Dizi İzleme Nedenleri Ölçeği ve Problemli Dizi İzleme ve Belirtileri Ölçeği

Özet

Dizi İzleme Nedenleri Ölçeği ve Problemli Dizi İzleme ve Belirtileri Ölçeği, bireylerin televizyon dizilerini veya çevrimiçi dizi içeriklerini izleme motivasyonlarını ve bu izleme davranışlarının potansiyel olarak sorunlu bir düzeye ulaşıp ulaşmadığını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeklerin uyarlama sürecini kapsamaktadır. Ölçekler, Demir ve Vural Batık (2020) tarafından Türkçeye kazandırılmış ve Türk kültürüne özgü psikometrik özellikler açısından incelenmiştir. Bu uyarlama, dizi izleme eyleminin hızla artan popülaritesi ve potansiyel bağımlılık riskleri bağlamında önemli bir tanı ve araştırma aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dizi izleme, Problemli dizi izleme, Bağımlılık, Motivasyon, Uyarlama, Psikometrik özellikler, Medya kullanımı, Eğlence.

Yazarlar

Melek DEMİR, M. Vural Batık.

Amaç

Bu ölçeklerin temel amacı, dizi izleme davranışının altında yatan nedenleri (örneğin, kaçış, sosyalleşme, can sıkıntısını giderme) sistematik bir şekilde belirlemek ve bu davranışın klinik olarak sorunlu veya bağımlılık düzeyinde belirtiler gösterip göstermediğini değerlendirmektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı, orijinal ölçeklerin geçerli ve güvenilir bir Türkçe versiyonunu oluşturarak Türkiye’deki akademik ve klinik çalışmalara kazandırmaktır. Bu sayede, Türk popülasyonunda dizi izleme alışkanlıklarının ve potansiyel risklerinin bilimsel yöntemlerle incelenmesi mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçekler iki ana yapıyı ölçmektedir:

• Dizi İzleme Nedenleri Ölçeği: Bu kısım, bireylerin neden dizi izlediğine odaklanır. Ölçülen faktörler genellikle sosyalleşme, bilgi edinme, rahatlama, can sıkıntısından kaçış ve kendini geliştirme gibi motivasyonel boyutları içerir.
• Problemli Dizi İzleme ve Belirtileri Ölçeği: Bu kısım, dizi izleme davranışının kontrol dışı, zorlayıcı ve olumsuz sonuçlar doğuran yönlerini ele alır. Ölçülen temel klinik belirtiler arasında tolerans, yoksunluk, zaman kaybı, sosyal işlevsellikte bozulma ve başarısız bırakma girişimleri bulunmaktadır. Bu yapı, modern medya tüketimindeki artan bağımlılık eğilimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeklerin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Yapı geçerliği kapsamında, orijinal ölçeklerin faktör yapısının Türkçe versiyonunda da korunduğu, Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Ayrıca, ölçeklerin dizi izleme süresi ve diğer bağımlılık eğilimleri gibi ilgili değişkenlerle teorik olarak beklenen ilişkileri sergilemesi için kriter geçerliği çalışmaları yürütülmüştür. Bu analizler, ölçeklerin kültürel bağlamda geçerli olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Güvenirlik

Ölçeklerin zaman içinde tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneği olan güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılık analizi için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve Türkçe versiyonun güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Güvenilirlik bulguları, ölçeklerin araştırma ve klinik uygulamalarda istikrarlı sonuçlar sağlayabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması, ölçeklerin Türkçe formunun orijinal faktör yapısını doğrulayıp doğrulamadığını kontrol etmek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanmıştır. Bu analiz, ölçeklerin çok boyutlu yapısını (Dizi İzleme Nedenleri ve Problemli Dizi İzleme) incelemek ve her bir faktörün altında toplanan maddelerin kültürel adaptasyon sonrasında tutarlılığını sağlamak için elzemdir. Elde edilen faktör yükleri ve uyum indeksleri, ölçeklerin Türkçede de geçerli bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Likert tipi derecelendirme (Orijinal ölçek formatına bağlı olarak genellikle 5’li veya 6’lı Likert)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Genel Popülasyon, Üniversite Öğrencileri

Age Group:

Ergenlik Dönemi Sonrası ve Yetişkinler

Population Details:

Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya geniş bir yetişkin örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology:

Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire)

Anahtar Kelimeler

Medya bağımlılığı, Televizyon, Kaçış, Sosyal işlevsellik, Psikometri, Ölçek geliştirme, Psikometrik özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar Melek Demir için belirtilen iletişim adresi)

Correspondence Address:

Sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum adresi (Kaynakta tam adres belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler:

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarın izni gereklidir.

Ücret:

Genellikle akademik kullanım için ücretsizdir.

Test Yılı (Uyarlama):

2020

Orijinal makale bağlantısı ve detaylı bilgiye buradan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

İlgili PDF dosyası buradan indirilebilir (Not: Bu PDF bağlantısı orijinal kaynakta belirtilen farklı bir ölçeğe aittir, ancak kaynak talimatına göre korunmuştur): bilissel-egzersiz-terapi-yaklasimi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Demir, M., & Vural Batık, M. (2020). Dizi İzleme Nedenleri Ölçeği ile Problemli Dizi İzleme ve Belirtileri Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 7(2), 1-31.

Dizi İzleme Nedenleri Ölçeği ve Problemli Dizi İzleme ve Belirtileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamı için referans gösterilen orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.