Dansa Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği (DYTÖ), Tebessüm Ayyıldız Durhan tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin dans etmeye, dans faaliyetlerine ve dansın sosyal/kültürel önemine dair sahip oldukları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerlik ve güvenirliğini akademik standartlara uygun olarak ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, özellikle dansın eğitimsel, sanatsal ve fiziksel aktivite bağlamındaki algılanışını değerlendirmeye odaklanmaktadır. DYTÖ’nün geliştirilmesi, dansa yönelik tutum araştırmalarına standartlaştırılmış, Türkçe bir araç kazandırma ihtiyacından doğmuştur.

Anahtar Kelimeler

Dans, Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Sosyal Psikoloji, Sanat Eğitimi, Tebessüm Ayyıldız Durhan.

Yazarlar

Tebessüm Ayyıldız Durhan

[quads id=5]

Amaç

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin dansa karşı geliştirdikleri genel tutum düzeylerini belirlemektir. Bu tutumlar, dans etme istekliliği, dansın faydalarına inanma ve dansın sosyal ortamlardaki kabulüne dair inançları kapsar. Ölçek, bu tutumları nicel verilerle ölçerek, eğitim bilimleri, spor psikolojisi ve sosyoloji alanlarında yapılacak araştırmalara zemin hazırlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, özellikle Türkiye bağlamında dans algısının kültürel ve bireysel farklılıklarını yakalamayı hedeflemiştir. Bu sayede, dans eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek ve dansa katılımı engelleyen veya teşvik eden psikolojik faktörleri tespit etmek mümkün hale gelmektedir.

Yapı

DYTÖ, psikolojideki genel tutum modellerine dayanarak, dansa yönelik tutumun çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayar. Bir tutum genellikle üç ana bileşenden oluşur: bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenler. Ölçeğin alt boyutları (faktörleri), muhtemelen bu bileşenleri temsil etmektedir:

• Bilişsel Bileşen: Dans hakkındaki bilgi, inançlar ve değerlendirmeler (Örn: “Dans fiziksel sağlığa faydalıdır”).
• Duyuşsal Bileşen: Dans ederken veya dans izlerken hissedilen duygular ve duygusal tepkiler (Örn: “Dans etmek beni mutlu eder”).
• Davranışsal Bileşen: Dans etkinliklerine katılma veya dansı destekleme eğilimi (Örn: “Daha sık dans etmek isterim”).

Geçerlik

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, bir geliştirme çalışması olarak tipik olarak aşağıdaki geçerlik türlerini içermektedir:

• Yapı Geçerliği: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısının teorik beklentilerle uyumu incelenmiştir.
• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen tutum yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yükleri, Durhan (2019) tarafından yayımlanan orijinal makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve istikrarlı sonuçlar üretme yeteneğini değerlendirmiştir. Orijinal kaynakta doğrudan bir güvenirlik değeri verilmemiştir, ancak geliştirme çalışmalarında genellikle İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyum sağladığını gösterir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı istikrarını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu güvenirlik bulguları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirme sürecinin kritik bir aşaması, ölçeğin boyutluluğunu belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi’dir. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların dansa yönelik tutum yapısını ne ölçüde açıkladığını ortaya koyar.

Analiz sonuçları, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu kesinleştirmiştir. Tipik olarak, Özdeğerlerin incelenmesi ve yamaç-birikinti grafiği (scree plot) kullanılarak faktör sayısı belirlenir, ardından döndürme teknikleri (örneğin Varimax) kullanılarak maddelerin faktörlere dağılımı netleştirilir.

Araç

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği, sosyal bilimler araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmış öz bildirime dayalı bir ölçme aracıdır.

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Development)

Format: Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi eksiktir, ancak tipik bir tutum ölçeği olarak 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri (Geliştirme çalışmasının örneklemine bağlıdır).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve üzeri (Genellikle 15 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği örneklem grubu, Türkiye’deki dansa yönelik tutumları temsil etmeyi amaçlamıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) yöntemi. Bireylerin kendi algılarını ve hislerini değerlendirmelerine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Dans Eğitimi, Tutum Ölçme, Sosyal Algı, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Tebessüm Ayyıldız Durhan, Gazi Üniversitesi (Makalenin yayımlandığı tarihte geçerli olan kurumsal bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Tebessüm Ayyıldız Durhan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalarda genellikle yazardan izin alınması yeterlidir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: dansa-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Durhan, T. A. (2019). Dansa Yönelik Tutum Ölçeği geliştirme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1-1. doi: 10.26466/opus.552080

[quads id=5]

Dansa Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen akademik makaleye ve sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.