Denetimin Fonksiyonları Envanteri

Özet

Denetimin Fonksiyonları Envanteri, Şenol Şarlak tarafından 2009 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu envanter, ortaöğretim kurumlarında görevli olan yönetici ve öğretmenlerin, eğitimsel denetim süreçlerinin temel fonksiyonlarına (Geliştirme, Değerlendirme ve Liderlik) yönelik algı ve beklenti düzeylerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Toplam 51 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılan bu ölçek, eğitim yönetimi alanındaki denetim rollerinin etkinliğini değerlendirmek için güçlü psikometrik özellikler sunmaktadır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) 0,98 gibi yüksek bir değerde saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Denetimin Fonksiyonları, Eğitim Yönetimi, Okul Denetimi, Cronbach’s Alpha, Faktör Yükü, Ortaöğretim, Liderlik, Değerlendirme, Geliştirme.

Yazarlar

Şenol Şarlak

Amaç

Denetimin Fonksiyonları Envanteri, özellikle eğitim bilimleri ve yönetim alanındaki araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Temel amacı, ortaöğretim kurumlarında görev yapan yöneticiler ile öğretmenlerin, eğitimsel denetim faaliyetlerinin yerine getirilmesi sırasında hangi fonksiyonlara öncelik verdiklerine dair algılarını ve beklentilerini saptamaktır. Bu fonksiyonlar, Geliştirme, Değerlendirme ve Liderlik boyutları altında incelenmektedir. Ölçek, mevcut denetim uygulamalarının niteliğini ve iyileştirilmesi gereken alanları belirlemede önemli bir araç görevi görür.

Ölçeğin geliştirilme süreci, denetimin geleneksel rollerinden modern eğitim yaklaşımlarına doğru evrilen fonksiyonlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Böylece, denetimin sadece bir kontrol mekanizması olmaktan çıkıp, profesyonel gelişim ve liderlik aracı olarak nasıl algılandığını ölçme yeteneğine sahiptir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, eğitimsel denetim fonksiyonlarının algılanan düzeylerini ölçen üç temel alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapılar ve madde sayıları aşağıda listelenmiştir:

• Geliştirme Boyutu: (14 madde) Öğretmenlerin mesleki gelişimine katkı sağlayan, eğitim kalitesini artırmaya yönelik destekleyici denetim faaliyetlerini ölçer.
• Değerlendirme Boyutu: (11 madde) Öğretim süreçlerinin ve performansın standartlara uygunluğunu belirlemeye yönelik ölçme ve yargılama faaliyetlerini ölçer.
• Liderlik Boyutu: (11 madde) Denetimin, okul vizyonunu belirleme, yenilikleri teşvik etme ve motivasyonu sağlama gibi yönetsel ve pedagojik liderlik rollerini ölçer.

Envanter, bu üç ana boyut aracılığıyla, denetimin sadece idari zorunluluklar çerçevesinde değil, aynı zamanda eğitimsel iyileşme ve kurumsal kültürün geliştirilmesi bağlamında nasıl algılandığını ortaya koyar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla KMO ve Bartlett analizleri yapılmıştır. Bu analizler, toplanan verilerin açıklayıcı Faktör Analizi için uygun olduğunu göstermiştir.

Açıklayıcı Faktör Analizi sonucunda, ölçeğin algılardan elde edilen üç faktörlü yapısı belirlenmiştir. Bu üç faktörün toplam varyansı açıklama oranı %56,36 olarak saptanmıştır. Alt boyutlara ait madde yük değerleri, maddelerin ilgili faktörü temsil etme gücünü göstermektedir:

• Geliştirme Boyutu: Madde yük değerleri 0,751 ile 0,605 arasında değişmektedir.
• Değerlendirme Boyutu: Madde yük değerleri 0,762 ile 0,517 arasında değişmektedir.
• Liderlik Boyutu: Madde yük değerleri 0,723 ile 0,554 arasında değişmektedir.

Bu yük değerleri, maddelerin teorik olarak öngörülen boyutlar altında yeterli düzeyde gruplandığını ve ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Denetimin Fonksiyonları Envanterinin iç tutarlılığını değerlendirmek için güvenirlik analizleri yapılmıştır. Güvenirlik analizleri sonucunda elde edilen toplam test korelasyonu (iç tutarlılık katsayısı), Cronbach’s Alpha değeri r=0,98 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin mükemmele yakın bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve farklı ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Ayrıca, güvenirlik analizleri sırasında alt boyutlara ait madde yük değerleri aşağıdaki aralıklarda bulunmuştur:

• Geliştirme Boyutu: Madde yük değerleri 0,735 ile 0,590 arasında değişmektedir.
• Değerlendirme Boyutu: Madde yük değerleri 0,757 ile 0,473 arasında değişmektedir.
• Liderlik Boyutu: Madde yük değerleri 0,764 ile 0,584 arasında değişmektedir.

Yüksek Cronbach’s Alpha katsayısı ve güçlü madde yükleri, envanterin ölçmek istediği yapıları yüksek düzeyde güvenilirlikle ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin boyut yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz öncesinde veri setinin faktörleştirme için uygunluğunu kontrol etmek üzere KMO ve Bartlett analizleri uygulanmıştır.

Analiz sonucunda, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak üç ana faktörden oluştuğu tespit edilmiştir: Geliştirme, Değerlendirme ve Liderlik. Bu üç faktör, ölçekteki toplam varyansın %56,36’sını açıklamaktadır. Bu oran, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir ve güçlü bir açıklama düzeyini ifade etmektedir. Faktör yüklerinin yüksekliği, her bir maddenin kendi boyutuna güçlü bir şekilde katkıda bulunduğunu göstermiştir.

Enstrüman

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Hiçbir zaman – 5= Her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim kurumlarında görevli Yönetici ve Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapan eğitim personeli.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri

Anahtar Kelimeler

Denetim Fonksiyonları, Eğitim Denetimi, Denetim Algısı, Yüksek Lisans Tezi, Şenol Şarlak, Eğitimde Liderlik, Faktör Yükleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu envanter, Şenol Şarlak’ın 2009 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar ve ilgili üniversite (Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü) tarafından belirlenmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Tez çalışmasının orijinal bağlantısı YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Şarlak, Ş. (2009). Ortaöğretim kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlerin denetimin fonksiyonlarına ilişkin algı ve beklenti düzeyleri. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: denetimin-fonksiyonlari-envanteri-toad.pdf

Denetimin Fonksiyonları Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Toplam 51 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.

• Geliştirme (14 madde)
• Değerlendirme (11 madde)
• Liderlik (11 madde)