Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeği

Özet

Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeği (DSSÖ), beden eğitimi ve spor ortamlarında öğretmenlerin öğrencilerin davranışlarını yönetmek, düzenlemek ve kontrol etmek amacıyla kullandıkları stratejileri ve yaklaşımları belirlemek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Zeka Pehlevan ve E. N. A. Daşdan tarafından 2017 yılında Türk öğrenciler için geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak standardize edilmiştir.

Toplam 26 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanan bu ölçek, öğretmenlerin disiplin yöntemlerini dört temel faktör altında incelemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, beden eğitimi alanındaki sınıf yönetimi stratejilerinin bilimsel olarak değerlendirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Disiplin Sağlama Stratejileri, Beden Eğitimi, Öğretmen Stratejileri, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Zeka Pehlevan, E. N. A. Daşdan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, beden eğitimi derslerinde görev yapan öğretmenlerin, sınıf içindeki düzeni ve motivasyonu sürdürmek için başvurdukları çeşitli disiplin sağlama stratejilerini ampirik olarak ölçmektir. Bu, stratejilerin etkililiğini değerlendirmeye ve öğretmen eğitim programlarına girdi sağlamaya yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, spesifik olarak Türkiye’deki eğitim sisteminde uygulanan disiplin yaklaşımlarını analiz etmek üzere tasarlanmıştır. Bu bağlamda, ölçeğin bulguları, öğretmenlerin hangi stratejileri (örneğin, ödül, ceza, önleyici tedbirler) ne sıklıkta kullandığını ve bu stratejilerin öğrenci davranışları üzerindeki potansiyel etkilerini anlamak için kritik veriler sunar.

Yapı

Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeği, öğretmenlerin sınıf yönetiminde kullandığı birden fazla disiplin boyutunu ölçen çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin dört ana faktörden oluştuğunu işaret etmektedir. Bu faktörler, disiplin stratejilerinin farklı yönlerini (örneğin, pozitif pekiştirme, olumsuz sonuçlar uygulama, kural koyma veya çatışma çözme) temsil etmektedir.

Ölçek, katılımcıların (genellikle öğrencilerin, öğretmenlerinin kullandığı stratejilere yönelik) tutumlarını değerlendiren 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Yanıt aralığı (1) “Kesinlikle katılmıyorum” ile (5) “Kesinlikle katılıyorum” arasında değişmektedir. Bu derecelendirme, stratejilerin algılanan sıklığını veya kabul düzeyini ölçmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçları dikkate alınarak geliştirilmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik yapısının Türk örneklem verileriyle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kapsamında elde edilen temel uyum istatistikleri şunlardır:

• χ2/sd (Ki-kare serbestlik derecesi oranı): 2.99. Bu oran, kabul edilebilir uyum sınırları içerisindedir.

• RMSEA (Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası): 0.059. Bu değer, modelin iyi uyum gösterdiğini kanıtlamaktadır.

• NFI (Normlaştırılmış Uyum İndeksi): 0.96

• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): 0.97

• NNFI (Norma Uymayan Uyum İndeksi): 0.97

• GFI (Göreceli Uyum İndeksi): 0.89

• AGFI (Düzeltilmiş Uyum İndeksi): 0.87

CFI, NFI ve NNFI gibi uyum indekslerinin 0.95’e yakın veya üzerinde olması, ölçeğin yapısının sağlam olduğunu ve ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeği’nin iç tutarlığı, her bir faktör için ayrı ayrı Cronbach alfa katsayıları hesaplanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçek maddelerinin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Dört faktör için elde edilen Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Faktör 1: 0.92

• Faktör 2: 0.84

• Faktör 3: 0.65

• Faktör 4: 0.71

Özellikle ilk iki faktörün yüksek güvenirlik katsayıları (0.92 ve 0.84), bu alt boyutların mükemmel düzeyde tutarlılık sergilediğini göstermektedir. Faktör 3’ün katsayısı (0.65) kabul edilebilir alt sınıra yakın olsa da, ölçeğin geneli için güvenilir bir ölçüm aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin maddelerinin mantıksal ve istatistiksel olarak gruplandığı temel boyutları (faktörleri) ortaya çıkarmıştır. Güvenirlik sonuçları, bu yapının dört faktörden oluştuğunu teyit etmektedir.

DFA, AFA ile elde edilen bu dört faktörlü modelin, toplanan verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmiştir. Uyum indekslerinin (CFI, NFI, NNFI) yüksek değerler göstermesi, 26 maddeden oluşan bu ölçeğin, disiplin sağlama stratejileri yapısını başarılı bir şekilde modellediğini ve faktör yüklerinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme. Ölçek, (1) “Kesinlikle katılmıyorum” ile (5) “Kesinlikle katılıyorum” arasında değişen yanıt seçenekleri sunmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim görmekte olan öğrenciler (Öğretmenlerinin disiplin stratejilerini değerlendirmektedirler).

Yaş Grubu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması Türk öğrenciler üzerinde yapıldığı için, genellikle ortaokul veya lise öğrencileri hedef alınmıştır.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim kademelerindeki öğrencilerden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

DFA, AFA, Cronbach Alfa, Sınıf Yönetimi, Beden Eğitimi Öğretmenleri, Psikometri, Disiplin Stratejileri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeka Pehlivan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mersin Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu (E-posta adresine dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle kaynak makalenin usulüne uygun olarak referans gösterilmesi gerekmektedir. Kullanım detayları ve izinler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar (Zeka Pehlevan) ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Pehlevan, Z., ve Daşdan, E. N. A. (2017). Beden Eğitiminde Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeğinin Türk öğrenciler için geçerlik ve güvenirlik analizi. Sport Sciences, 12(2), 14-23.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

disiplin-saglama-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Disiplin Sağlama Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek, toplam 26 maddeden oluşmaktadır ve 5’li Likert derecelendirmesi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Maddelerin tam listesi için kaynak makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.