Çocukluk Çağı Epilepsi Tutum Ölçeği

Özet

Çocukluk Çağı Epilepsi Tutum Ölçeği (ÇÇETÖ), Kürşat Bora Çarman ve arkadaşları tarafından 2020 yılında Türkiye’de geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin temel amacı, toplumun ve ilgili paydaşların çocukluk çağı epilepsisine yönelik sahip olduğu toplumsal tutumları, bilgi düzeyini ve potansiyel damgalama eğilimlerini standardize edilmiş bir yöntemle ölçmektir. Bu ölçek, özellikle hastalığın sosyal etkilerini anlamak ve toplumsal farkındalığı artırmaya yönelik eğitimsel müdahalelerin etkililiğini değerlendirmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini inceleyerek bilimsel sağlamlığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Epilepsi, Çocukluk Çağı Epilepsisi, Tutum Ölçeği, Toplumsal Tutum, Damgalanma, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Kürşat Bora Çarman, Derya Arslantaş, Emel Karadağ, Can Yarar, Mehmet Dinleyici, Ayşe Ünsal.

Amaç

Çocukluk Çağı Epilepsi Tutum Ölçeği’nin birincil amacı, çocukluk çağı epilepsisine dair var olan yanlış algıları, bilgi eksikliğini ve buna bağlı olarak ortaya çıkan olumsuz sosyal tutumları sistematik olarak tespit etmektir. Ölçek, toplumsal düzeyde epilepsili çocuklara karşı geliştirilen önyargıların ve sosyal mesafenin derecesini ölçerek, bu durumu iyileştirmeye yönelik halk sağlığı ve eğitim stratejilerinin planlanmasına bilimsel zemin hazırlamaktadır.

Ölçek, sağlık profesyonelleri, eğitimciler ve politika yapıcılar için, epilepsinin sadece tıbbi değil, aynı zamanda önemli bir sosyal sorun teşkil ettiğini gösteren nicel veriler sağlamayı hedeflemektedir. Böylece, toplumsal kabul ve entegrasyonu artırmaya yönelik hedefe yönelik müdahaleler tasarlanabilir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

ÇÇETÖ, bireylerin çocukluk çağı epilepsisine yönelik gösterdiği karmaşık tutum yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç ana bileşeni kapsar: Bilişsel (hastalık hakkındaki bilgi ve yanlış inanışlar), Duygusal (hastalığa yönelik korku, acıma veya kabul duyguları) ve Davranışsal (epilepsili çocuklarla sosyal etkileşim kurma eğilimi veya damgalama davranışları).

Ölçek, toplumsal tutumun farklı veçhelerini yakalamak üzere tasarlanmıştır. Ölçülen yapı, epilepsili çocukların eğitim, oyun ve sosyal çevreye katılım haklarına yönelik inançları içerir. Ölçeğin alt boyutları, tutumun hangi alanlarda daha olumsuz olduğunu belirleyerek, damgalanma karşıtı kampanyaların odak noktalarını netleştirmeye yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, Çarman ve arkadaşları tarafından 2020 yılında yayımlanan makalede detaylandırılmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen tutum yapılarını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Ölçek, çocukluk çağı epilepsisine yönelik toplumsal tutumu doğru ve amaçlandığı gibi ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Spesifik geçerlik katsayıları kaynak referansta açıkça listelenmemiş olsa da, hakemli bir dergide (Türk Pediatri Arşivi) yayımlanması, bilimsel metodolojiye uygun olarak yeterli düzeyde geçerlik kanıtlarının sağlandığını işaret etmektedir.

Güvenirlik

Çocukluk Çağı Epilepsi Tutum Ölçeği’nin güvenirlik analizi, iç tutarlılık yöntemine dayanmaktadır. Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin güvenilirliğini desteklemektedir. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar vereceği ve ölçülen tutumun kararlı olduğu anlamına gelir.

Güvenirlik sonuçları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu ve epilepsiye yönelik toplumsal tutumun ölçülmesinde istikrarlı bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Bu, araştırmacılar için güvenilir veri toplama imkanı sağlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Çarman ve ekibi tarafından hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçeğin yapısal modeli belirlenmiştir. Bu faktör analizi, ölçeğin maddelerinin epilepsiye karşı tutumu yansıtan birkaç temel boyutta toplandığını ortaya çıkarmıştır.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin sadece genel bir tutum puanı vermekle kalmayıp, aynı zamanda tutumun bilgi eksikliği, sosyal dışlama veya damgalanma gibi hangi spesifik bileşenlerden oluştuğunu da analiz etme imkanı sunmaktadır. Bu ayrıştırma, müdahale çalışmalarının etkinliğini artırmak için önemlidir.

Ölçek Yapısı

Test Type: Geliştirme (Geliştirme çalışması sonucu oluşturulmuş özgün ölçek)

Format: Tutum Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Language Available: Türkçe

Population Group: Toplum Örneklemi (Çocukluk çağı epilepsisine yönelik tutumları değerlendirilebilecek yetişkin bireyler)

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Türkiye popülasyonu üzerinde psikometrik özellikleri test edilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

ÇÇETÖ, Epilepsi Farkındalığı, Sosyal Damgalanma, Çocuk Sağlığı, Likert Ölçeği, Psikometri, Toplumsal Algı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Kürşat Bora Çarman ile e-posta yoluyla ([email protected]) iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin alınması zorunludur. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocukluk-cagi-epilepsi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Çarman, K. B., Arslantaş, D., Karadağ, E., Yarar, C., Dinleyici, M., ve Ünsal, A. (2020). Çocukluk çağı epilepsilerine karşı toplumsal tutum ölçeği geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Pediatri Arşivi, 55(1), 23–9. doi:10.14744/TurkPediatriArs.2019.50251

Çocukluk Çağı Epilepsi Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.