Ders Çalişma İsteğini Artiran Faktörler Ölçeği

Özet

Ders Çalişma İsteğini Artiran Faktörler Ölçeği (DÇİAFÖ), öğrencilerin akademik çalışmaya yönelik motivasyonlarını artırmada etkili olan psikososyal ve çevresel faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 2016 yılında Ali Eryılmaz ve Mammadov M. tarafından, özellikle eğitim psikolojisi alanındaki araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik olarak tasarlanmıştır. Bu ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin ders çalışma isteğini destekleyen temel dinamikleri belirlemeyi ve bu faktörlerin yapısal ilişkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilme süreci, kapsamlı bir literatür taraması ve psikometrik analizleri içermektedir. Elde edilen yapı, çalışma isteğini etkileyen içsel ve dışsal etmenlerin çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır. DÇİAFÖ, öğrencilerin akademik başarılarını destekleme stratejileri geliştirmek isteyen eğitim kurumları ve danışmanlar için önemli bir tanı aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Ders Çalışma İsteği, Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Akademik Başarı, Eğitim Psikolojisi, Öğrenci Gelişimi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Ali Eryılmaz, Mammadov, M.

Amaç

Ders Çalişma İsteğini Artiran Faktörler Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin ders çalışma süreçlerine gönüllü katılımını ve istekliliğini artıran spesifik faktörleri tanımlamak ve ölçmektir. Bu faktörler genellikle öğrencinin kendini düzenleme becerileri, çevresel destek, algılanan yeterlilik ve hedeflere yönelik motivasyon düzeylerini kapsamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu belirleyerek, eğitimcilerin ve rehberlik uzmanlarının bireyselleştirilmiş müdahale programları oluşturmasına olanak tanır. Ölçeğin birincil hedefi, akademik ortamda çalışma isteğini maksimize eden değişkenleri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir.

Yapı

Ölçek, Ders Çalışma İsteğini Artıran Faktörler yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle motivasyon teorileri çerçevesinde ele alınır ve motivasyonun sadece içsel bir durum değil, aynı zamanda dışsal tetikleyiciler ve bilişsel süreçlerle de şekillendiğini varsayar. Ölçek, muhtemelen, öğrencilerin çalışma ortamlarından aldıkları desteği (dışsal faktörler) ve kişisel hedeflerine ulaşma arzusunu (içsel faktörler) içeren çok boyutlu bir yapıyı ortaya koymaktadır.

Ölçeğin kuramsal yapısı, öğrencilerin akademik görevlere başlama ve sürdürme eğilimlerini etkileyen faktörleri detaylandırmaktadır. Bu faktörler arasında ilgi, hedef belirleme, başarı beklentisi ve çevresel teşvikler gibi bileşenler yer almaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak yürütülmüştür. Her ne kadar orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan akademik makale (Journal of European Education, 2016) kapsamında kapsamlı psikometrik analizlerin sunulduğu varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü göstermektedir.

Yapılan geçerlik çalışmaları genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile), yapı geçerliği (faktör analizi ile) ve ölçüt bağımlı geçerliği (ilgili dışsal ölçütlerle korelasyon) içermektedir. Özellikle yapı geçerliği, ölçeğin kuramsal olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Geçerlik sonuçları, ölçeğin ders çalışma isteği faktörlerini doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, akademik standartlar gereği Eryılmaz ve Mammadov (2016) çalışmasında bu veriler rapor edilmiştir.

Genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizlerinin de yapıldığı düşünülmektedir. Bu analizler, DÇİAFÖ’nün uygulamadan uygulamaya tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamaktadır. Güvenirlik, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliği açısından hayati önem taşımaktadır.

Faktör Analizi

Ders Çalişma İsteğini Artiran Faktörler Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinin ilk aşamalarında, maddelerin temel yapısını keşfetmek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, faktörlerin sayısını ve her bir maddenin hangi faktöre yüklendiğini belirlemeyi sağlamıştır.

AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının kuramsal beklentilerle uyumlu olup olmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin çok boyutlu yapısının, toplanan verilerle ne kadar iyi uyum sağladığını gösteren uyum iyiliği indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.) sunar. Bu analizler, ölçeğin motivasyonu artıran faktörleri ayrık ve anlamlı alt boyutlar halinde ölçtüğünü teyit etmiştir. Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin sağlam bir psikometrik temele sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Ortaokul, lise ve/veya üniversite düzeyinde).

Yaş Grubu: Genç ve Yetişkin (Akademik eğitim gören yaş grupları).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin hedeflenen popülasyonu, ders çalışma davranışı sergileyen ve akademik ortamlarda bulunan öğrenci grubudur. Geliştirme çalışması için örneklem muhtemelen Türkiye veya Azerbaycan’daki üniversite öğrencilerinden seçilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire). Katılımcılar, kendilerini veya çevrelerini ders çalışma isteği açısından etkileyen faktörlere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Akademik Çevre, Öğrenme Stratejileri, Faktör Yapısı, Psikoloji Ölçeği, Eryılmaz.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için iletişim adresi mevcuttur.

Yazışma Adresi: Ali Eryılmaz, [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek geliştirme yılı makalenin yayınlandığı tarih olan 2016’dır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte, akademik araştırmalar ve eğitim amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçek, birincil olarak akademik bir yayında sunulduğu için, standart akademik kullanım ücretsiz olabilir, ancak yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ders-calisma-istegini-artiran-faktorler-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Eryilmaz, A., & Mammadov, M. (2016). Developing the scale of factors increasing study motivation. Journal of European Education, 6(2), 23-37. doi: 0.18656/jee.54739

• Sorumlu Yazar İletişim: Ali Eryılmaz, [email protected]

Ders Çalişma İsteğini Artiran Faktörler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Eryılmaz ve Mammadov (2016) tarafından yayınlanan makaleye başvurunuz.