Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (DKYKÖ)

Özet

Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (DKYKÖ), metastaz yapmamış deri kanseri (melanoma ve melanoma dışı deri kanserleri) tanısı almış hastalarda, hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan yaşam kalitesi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Ölçek, hastaların psikososyal ve duygusal yüklerini değerlendirerek, tedavi süreçlerinin ve hastalığın genel etkilerinin kapsamlı bir resmini sunmayı hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması, ölçeğin tek faktörlü yapısının Türkiye popülasyonunda geçerli ve güvenilir olduğunu istatistiksel olarak göstermiştir.

Ölçek, toplam 10 maddeden oluşmakta olup, 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır. Bu ölçek, özellikle klinik çalışmalarda ve dermatoloji onkolojisi alanında, hastaların öznel deneyimlerini nicelleştirmek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği, DKYKÖ, Yaşam Kalitesi, Deri Kanseri, Melanoma, Psikometri, Ölçek Uyarlama

Yazarlar

Hilayda Karakök Güngör

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, metastaz yapmamış melanoma ve melanoma dışı deri kanserleri tanısı konmuş bireylerin, hastalıkları ve tedavileri nedeniyle yaşadıkları yaşam kalitesi bozulmalarını veya değişikliklerini bilimsel ve standart bir yöntemle ölçmektir. Ölçek, özellikle hastalığın tekrarlama endişesi ve sağlık profesyonellerinden destek ihtiyacı gibi spesifik alanlara odaklanarak, hastaların duygusal ve sosyal iyilik hallerini değerlendirir.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında deri kanseri hastalarının yaşam kalitesi düzeylerini güvenilir bir şekilde saptayabilmek için yapılmıştır.

Yapı

DKYKÖ, genel olarak Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, hastaların teşhis, tedavi ve takip süreçlerinde yaşadıkları psikolojik sıkıntılar, sosyal işlevsellikteki bozulmalar ve fiziksel semptomların yaşam üzerindeki etkileşimini kapsar. Ölçek, bu karmaşık yapıyı tek bir faktör altında toplamaktadır.

Ölçülen temel yapılar arasında hastalığın nüks etme ihtimaline dair duyulan yoğun endişe, sağlık hizmeti sağlayıcılarından alınan veya ihtiyaç duyulan sosyal destek ve genel psikolojik iyi oluş durumu yer almaktadır.

Geçerlilik

DKYKÖ’nün Türkçe formunun geçerliliği, 10 maddenin referans makalede belirtilen tek faktörlü yapıya uygunluğunu analiz etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, DKYKÖ’nün tek faktörlü yapısının Türkçe veri setine uygun olduğu belirlenmiştir. Modele uyum istatistikleri (KUİ=0.952, TLI= 0.938 ve YHKOK=0.102) yeterli düzeyde bulunmuştur. Bu değerler, ölçeğin kuramsal yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermektedir. Maddelerin büyük çoğunluğunun 0.40 ve üzerinde faktör yüklerine sahip olması, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme gücünün yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlığın tahmini için yaygın olarak kullanılan Cronbach’ın Alfa Katsayısı hesaplanmıştır. Grup düzeyinde değerlendirmeler için genel kabul gören eşik değer olan 0.70’in üzeri, kabul edilebilir güvenilirlik düzeyini işaret eder.

Test-tekrar test güvenilirliği analizi, 30 hasta üzerinde uygulanmıştır. Bu analizde, zaman içinde ölçümlerin tutarlılığını değerlendirmek amacıyla elde edilen toplam puanlar için Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) %95 güven aralığı ile hesaplanmıştır. Bu yöntem, ölçeğin zaman içerisinde kararlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini doğrulamak amacıyla uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 10 maddenin tek bir faktöre yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu tek faktörlü yapı, orijinal ölçeğin yapısıyla uyumludur.

Ancak DFA sonuçları incelendiğinde, 3 numaralı soru maddesinin faktör yükünün 0.372 olduğu gözlemlenmiştir. Bu değer, diğer maddelere kıyasla daha düşüktür ve bu maddenin Yaşam Kalitesi (YK) yapısını ölçmedeki başarısının sınırlı olabileceğini düşündürmektedir. Genel olarak model uyumunun iyi olmasına rağmen, bu spesifik madde, gelecekteki revizyon çalışmalarında dikkate alınması gereken bir zayıflık noktası olarak belirlenmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Deri Kanseri Hastaları

Age Group: Belirtilmemiş (Yetişkin Popülasyon)

Population Details: Metastaz yapmamış melanoma ve melanoma dışı deri kanseri tanısı almış hastalar.

Test Methodology: 10 maddeden oluşan ve 4’lü Likert tipi derecelendirme (0= hiç – 3= çok fazla) kullanılan ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Onkoloji, Psikolojik Etki, Cronbach Alfa, Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Dermatoloji, Likert Ölçeği

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2016 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Hilayda Karakök Güngör ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: deri-kanseri-iliskili-yasam-kalitesi-olcegi-dkyko-toad.pdf

Kaynaklar

• Karakök Güngör, H. (2016). Metastaz yapmamış melonama ve melonama dışı deri kanserleri için geliştirilmiş olan Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin (DKYKÖ) Türkçe geçerlilik ve güvenirliğinin araştırılması (Yayınlanmamış tıpta uzmanlık tezi). Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara.

Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (DKYKÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

10 madde

Son bir hafta boyunca, deri kanserinizin tekrar etme ihtimaliyle ilgili ne kadar endişelendiniz?

Son bir hafta boyunca, deri kanseriniz veya tedavisi ile ilgili olarak, doktorunuz veya hemşirenizden ne kadar rahatlatılma ihtiyacı hissettiniz?