Dikili Ağaç Satışı Uygulaması Tutum Ölçeği

Özet

Dikili Ağaç Satışı Uygulaması Tutum Ölçeği, 2015 yılında Yaşar Selman Gültekin tarafından doktora tezi kapsamında geliştirme yöntemiyle oluşturulmuş spesifik bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Türkiye’deki Devlet Orman İşletmeleri bünyesinde yürütülen dikili ağaç satışı uygulamasının paydaşlar (yöneticiler, personel ve ilgili sektör temsilcileri) nezdindeki algılarını ve tutumlarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi ve analizi sürecinde ileri istatistiksel yöntemlerden olan Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılmıştır.

Ölçek, ormancılık sektöründeki kritik bir uygulama olan dikili ağaç satışlarının ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarına yönelik mevcut tutumları ölçerek, uygulamanın etkinliğini ve kabul düzeyini belirlemeye odaklanmıştır. Bu çalışma, sadece bir ölçme aracı sunmakla kalmayıp, aynı zamanda uygulamanın gelecekteki iyileştirme stratejileri için ampirik bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ormancılık, Tutum Ölçeği, Dikili Ağaç Satışı, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Ölçek Geliştirme, Devlet Orman İşletmeleri, Düzce Üniversitesi.

Yazarlar

Yaşar Selman Gültekin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Devlet Orman İşletmeleri tarafından yürütülen dikili ağaç satışı uygulamasının çeşitli paydaşlar tarafından nasıl algılandığını ve bu uygulamaya karşı geliştirilen tutumların düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Araştırma, uygulamanın etkinliğini artırmak ve potansiyel sorun alanlarını tespit etmek için tutum faktörlerini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, özellikle orman yönetimi politikalarının ve idari süreçlerinin, sahada çalışan personel ve sektör profesyonelleri üzerindeki etkilerini nicel verilere dönüştürerek, uygulamaya yönelik algılanan fayda ve maliyet faktörlerini ortaya çıkarmak üzere tasarlanmıştır. Bu bağlamda, ölçek sonuçları, idari kararların bilimsel veriye dayandırılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Dikili Ağaç Satışı Uygulaması Tutum Ölçeği, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri temel alınarak geliştirilmiş çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, muhtemelen dikili ağaç satışı uygulamasının farklı yönlerini temsil eden latent değişkenleri (faktörleri) içermektedir. Bu faktörler genellikle ekonomik verimlilik algısı, çevresel sürdürülebilirlik tutumu, idari şeffaflık algısı ve uygulama kolaylığı/operasyonel etkinlik gibi alt boyutlardan oluşmaktadır.

Ölçeğin kuramsal yapısı, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılarak test edilmiş ve doğrulanmıştır. YEM analizi, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlara yüklendiğini (doğrulayıcı faktör analizi) ve bu boyutlar arasındaki nedensel ilişkileri (yapısal model) incelemeye olanak tanımıştır. Ölçeğin nihai yapısı, bu istatistiksel analizler sonucunda belirlenen en uygun model yapısını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirildiği doktora tezi (Doktora tezi, Gültekin, 2015) içerisinde detaylı olarak sunulmuştur. Ölçek geliştirme sürecinde hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak ve literatür taraması yapılarak sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise temel olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısının toplanan verilerle uyumlu olduğunu göstermektedir. Tezde sunulan uyum iyiliği indeksleri (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, CFI, TLI, RMSEA) ölçeğin kabul edilebilir düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak, kaynak içerikte spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Genellikle sosyal bilimler araştırmalarında yeni geliştirilen ölçekler için Cronbach Alfa (Cronbach Alpha) katsayısı kullanılmaktadır. Bu katsayı, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermektedir.

Gültekin’in doktora tezinde, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı ve muhtemel alt boyutlara ait Cronbach Alfa değerleri rapor edilmiştir. Bu değerlerin, ölçeğin güvenilir kabul edilebilmesi için gerekli olan eşik değerlerin (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde olduğu varsayılmaktadır. Kaynak içerikte güvenirlik değerleri açıkça belirtilmemiştir, ancak detaylı sonuçlar tezin istatistiksel analizler bölümünde mevcuttur.

Faktör Analizi

Dikili Ağaç Satışı Uygulaması Tutum Ölçeği’nin geliştirilme sürecinde, ölçek maddelerinin altında yatan boyutları keşfetmek amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılmış olması muhtemeldir. KFA, maddelerin faktör yüklerini ve ölçeğin temel boyutlarını belirlemede ilk adımı oluşturur.

Ancak, ölçeğin analizi Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile gerçekleştirildiği için, ölçeğin nihai yapısı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile kesinleştirilmiştir. DFA, tezin teorik çerçevesinde belirlenen faktör yapısının (örneğin, üç veya dört boyutlu bir yapı) toplanan örneklem verisine ne kadar iyi uyduğunu test eder. Bu analiz, ölçüm modelinin geçerliliğini sağlamada kritik rol oynamıştır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Ölçek, büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır. Katılımcıların dikili ağaç satışına dair tutumlarını “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan bir yelpazede belirtmeleri beklenmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Ormancılık sektöründe çalışan profesyoneller, Devlet Orman İşletmeleri personeli, yöneticiler ve dikili ağaç satışı uygulamasıyla doğrudan ilişkili diğer paydaşlar.

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri) profesyonel çalışanlar.

Population Details: Ölçeğin geliştirildiği çalışma, Türkiye genelindeki Devlet Orman İşletmelerinde çalışan personeli veya ilgili sektör temsilcilerini hedef almıştır. Örneklem büyüklüğü ve özellikleri, tezin metodoloji bölümünde detaylandırılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, anket yöntemiyle uygulanmıştır. Elde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılarak analiz edilmiş; bu analiz, hem ölçüm modelinin (faktör yapısı) hem de yapısal modelin (faktörler arası ilişkiler) test edilmesini içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Orman Yönetimi, Tutum, Ölçek, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Ormancılık Politikası, Düzce Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Düzce Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Düzce, Türkiye (Tezin yazıldığı kurum ve adres).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçek, 2015 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve kullanımıyla ilgili spesifik izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Yaşar Selman Gültekin ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için tezin referans gösterilmesi beklenir. Ölçeğin geliştirme süreci, Düzce Üniversitesi tarafından desteklenmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: dikili-agac-satisi-uygulamasi-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Gültekin, Y. S. (2015). Devlet Orman İşletmelerinde dikili ağaç satışı uygulamasının yapısal eşitlik modellemesi ile analizi (Doktora tezi). Düzce Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Düzce.

Dikili Ağaç Satışı Uygulaması Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen doktora tezine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.