COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği

Özet

COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği, COVID-19 pandemisi döneminde, bireylerin aşıya dair algılarını ve tutumlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Geniş ve arkadaşları tarafından 2020 yılında yayımlanan bu ölçek, küresel bir sağlık krizi sırasında halkın aşı kabulü, tereddütleri ve reddetme eğilimlerini anlamak için kritik önem taşımaktadır. Ölçek, sağlık politikalarının oluşturulması ve halk sağlığı iletişim stratejilerinin belirlenmesi açısından değerli veriler sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, Aşı, Tutum, Psikometrik, Salgın, Sağlık Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Aşı Tereddüdü.

Yazarlar

Geniş, B., Gürhan, N., Koç, M., Geniş, Ç., Şirin, B., Çırakoğlu, O. C., Coşar, B.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, COVID-19 pandemisi sürecinde geliştirilen aşılara karşı bireylerin sahip olduğu psikolojik eğilimleri, inançları ve duygusal tepkileri ölçmektir. Bu araç, aşı karşıtlığı veya tereddüdünün altında yatan faktörleri belirleyerek, kamu sağlığı yetkililerine ve sağlık profesyonellerine hedefe yönelik müdahale programları tasarlama konusunda bilimsel bir dayanak sağlamayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda, aşı kabul oranlarını etkileyen sosyo-demografik ve psikolojik değişkenleri incelemek için de kullanılabilir.

Yapı

COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği, bireylerin aşıya dair bilişsel, duyuşsal ve davranışsal niyetlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle aşıya yönelik genel kabul, şüphecilik ve reddetme eğilimi gibi ana faktörleri içerecek şekilde tasarlanmıştır. Bu yapı, bireylerin aşıların güvenilirliği, etkinliği, yan etkileri ve zorunlu aşı uygulamalarına ilişkin görüşlerini derinlemesine analiz etmeye olanak tanır. Ölçeğin geliştirilmesi, pandemiye özgü algı ve tutumların karmaşıklığını yansıtacak şekilde yapılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Geniş ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen araştırmada detaylandırılmıştır. Kaynak verilerde doğrudan bir özet bulunmamakla birlikte, ölçek geliştirme sürecinde yapısal geçerliğin sağlanması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, yapı Geçerlik çalışmalarının (örneğin, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi) kullanıldığı varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapının teorik olarak ilişkili olduğu diğer yapılarla (örneğin, sağlık inançları veya risk algısı) olan korelasyonları inceleyen ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmalarının da gerçekleştirildiği beklenmektedir. Ölçeğin ilgili makalesi, geçerlik kanıtlarını detaylıca sunmaktadır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliğine ilişkin bilgiler, geliştirme makalesinde mevcuttur. Güvenilirlik, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Tipik olarak, bu tür psikometrik araçlarda iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanır. Geniş ve arkadaşları, ölçeğin alt boyutları ve toplam puanı için kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık değerleri elde etmiş olmalıdırlar. Yüksek Güvenilirlik değerleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde veya farklı maddeler arasında tutarlı olduğunu gösterir, bu da araştırmacılar için ölçeğin kullanımını güvenilir kılar.

Faktör Analizi

Geniş ve arkadaşlarının çalışmasında, COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmacılar, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının örneklem verilerine ne kadar uyduğunu test etmişlerdir. Faktör analizi sonuçları, bireylerin aşıya yönelik tutumlarının tek bir boyutta mı toplandığını yoksa farklı alt faktörlere mi ayrıldığını (örneğin, aşı güvenine karşı aşı zorunluluğuna direnç) netleştirmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısının ampirik olarak desteklendiğini göstermek için kritik öneme sahiptir.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama/Geliştirme (Development of Perception and Attitude Scales Related with COVID-19 Pandemia başlıklı çalışmanın bir parçasıdır.)

Format: Orijinal makalede derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiş olsa da, tutum ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme kullanır (örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a kadar değişen 5’li veya 7’li bir dereceleme).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Türkiye’de yaşayan bireyler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üstü)

Popülasyon Detayları: Çalışma, büyük olasılıkla COVID-19 pandemisi sırasında Türkiye’deki yetişkinlerin aşıya yönelik tutumlarını temsil etmek üzere geniş bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcılara çevrimiçi veya basılı formlar aracılığıyla uygulanmıştır. Katılımcılardan, aşıya ve pandemiye dair çeşitli ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenmiştir. Elde edilen veriler, Psikometrik analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Aşı Kararsızlığı, Halk Sağlığı, Psikolojik Ölçek, Geçerlik, Güvenilirlik, Pearson Journal, Pandemi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Bahadır Geniş

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Ayrıntılı kurumsal yazışma adresi sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Bahadır Geniş) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2020

Ek Bilgi: Ölçeğin geliştirildiği orijinal akademik makaleye şu bağlantıdan ulaşılabilir: pearsonjournal.com

PDF İndirme Bağlantıları: Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdan indirilebilir:

• covid-19-asisina-yonelik-tutumlar-olcegi-attitudes-towards-the-covid-19-vaccine-toad.pdf
• covid-19-asisina-yonelik-tutumlar-olcegi-attitudes-towards-the-covid-19-vaccine-toad.pdf
• covid-19-asisina-yonelik-tutumlar-olcegi-attitudes-towards-the-covid-19-vaccine-toad.pdf

Kaynaklar

• Geniş, B., Gürhan, N., Koç, M., Geniş, Ç., Şirin, B., Çırakoğlu, O. C., & Coşar, B. (2020). Development of Perception and Attitude Scales Related with COVID-19 Pandemia. Pearson Journal of Social Sciences – Humanities, 5(7), 306-328. doi: 10.46872/pj.127

COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler, Geniş ve arkadaşlarının (2020) “Development of Perception and Attitude Scales Related with COVID-19 Pandemia” başlıklı makalesinde yer almaktadır ve araştırmacıdan talep edilmelidir.