Denetmenliğe Eğilim Ölçeği

Özet

Denetmenliğe Eğilim Ölçeği, bireylerin (özellikle kadın öğretmenlerin) idari veya denetleyici pozisyonlara geçiş yapma eğilimlerini ve bu eğilimlerinin iş-aile yaşam dengeleriyle nasıl ilişkili olduğunu ölçmek amacıyla geliştirilmiş, 11 maddelik psikometrik bir araçtır. Ölçek, Meryem Esin tarafından 2017 yılında yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur. Ölçek, denetmenliğe yönelik profesyonel isteklilik ile kişisel ve mesleki çatışma arasındaki ilişkiyi anlamaya odaklanmaktadır. Dört alt boyuttan oluştuğu belirlenen bu ölçek, beşli Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Denetmenliğe Eğilim Ölçeği, denetmenlik, iş-aile dengesi, ölçek geliştirme, psikometri, öğretmen, Açıklayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Meryem Esin

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kadın öğretmenlerin denetmenlik pozisyonlarına yönelme veya bu pozisyonları arzulama düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu araç, özellikle iş-aile yaşam dengesi gibi kişisel ve çevresel faktörlerin, bireyin mesleki kariyer hedeflerini nasıl etkilediğini araştıran çalışmalara veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, denetmenlik eğilimini dört farklı boyutta ele alarak, bu eğilimin altında yatan motivasyonları ve engelleri değerlendirmeyi hedefler.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, ana yapısı olarak “Denetmenliğe Eğilim” kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin mevcut görevinden idari veya denetleyici bir role geçme yönündeki motivasyonunu, istekliliğini ve bu rolü üstlenme potansiyelini ifade eder. Ölçek maddelerinden yola çıkılarak, bu eğilimin iş-aile çatışması (Work-Family Conflict) gibi faktörlerle güçlü bir etkileşim içinde olduğu görülmektedir. Ölçek, bu eğilimi dört farklı alt boyutta değerlendirmektedir, ancak bu boyutların spesifik isimleri kaynakta belirtilmemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) öncesinde verilerin uygunluğu incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin faktör yapısının güçlü olduğu tespit edilmiştir.

• Bartlett Sphericity Testi sonucu χ² değeri 1775,047 olarak ve anlamlılık düzeyi P= 0,000 (P<0,001) olarak hesaplanmıştır. Bu sonuç, verilerin çok değişkenli normal dağılımdan farklı olduğunu ve faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir.
• Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) değeri, 0,80’den büyük bulunmuştur. 0,80 üzerindeki KMO değerleri, örneklem büyüklüğünün ve değişkenler arasındaki korelasyonların faktör analizi için iyi düzeyde uygun olduğunu işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, dört boyutta ayrı ayrı Cronbach Alfa İç Tutarlılık Katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Genel olarak ölçeğin güvenilir olduğu belirtilmekle birlikte, alt boyutlar arasında tutarlılık düzeyleri farklılık göstermektedir.

• Birinci boyutta yer alan maddelerin Cronbach Alfa katsayısı: .79.
• İkinci boyutta yer alan maddelerin Cronbach Alfa katsayısı: .80.
• Üçüncü boyutta yer alan maddelerin Cronbach Alfa katsayısı: .68.
• Dördüncü boyutta yer alan maddelerin Cronbach Alfa katsayısı: .54.

İlk iki boyut yüksek düzeyde güvenilirliğe sahipken, üçüncü boyut kabul edilebilir düzeyde, dördüncü boyut ise düşük düzeyde iç tutarlılık sergilemektedir. Ancak araştırmacı, genel ölçek yapısının güvenilir olduğunu sonucuna varmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde, verilerin faktörleştirme için uygunluğunu kontrol eden istatistiksel testler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve faktör çıkarma işleminin istatistiksel olarak meşru olduğunu doğrulamıştır.

Özellikle Bartlett Sphericity Testi ve KMO değeri sonuçları (KMO > 0.80), değişkenler arasındaki korelasyonun faktör yapısını ortaya çıkarmaya yeterli olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Yeni bir psikometrik aracın geliştirilmesi).

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Maddeler: 11 madde.

Derecelendirme: Beşli Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Eğitim çalışanları (Öğretmenler).

Yaş Grubu: Yetişkin.

Popülasyon Detayları: Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen çalışmada özellikle kadın öğretmenler üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemler kullanılarak geliştirilmiş ve geçerlik/güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Denetmenlik eğilimi, iş-yaşam dengesi, Cronbach Alfa, Bartlett Sphericity Testi, KMO, öğretmenlik kariyeri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar E-posta Adresi).

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Meryem Esin’in 2017 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal tezi, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır. Link: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: denetmenlige-egilim-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Esin, M. (2017). Kadın öğretmenlerin iş-aile yaşam dengeleri ile denetmenlik eğilimleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Denetmenliğe Eğilim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

11 maddeden oluşmaktadır.

• M3 * İşimin ailemle geçireceğim zamandan çaldığını düşünüyorum.
• M5* Ailevi sorunlar zihnimi aşırı meşgul ettiğinden işime odaklanmakta zorlanıyorum.
• M9* Çalışma günü sonunda ailemle ilgilenecek bir ruh halinde olmuyorum.