Değer Verme Ölçeği

Özet

Değer Verme Ölçeği (DVÖ), bireylerin çeşitli durum, nesne veya kişilere atfettikleri önemi ve değeri ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Yasin Aydın ve Gözde Aydın (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne özgü örneklemler üzerinde geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlamayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle sosyal psikoloji, eğitim bilimleri ve kişilik araştırmaları alanlarında kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Uyarlama süreci, dilsel eşdeğerlik, yapı geçerliği ve iç tutarlılık analizlerini içermiştir. Araştırmacılar, DVÖ’nün orijinal yapısının Türk kültüründe de korunduğunu ve bu sayede Türkiye’deki bilimsel çalışmalara değerli bir ölçme aracı kazandırıldığını belirtmişlerdir. Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: deger-verme-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Değer Verme Ölçeği, DVÖ, Uyarlama, Değer, Psikolojik Ölçme, Psikometri, Abant İzzet Baysal Üniversitesi

Yazarlar

Aydın, Yasin, Aydın, Gözde

Amaç

Değer Verme Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin sosyal çevrelerinde veya kişisel yaşamlarında hangi unsurlara ne ölçüde önem ve anlam atfettiğini belirlemektir. Bu ölçüm, bireyin karar alma süreçlerini, motivasyon kaynaklarını ve genel yaşam felsefesini anlamak açısından önemlidir. Ölçek, bu psikolojik yapıyı standardize edilmiş maddeler aracılığıyla nicelleştirmeyi amaçlamaktadır.

Türkçe uyarlama çalışmasının temel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu ölçeği, Türk kültürünün dilsel ve kültürel özelliklerine uygun hale getirerek Türkiye’deki araştırmacıların kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türk örnekleminde değer verme eğilimleri üzerine bilimsel çalışmaların yapılmasına olanak sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin belirli bir konuya veya hedefe yönelik sahip olduğu pozitif veya negatif tutumun gücünü yansıtan değer verme psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bilişsel değerlendirme, duygusal yatırım ve davranışsal eğilim olmak üzere üç ana bileşenden oluşur. Değer verme, bireyin kaynaklarını (zaman, enerji, dikkat) neye yönlendireceğini belirleyen merkezi bir özelliktir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal çok boyutlu veya tek boyutlu yapısının Türk örnekleminde de geçerliliğini koruyup korumadığını incelemiştir. Yapılan analizler, ölçeğin ölçtüğü yapının kültürel bağlamdan bağımsız olarak tutarlı olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Geçerlik

Değer Verme Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Aydın ve Aydın (2017) tarafından detaylı bir şekilde raporlanmıştır. Uyarlama çalışmasında yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak varsayılan faktör yapısına uygun bir şekilde yüklendiğini ortaya koymuştur.

Elde edilen uyum indeksleri (örneğin, Ki-kare/serbestlik derecesi oranı, CFI, TLI ve RMSEA), modelin Türk örneklemine iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu bulgular, Değer Verme Ölçeği’nin Türk kültüründe yapısal geçerliğe sahip olduğunu ve değer verme eğilimlerini doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Aydın ve Aydın (2017), uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısını hesaplamışlardır. İç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu rapor edilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeği oluşturan maddelerin homojen olduğunu ve aynı temel psikolojik yapıyı ölçmekte olduğunu gösterir. Bu sonuçlar, DVÖ’nün hem araştırmalarda hem de uygulamada güvenilir ve tekrarlanabilir sonuçlar üretebileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasının merkezinde yer alan Faktör Analizi, ölçeğin boyutluluğunu ve yapısal bütünlüğünü incelemiştir. Araştırmacılar, orijinal ölçekteki faktör sayısının Türk örnekleminde de geçerli olup olmadığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemini tercih etmişlerdir.

DFA sonuçları, ölçeğin maddelerinin beklenen faktörlere yüklenmesini desteklemiş ve model uyumunun akademik standartları karşıladığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin çeviri ve kültürel adaptasyon sürecinde yapısal geçerliğinden ödün verilmediğini sağlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kaynakta spesifik derecelendirme belirtilmemiş olsa da, benzer psikometrik ölçeklerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğretim öğrencileri.

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, genel olarak değer verme eğilimlerini ölçtüğü için geniş bir yetişkin popülasyonunda kullanılmaya uygundur.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Değer Atfetme, Psikolojik Değerler, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Psikometri

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Bolu, Türkiye (Yayın adresinden çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Değer Verme Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi için, araştırmacılar Yasin Aydın ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçmelidirler.

Kaynaklar

Aydın, Y. ve Aydın, G. (2017). Değer Verme Ölçeği (DVÖ)’ni Türk kültürüne uyarlama çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 64-77.

Makalenin orijinal bağlantısı: efdergi.ibu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: deger-verme-olcegi-toad.pdf

Değer Verme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve kaynak metinde açıkça listelenmemiş olması nedeniyle burada sunulmamıştır. Ölçek maddelerinin tam listesine ve derecelendirme formatına ulaşmak için Aydın ve Aydın (2017) tarafından yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.