenç, L. A. (2019). Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 16(4), 313-323. doi:10.5222/HEAD.2019.313

Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Ebeveyn Memnuniyet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanım ve maddelere erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya referans makaleye başvurulması gerekmektedir.

Kaynak makalenin incelenmesi, ölçek maddelerinin ve puanlama prosedürünün detaylarını sağlayacaktır.