Coopersmith Özsaygı Envanteri

Özet

Özsaygı düzeyini ölçmek amacıyla Stanley Coopersmith tarafından 1967 yılında geliştirilen Coopersmith Özsaygı Envanteri (CSEI), psikolojik değerlendirme alanında en sık kullanılan araçlardan biridir. Bu envanterin Türkiye uyarlaması, özellikle okul çağındaki çocukların ve ergenlerin genel özsaygı düzeylerini ve sosyal, akademik ve ailevi alanlardaki öz algılarını değerlendirmek için kullanılmıştır. Türkiye’deki adaptasyon çalışması, envanterin kültürel geçerliliğini sağlamayı ve yerel popülasyon üzerindeki psikometrik özelliklerini araştırmayı amaçlamıştır.

Envanter, bireyin kendisi hakkındaki değerlendirici tutumunu ölçer ve genellikle 8 ila 15 yaş aralığındaki popülasyon için uygundur. Sunulan kaynakta belirtilen uyarlama çalışması, ilköğretim okulu 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin özsaygı düzeylerini geliştirme programının etkilerini incelemek üzere yapılmış bir yüksek lisans tezinde kullanılmıştır. Bu, ölçeğin eğitim ve gelişimsel psikoloji bağlamında etkin bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Özsaygı, Coopersmith Özsaygı Envanteri, Stanley Coopersmith, Ergenlik, Psikolojik Değerlendirme, Ölçek Uyarlaması, İlköğretim Öğrencileri.

Yazarlar

Stanley Coopersmith (Orijinal Geliştirici), S. Sezer (Türkçe Uyarlama).

Amaç

Coopersmith Özsaygı Envanteri’nin temel amacı, bireylerin genel özsaygı düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Envanter, bireyin kendilik değeri hakkındaki bilinçli değerlendirmesini ve inançlarını ortaya koyar. Türk adaptasyonunun özel amacı ise, Sezer (2001) çalışmasında belirtildiği üzere, ilköğretim öğrencilerinin özsaygı düzeylerini geliştirmeye yönelik bir programın etkisini belirlemek için uygun bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Bu ölçek, klinik, eğitimsel ve araştırma ortamlarında, düşük özsaygı riskini taşıyan bireyleri tanımlamak ve özsaygıya yönelik müdahale programlarının etkinliğini izlemek için kritik öneme sahiptir. Ölçek, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal ve akademik uyum sorunlarını değerlendirmede yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin kendini algılama biçimini yansıtan küresel özsaygı (global self-esteem) yapısını ölçmektedir. Coopersmith, özsaygının tek boyutlu olmadığını, ancak dört ana alt alandan oluştuğunu öne sürmüştür. Bu alt alanlar genellikle şunlardır:

• Genel Özsaygı: Bireyin kendine yönelik genel değerlendirmesi.
• Sosyal Özsaygı (Akranlar): Akran ilişkileri ve sosyal kabul düzeyine dair algı.
• Aile Özsaygısı (Ebeveynler): Aile ortamındaki ilişkiler ve kabul görme hissi.
• Okul/Akademik Özsaygı: Okul başarısı ve akademik yetkinlik algısı.

Bu çok boyutlu yaklaşım, araştırmacıların sadece genel bir puan elde etmekle kalmayıp, aynı zamanda özsaygının hangi alanlarda daha güçlü veya daha zayıf olduğunu anlamalarına olanak tanır.

Geçerlik

Orijinal Coopersmith Özsaygı Envanteri yüksek yapı geçerlik kanıtlarına sahiptir. Ancak sunulan kaynakta (Sezer, 2001 tezine atıf), uyarlamaya dair spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir. Bir ölçeğin uyarlama çalışmasında, kültürel ve dilsel eşdeğerliğin sağlanmasının yanı sıra, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği çalışmaları yapılması esastır.

Geçerlik çalışmaları tipik olarak envanterin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini (yapı geçerliği) ve diğer ilgili ölçütlerle tutarlılığını (ölçüt geçerliği) içerir. Türkiye’deki adaptasyon çalışmalarında, genellikle ölçeğin maddelerinin Türk kültürüne uygunluğu ve faktör yapısının orijinal modele ne ölçüde uyduğu incelenmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte uyarlamaya ait güvenirlik değerleri de belirtilmemiştir. Orijinal CSEI, genellikle yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve iyi düzeyde test-tekrar test güvenirliği sergilemektedir. Bu, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini ve maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Türkçe adaptasyon çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılığının (örneğin, Cronbach Alfa değerinin kabul edilebilir bir seviyede, genellikle 0.70’in üzerinde olması) ve test-tekrar test güvenirliğinin Türk popülasyonu için ayrı ayrı hesaplanması gerekmektedir. Sezer (2001) tarafından yapılan yüksek lisans tezinde bu verilerin detaylı olarak sunulduğu varsayılmaktadır, ancak bu akademik girişte bu değerlere doğrudan ulaşılamamıştır.

Faktör Analizi

Orijinal Coopersmith Özsaygı Envanteri, Stanley Coopersmith tarafından önerilen dört faktörlü yapıyı desteklemek üzere geliştirilmiştir. Ancak, farklı kültürlerde ve yaş gruplarında yapılan faktör analizi çalışmaları bazen bu yapının değişebileceğini göstermiştir.

Türkçe uyarlama çalışmalarında, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılır. Bu analizler, Türk örnekleminde maddelerin orijinal dört alt ölçekli yapıyı koruyup korumadığını veya daha az sayıda faktöre ayrılıp ayrılmadığını belirler. Bu tür çalışmalar, ölçeğin kültüre özgü uygulamalarda doğru yorumlanabilmesi için zorunludur.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 50 maddeden oluşur. Cevaplar ikili formatta (Evet/Hayır veya Doğru/Yanlış) işaretlenir.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce ve birçok diğer dil.

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Tipik olarak 8-15 yaş aralığı. Uyarlama çalışmasında 6. ve 7. sınıf öğrencileri (yaklaşık 11-13 yaş) kullanılmıştır.

Popülasyon Detayları: İlköğretim okulu öğrencileri. Sezer’in çalışması Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Gelişim Psikolojisi, Okul Ortamı, Çocuk Psikolojisi, Akademik Başarı, Sosyal İlişkiler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Orijinal Test Yılı: 1967 (Stanley Coopersmith).

Türkçe Uyarlama Yılı: 2001 (S. Sezer yüksek lisans tezi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı için telif hakları ve izinler genellikle orijinal yayıncıya aittir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izinler, adaptasyonu yapan araştırmacının bağlı olduğu kurum (Gazi Üniversitesi) ve orijinal telif hakkı sahibi ile kontrol edilmelidir.

Kaynaklar

1. Sezer, S. (2001). Özsaygı düzeyini geliştirme programının ilköğretim okulu 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin özsaygı düzeylerine etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Coopersmith, S. (1967). The antecedents of self-esteem. San Francisco: W. H. Freeman and Company.

Coopersmith Özsaygı Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin maddeleri, sunulan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Sezer (2001) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.