Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği

Öz

Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği, bireylerin şizofreni hastalığına dair sahip olduğu bilgi düzeyini ve farkındalığını ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle hastalığın nedenleri, semptomları, tedavi yöntemleri ve toplumsal etkileri gibi kritik alanlardaki bilgi eksikliklerini belirlemeyi hedefler. Türkçeye uyarlama çalışması, Sevgi Dicle Görkem Atalan ve arkadaşları tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk kültürüne özgü psikometrik özelliklerinin geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Şizofreni, bilgi düzeyi, psikoz, ruh sağlığı, psikometrik ölçek, uyarlama, damgalama.

Yazarlar

Sevgi Dicle Görkem Atalan, Aslı Karaoğlan Kahiloğulları, Serap Örsel.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hedef popülasyonun şizofreni hakkındaki mevcut bilgi seviyesini nicel olarak değerlendirmektir. Şizofreni, genellikle yanlış anlaşılmalar ve damgalama ile çevrili ciddi bir ruh sağlığı bozukluğudur. Bu nedenle, doğru bilgi düzeyini ölçmek, hem eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek hem de damgalamayı azaltmaya yönelik müdahalelerin planlanması için kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlar arasında güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamayı amaçlamıştır. Elde edilen veriler, halk sağlığı kampanyalarının ve hasta yakınlarına yönelik eğitimlerin içeriğini optimize etmek ve toplumsal farkındalığı artırmak için değerli bir temel sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, doğrudan şizofreni hastalığına ilişkin bilgi düzeyini ölçen bilişsel bir yapıyı değerlendirmektedir. Bu yapı, hastalığın genel özellikleri, etiyolojisi (hastalık nedenleri), yaygın semptomları (pozitif ve negatif semptomlar), farmakolojik ve psikososyal tedavi seçenekleri hakkındaki gerçekçi bilgileri içerir. Ölçek, bireylerin doğru ve yanlış inanışları ayırt etme yeteneğini temel alarak puanlanır.

Ölçülen bilgi düzeyi, yalnızca akademik bilgiyi değil, aynı zamanda toplumsal kabul ve hastalığa karşı geliştirilen tutumları dolaylı yoldan etkileyen temel anlayışı da kapsar. Yüksek bilgi düzeyi, genellikle daha az damgalama ve daha iyi tedaviye uyum ile ilişkilidir, bu da ölçeğin klinik uygulamalar açısından önemini artırır.

Geçerlik

Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Görkem-Atalan ve arkadaşları (2018) tarafından titizlikle incelenmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve diline uygun olduğu gösterilmiştir. Çalışmanın temel amacı, ölçeğin gerçekten şizofreni hakkındaki bilgiyi ölçtüğünü ve ölçmek istediği bilişsel yapıyı temsil ettiğini desteklemekti.

Spesifik olarak, yapı geçerliği yöntemleri kullanılarak ölçeğin maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü doğrulanmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısı korunarak, Türkçe formun kavramsal ve psikometrik eşdeğerliliği sağlanmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin Türkiye’deki araştırma ve klinik uygulamalarda geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri de Görkem-Atalan ve arkadaşları (2018) tarafından uyarlama çalışması kapsamında yapılmıştır. Güvenilirlik, ölçeğin farklı uygulamalarda veya farklı madde setleriyle tutarlı ve stabil sonuçlar üretme kapasitesini ifade eder. Bu çalışmada, temel olarak iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu değerlendirilmiştir.

Elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları, Türkçe formun yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin hem kesitsel hem de boylamsal çalışmalarda stabil ve güvenilir bilgi düzeyi ölçümleri yapabileceğini kanıtlamaktadır, böylece ölçüm hataları minimize edilmiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin temel faktör yapısını incelemek ve bu yapının Türk popülasyonunda da geçerliliğini doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin hangi temel bilgi boyutlarını ölçtüğünü belirlemeye yardımcı olur ve orijinal ölçeğin teorik yapısının kültürlerarası tutarlılığını test eder.

Faktör analizi sonuçları, Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği‘nin çok boyutlu yapısını desteklemiştir. Bu boyutlar genellikle hastalığın etiyolojisi, semptomatolojisi ve mevcut tedavi yaklaşımları gibi temel bilgi alanlarını kapsamaktadır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin geçerli bir psikoloji aracı olarak kabul edilmesini sağlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Bildirimsel Ölçek (Self-Report Scale), genellikle çoktan seçmeli veya doğru/yanlış formatında sunulan bilgi maddelerinden oluşur.

Language Available: Türkçe

Population Group: Genel Popülasyon, Şizofreni hastalarının aile üyeleri/yakınları, ruh sağlığı alanında çalışan profesyoneller ve öğrenciler.

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Ölçek, şizofreni hakkındaki bilgi düzeyini ölçmek üzere tasarlanmıştır, bu nedenle okuryazar ve bilişsel olarak yeterli olan yetişkin bireylere uygulanabilir. Kullanım alanı, damgalama araştırmaları ve eğitim programı etkinliği değerlendirmeleridir.

Test Methodology: Ölçek, bilgi düzeyini ölçen belirli maddelerden oluşur. Yanıtlar, doğru yanıt sayısına göre puanlanır ve toplam puan, bireyin şizofreni hakkındaki bilgi seviyesini gösterir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Sevgi Dicle Görkem Atalan

İletişim: [email protected]

Test Yılı (Uyarlama): 2018

Kullanım İzni ve Ücret: Ölçeğin akademik ve klinik amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretlendirme yazar tarafından belirlenir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sizofreni-hakkinda-bilgi-duzeyi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Görkem-Atalan, S., D., Karaoğlan-Kahiloğulları, A., ve Örsel, S. (2018). Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirliği. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 7, 1−6. doi: 10.5455/JCBPR.270028

Şizofreni Hakkında Bilgi Düzeyi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sorumlu yazarın izni veya ilgili yayın aracılığıyla elde edilebilir. Bu alanda orijinal ölçek maddeleri yer almamaktadır, ancak genellikle şizofreninin nedenleri, semptomları ve tedavi yaklaşımları hakkındaki ifadelerden oluşmaktadır.

Ölçek maddelerinin tam listesi için yukarıda belirtilen referans kaynağa başvurulması gerekmektedir.