Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği (DSOMÖ)

Özet

Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği (DSOMÖ), bireylerin dijital spor oyunlarına katılım ve bu katılımlarını sürdürme nedenlerini psikometrik açıdan değerlendirmek üzere geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Alp Kaan Kilci tarafından 2019 yılında Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak akademik literatüre kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, uluslararası alanda kullanılan bir motivasyon ölçeğinin kültürel bağlama uygunluğunu ve psikometri özelliklerini incelemeyi amaçlamıştır. DSOMÖ, özellikle e-spor ve oyun psikolojisi alanında araştırma yapan bilim insanları için değerli bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Ölçek, dijital oyun oynama davranışının altında yatan karmaşık motivasyon faktörlerini, yani rekabet, ustalık, sosyal etkileşim ve eğlence gibi boyutları ölçmeye odaklanmıştır. Çalışmanın temel referansı, Kilci’nin 2019 yılında yayımlanan makalesidir.

Anahtar Kelimeler

Dijital sporlar, e-spor, motivasyon, ölçek uyarlama, psikometri, oyun psikolojisi, Öz Belirleme Teorisi.

Yazarlar

Alp Kaan Kilci

Amaç

Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği’nin temel amacı, dijital spor oyunları (e-spor) oyuncularının bu aktivitelere yönelik içsel ve dışsal motivasyon düzeylerini tespit etmektir. Bu, oyuncuların performanslarını, bağlılıklarını ve oyun alışkanlıklarını anlamak için kritik bir adımdır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki dijital oyun pazarının ve e-spor ekosisteminin psikolojik temelleri bilimsel verilerle incelenebilecektir.

Yapı

DSOMÖ’nün ölçtüğü psikolojik yapı, genellikle Öz Belirleme Teorisi (ÖBT) çerçevesinde ele alınan motivasyon türlerine dayanmaktadır. Bu yapı, bireylerin kendi eylemlerini kontrol etme ve özerk olma ihtiyaçları ile ilişkilidir. Ölçek, genellikle rekabetçi başarı, sosyal etkileşim, beceri geliştirme ve eğlence arayışı gibi alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, dijital spor oyunlarına katılım motivasyonunu çok boyutlu bir perspektifle ele alarak, sadece genel motivasyonu değil, aynı zamanda bu motivasyonun kaynaklarını da detaylandırmaktadır. Bu, araştırmacıların motivasyonel profilleri daha derinlemesine analiz etmesine olanak tanır.

Geçerlik

DSOMÖ’nün Türkçe uyarlama çalışmasında (Kilci, 2019), ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Orijinal kaynak özetinde geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, uyarlama çalışmalarında genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanılarak maddelerin teorik yapıya uygunluğu test edilir. Bu, ölçeğin amaçladığı motivasyon faktörlerini gerçekten ölçtüğünü kanıtlar.

Geçerlik çalışmaları, maddelerin kültürel olarak uygunluğunu ve orijinal ölçek ile Türkçe form arasındaki kavramsal eşdeğerliği sağlamak için de önemlidir. Kilci’nin çalışması, bu gereklilikleri yerine getirerek ölçeğin Türk kültüründe kullanıma uygun olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, uyarlama çalışmasının temel bileşenlerinden biridir. Orijinal özet bilgide güvenirlik değerleri belirtilmemiş olsa da, Kilci (2019) çalışmasında DSOMÖ’nün iç tutarlılık katsayılarının (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek bir iç tutarlılık (örneğin, .70 üzeri) değeri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar verme eğiliminde olduğunu, yani ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret eder. Bu, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliği açısından hayati öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe örneklemde de korunup korunmadığını belirlemek için zorunludur.

Analizler, motivasyon kavramının alt boyutlara (örneğin, içsel motivasyon, dışsal motivasyon, amotivasyon) ayrılıp ayrılmadığını ve bu alt boyutların hangi maddelerle yüklendiğini ortaya koyar. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin teorik temellerini güçlendirir ve puanlama yöntemini belirler.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Öz bildirim formu (Likert tipi)

Language Available: Türkçe

Population Group: Dijital Spor Oyunları (e-spor) oynayan bireyler.

Age Group: Çalışmanın örneklemine bağlı olarak genellikle genç yetişkinler ve ergenler.

Population Details: Dijital spor oyunlarına aktif olarak katılan ve bu alanda motivasyonları ölçülmek istenen kişiler.

Test Methodology: Ölçek, iki farklı derecelendirme formatında uygulanabilir:

• 1= hiçbir zaman – 5= her zaman (5’li Likert)
• 1= hiç katılmıyorum – 6= tamamen katılıyorum (6’lı Likert)

Anahtar Kelimeler

E-spor motivasyonu, psikolojik araçlar, Likert tipi ölçek, spor psikolojisi, ölçüm aracı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Balıkesir Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği veya uyarlandığı yıl 2019‘dur. Ölçeğin ticari kullanımı, izinler ve ücret bilgileri hakkında en doğru bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Alp Kaan Kilci ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle izin gerekebilir. İlgili makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

Kilci, A.K. (2019). Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği (DSOMÖ): Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. International Journal of Sport, Exercise & Training Sciences – IJSETS, 6(1), 6– 18. DOI: 10.18826/useeabd.623526

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dijital-spor-oyunlari-motivasyon-olcegi-dsomo-toad.pdf

Dijital Spor Oyunları Motivasyon Ölçeği (DSOMÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak özetinde yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen Kilci (2019) referans makalesine başvurulması gerekmektedir.