Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği Yenilenmiş (TurGCPS-R)

Özet

Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği Yenilenmiş (TurGCPS-R), orijinal Graded Chronic Pain Scale Revised (GCPS-R) ölçeğinin Türkçe diline adapte edilmiş ve geçerlik/güvenirlik çalışması yapılmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, özellikle primer bel ağrısı tanısı konmuş hastaların kronik ağrı şiddetini ve buna bağlı gelişen fonksiyonel yetersizlik düzeylerini ölçmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. TurGCPS-R, klinisyenlere ve araştırmacılara, Türk popülasyonunda kronik ağrının derecelendirilmesinde standardize edilmiş ve kültürel açıdan geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin geliştirilmesi, çapraz kültürel uyarlama süreçleri titizlikle takip edilerek yapılmış olup, kronik ağrının bireyin yaşam kalitesi ve günlük aktiviteleri üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemeye olanak tanır. TurGCPS-R, kronik ağrı yönetiminde tedavi planlamasına ve sonuçlarının değerlendirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kronik Ağrı, Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği, TurGCPS-R, Bel Ağrısı, Ağrı Şiddeti, Fonksiyonel Yetersizlik, Uyarlama, Kronik Ağrı Yönetimi

Yazarlar

Şentürk İA, Aşkın Turan S, Şentürk E, İçen NK

Amaç

TurGCPS-R’nin temel amacı, bireylerin yaşadığı kronik ağrı durumunu, hem şiddet hem de neden olduğu engellilik açısından objektif bir şekilde derecelendirmektir. Orijinal GCPS-R gibi, TurGCPS-R de ağrıyı sadece yoğunluk açısından değil, aynı zamanda iş, sosyal ve kişisel yaşam üzerindeki fonksiyonel etkileri açısından da değerlendirir.

Ölçek, özellikle primer bel ağrısı olan hastaların klinik değerlendirmelerinde kullanılmak üzere uyarlanmıştır. Bu sayede, ağrı sendromunun ciddiyeti belirlenerek, hastaların uygun tedavi kategorisine yerleştirilmesi ve tedavi öncesi/sonrası değişimlerin izlenmesi amaçlanmıştır. Ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda standardize edilmesi, uluslararası araştırmaların karşılaştırılabilirliğini de artırmaktadır.

Yapı

Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği Yenilenmiş (TurGCPS-R), kronik ağrıyı iki temel boyutta ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır: Ağrı Şiddeti ve Ağrıya Bağlı Engellilik/Fonksiyonel Yetersizlik. Bu iki boyutun kombinasyonu, hastayı I. (Düşük Engellilik/Düşük Şiddet) ile IV. (Yüksek Engellilik/Yüksek Şiddet) arasında değişen derecelerde sınıflandırır.

Ölçek, bireyin son üç ay içinde yaşadığı ağrı deneyimini değerlendirir. Fonksiyonel engellilik yapısı, ağrının günlük aktiviteler, iş performansı ve sosyal yaşam üzerindeki kısıtlayıcı etkilerini sorgulayan maddeler aracılığıyla ölçülürken; ağrı şiddeti ise tipik olarak ortalama, mevcut ve en şiddetli ağrı düzeyleri üzerinden belirlenir. Bu derecelendirme sistemi, klinisyenin hastanın genel sağlık durumu hakkında hızlı ve kapsamlı bir fikir edinmesini sağlar.

Geçerlik

TurGCPS-R’nin geçerlik çalışmaları, Şentürk ve arkadaşları (2021) tarafından yürütülen çapraz kültürel uyarlama sürecinin bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin orijinal yapısının (GCPS-R) Türkçe kültürü ve diline uygunluğunu test etmeyi amaçlamıştır. Geçerlik analizleri tipik olarak yapı geçerliği ve ayırt edici geçerliği içerir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe versiyonunun, ölçmeyi amaçladığı yapıyı (kronik ağrı derecesi ve engellilik) doğru bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir. Bu, genellikle Korelasyon analizi veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlarla tutarlılığı kontrol edilerek sağlanmıştır. Kaynak referansın bu bilgileri içermesine rağmen, spesifik geçerlik katsayıları (örneğin DFA uyum indeksleri) burada detaylandırılmamıştır.

Güvenirlik

TurGCPS-R’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı koşullarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermek için yapılmıştır. Şentürk ve arkadaşları (2021) tarafından yayınlanan uyarlama makalesi, iç tutarlılık güvenirlik analizini (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğini içermiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle tutarlı olduğunu gösterir. Bu güvenilirlik verileri, TurGCPS-R’nin klinik ve araştırma ortamlarında kronik ağrı değerlendirmesi için güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır. Güvenirlik katsayıları kaynak içerikte belirtilmemiştir, ancak uyarlama çalışmasının yapıldığı referansta bu veriler mevcuttur.

Faktör Analizi

Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği Yenilenmiş’in (TurGCPS-R) faktör yapısı, orijinal GCPS-R’nin teorik olarak önerdiği çok boyutlu yapıyı desteklemek üzere incelenmiştir. Orijinal ölçek, genellikle iki ana faktöre (Ağrı Şiddeti ve Engellilik) ayrılır.

Türkçe uyarlama çalışması sırasında, ölçeğin Türkçe formu için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmış ve sonuçlar, maddelerin orijinal iki faktörlü modelle uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu analizler, TurGCPS-R’nin yapısal geçerliğini destekleyerek, ağrı ve engellilik skorlarının bağımsız olarak hesaplanabileceğini teyit etmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert veya benzeri derecelendirme formatı kullanır)

Language Available: Türkçe (TurGCPS-R) ve Orijinali İngilizce (GCPS-R)

Population Group: Kronik ağrı şikayeti olan bireyler

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Özellikle primer bel ağrısı olan hastalar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Bireyin son üç ay içerisindeki ağrı deneyimi, ağrı şiddeti ve fonksiyonel kısıtlılık düzeyleri hakkında sorular sorulur. Sonuçlar, kronik ağrının derecesini (Grade I-IV) belirlemek için kullanılır.

Anahtar Kelimeler

GCPS-R, Ağrı Değerlendirmesi, Çapraz Kültürel Uyarlama, Psikometri, Fonksiyonel Durum, Biyopsikososyal Model

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Yazar listesindeki yazarlar için spesifik ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Suna Aşkın Turan (Sorumlu Yazar) için: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazarın akademik kurumu veya iletişim adresi kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı ve dağıtımı için orijinal GCPS-R sahiplerinden ve uyarlama çalışmasını yapan yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Ücret: Ölçeğin kullanımına dair spesifik ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışmasının Yayın Yılı: 2021

Kaynaklar

Şentürk İA, Aşkın Turan S, Şentürk E, İçen NK. Validation, reliability, and cross-cultural adaptation study of Graded Chronic Pain Scale Revised into Turkish in patients with primary low back pain. Pain Pract. 2021;00:1–16. https://doi.org/10.1111/papr.13070

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: derecelendirilmis-kronik-agri-olcegi-yenilenmis-turgcps-r-toad.pdf

Derecelendirilmiş Kronik Ağrı Ölçeği Yenilenmiş (TurGCPS-R) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam metnine erişim için, lütfen yukarıda belirtilen Şentürk ve arkadaşlarının (2021) orijinal akademik yayınına başvurunuz.