Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi

Özet

Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi (CCTT Level Z), bireylerin ileri düzey eleştirel düşünme becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş uluslararası alanda tanınan bir psikometrik aracın Türkiye uyarlamasıdır. Bu ölçek, özellikle yükseköğretim seviyesindeki öğrencilerin ve yetişkinlerin muhakeme yeteneklerini, argümanları değerlendirme becerilerini ve mantıksal çıkarsama yapma kapasitelerini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkiye adaptasyonu, Leman Şenturan tarafından 2006 yılında hemşirelik öğrencileri üzerine yapılan bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel düşünme, CCTT, Cornell Eleştirel Düşünce Testi, Z Seviyesi, Psikometrik araç, Uyarlama, Hemşirelik öğrencileri, Muhakeme.

Yazarlar

Leman Şenturan (Uyarlayan); Robert H. Ennis, Jason Millman ve Thomas N. Tomko (Orijinal Geliştiriciler).

Amaç

Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi’nin temel amacı, bireylerin karmaşık durumlar karşısında mantıksal ve rasyonel kararlar verme yeteneğini ölçmektir. Bu test, özellikle tümdengelim, tümevarım, güvenilirlik değerlendirmesi ve varsayımları tanıma gibi kritik muhakeme becerilerini hedef alır. Uyarlama çalışması (Şenturan, 2006) ise, ölçeğin Türkçe konuşan yükseköğretim popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, akademik ve profesyonel bağlamlarda, özellikle problem çözme yeteneğinin hayati önem taşıdığı alanlarda (örneğin sağlık bilimleri) bireylerin eleştirel düşünme düzeylerini tespit etmek için değerli bir araç sunar. Bu sayede eğitim programlarının etkinliği değerlendirilebilir ve öğrencilerin zayıf yönleri belirlenebilir.

Yapı

Ölçek, psikolojide ve eğitimde merkezi bir yapı olan eleştirel düşünme becerisini ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bilişsel beceriler ve eğilimler olmak üzere iki ana bileşenden oluşur. CCTT Z Seviyesi, ağırlıklı olarak aşağıdaki bilişsel alanları değerlendirir:

• Çıkarsama (Inference): Gözlemlenen kanıtlardan mantıksal sonuçlar çıkarma yeteneği.
• Varsayımları Tanıma (Recognition of Assumptions): Bir argümanın temelini oluşturan örtük öncülleri belirleme.
• Tümdengelim (Deduction): Genel prensiplerden özel sonuçlar çıkarma.
• Anlamlandırma (Interpretation): Verilen bilginin anlamını doğru bir şekilde kavrama ve değerlendirme.
• Argüman Değerlendirmesi (Evaluation of Arguments): Bir argümanın gücünü ve geçerliliğini yargılama.

Geçerlik

Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi’nin geçerlik bilgileri, bu meta veride spesifik olarak belirtilmemiştir (Kaynakta: “-“). Ancak Leman Şenturan’ın (2006) doktora tezi, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini ve içerik geçerliğini sağlamak amacıyla detaylı çalışmalar içermektedir. Bu çalışmalar genellikle uzman görüşüne başvurma, dilsel eşdeğerlik analizleri ve faktör analizi gibi yöntemleri kapsamaktadır.

Orijinal CCTT Z Seviyesi, uzun yıllardır yüksek düzeyde yapı ve ölçüt geçerliğine sahip olduğu kabul edilen standart bir araçtır. Geçerlik çalışmalarının tam detayları için, araştırmacının tam tez metnine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik verileri de kaynak meta veride eksik olarak belirtilmiştir (Kaynakta: “-“). Bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliğini inceleyen analizlerin yapılması beklenir. Şenturan’ın tezi, bu psikometrik özellikleri Türk kültürüne adapte edilmiş form için sunmalıdır.

Orijinal CCTT Z Seviyesi, yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğu bilinmektedir ve bu da ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Adaptasyon sürecinde elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin Türkiye’deki uygulamalar için ne ölçüde güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Kaynak meta veride faktör analizi bilgisi yer almamaktadır. Ancak, eleştirel düşünme gibi çok boyutlu bir yapıyı ölçen bir ölçeğin uyarlama sürecinde, orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanır.

Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi, teorik olarak eleştirel düşünmenin farklı alt bileşenlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle, uyarlama çalışmasında yapılan faktör analizleri, ölçeğin Türkçe formunun da bu çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde yansıtıp yansıtmadığını test etmiştir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Orijinal test, R.H. Ennis ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir.)

Format: Genellikle çoktan seçmeli formatta sunulan, senaryo tabanlı muhakeme sorularından oluşur. (Orijinal CCTT Z Seviyesi 52 maddeden oluşmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim öğrencileri ve yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle 16 yaş ve üzeri (Lise son sınıf ve üniversite seviyesi).

Popülasyon Detayları: Şenturan’ın uyarlama çalışması, Türkiye’deki hemşirelik öğrencilerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireylerin verilen metinleri, durumları veya argümanları okuyarak mantıksal olarak en uygun seçeneği belirlemesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel düşünme, Yükseköğretim, Muhakeme becerisi, Bilişsel beceriler, Hemşirelik, Marmara Üniversitesi, Doktora tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Leman Şenturan, Haliç Üniversitesi, Hemşirelik Yüksekokulu (2006 sonrası bağlılıklar değişmiş olabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, akademik bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya lisansı hakkında kesin bilgi için orijinal telif hakkı sahipleri ve uyarlamayı yapan yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Uyarlama Çalışması Yılı: 2006.

Kaynaklar

1. Şenturan, L. (2006). Hemşirelik öğrencilerinde eleştirel düşünme. (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Tez kaynağına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr
3. Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cornell-elestirel-dusunce-testi-z-seviyesi-toad.pdf

Cornell Eleştirel Düşünce Testi Z Seviyesi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Şenturan’ın (2006) doktora tezine veya ölçeğin orijinal yayıncısına başvurulması gerekmektedir.