Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri

Özet

Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri (ÇPÇE), ilköğretim düzeyindeki çocukların problem çözme becerilerine yönelik algılarını, yaklaşımlarını ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla 2010 yılında geliştirilmiş öz bildirim tipi bir ölçektir. Ölçek, bireyin kendi problem çözme yeteneğine olan güvenini, sorunlarla başa çıkarken kullandığı öz denetim mekanizmalarını ve sorunlardan kaçınma eğilimlerini ölçen üç temel faktörden oluşmaktadır. ÇPÇE, psikolojik danışmanlık ve eğitim alanlarında, çocukların bilişsel ve duygusal gelişimlerini destekleyici müdahaleler planlamak için önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır.

Envanter, Serin, Bulut-Serin ve Saygılı tarafından yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır ve 24 maddeden oluşmaktadır. Yapılan analizler, envanterin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri, ÇPÇE, Problem Çözme Becerisi, Öz Denetim, Kaçınma, İlköğretim Düzeyi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Oğuz Serin, Nergüz Bulut-Serin, Gülay Saygılı.

Amaç

Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri’nin (ÇPÇE) temel amacı, ilköğretim kademesinde öğrenim gören çocukların problem çözme süreçlerine dair algılarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu envanter, çocukların karşılaştıkları sorunlara yönelik yaklaşımlarını (güven, denetim, kaçınma) belirleyerek, onların bu alandaki güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmeyi hedefler. Elde edilen veriler, eğitimciler ve psikologlar için çocukların problem çözme becerisi gelişimine yönelik özel programlar hazırlamada kritik öneme sahiptir.

Yapı/Ölçülen Kavram

ÇPÇE, çocukların problem çözme süreçlerine dair davranışsal ve bilişsel eğilimlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, genel olarak Problem Çözme Becerisi olarak tanımlanmakla birlikte, üç temel alt boyutta incelenir: Problem Çözme Becerisine Güven, Öz Denetim ve Kaçınma. Bu alt boyutlar, çocukların bir problemle karşılaştıklarında gösterdikleri duygusal tepkiyi, bilişsel strateji kullanımını ve motivasyonel yönelimi kapsamaktadır.

Geçerlik

Aracın psikometrik özelliklerini değerlendirmek amacıyla yapılan geçerlik çalışmaları kapsamında, yapı geçerliğini test etmek için faktör analizi tekniklerinden biri olan Temel Bileşenler Analizi (TBA) uygulanmıştır. Bu analiz, envanterin teorik olarak öngörülen “ÇPÇE” yapısını ya da belirlenen üç alt boyutu ne derece ölçtüğünü doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapılan yapı geçerliği incelemeleri, envanterin çocukların problem çözme yaklaşımlarını tutarlı ve geçerli bir şekilde ölçtüğünü, maddelerin ilgili faktörlere güçlü yükler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ÇPÇE’nin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

ÇPÇE’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan faktör analizi sonucunda, 24 maddeden oluşan envanterin tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0,80 olarak saptanmıştır. Bu katsayı, envanterin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyum sergilediğini göstermektedir.

Alt faktörler bazında güvenirliğin de tatmin edici düzeyde olduğu belirtilmiştir, bu da envanterin sadece genel skorunun değil, aynı zamanda alt boyut skorlarının da tutarlı sonuçlar verdiğine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Temel Bileşenler Analizi uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda, envanterin toplam 24 maddeden ve üç ana faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler ve madde sayıları şunlardır:

• Problem Çözme Becerisine Güven: 12 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör, çocuğun zorluklarla baş edebilme yeteneğine duyduğu inancı temsil eder.
• Öz Denetim: 7 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör, çocuğun problem çözme sürecinde düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını düzenleme yeteneğini ölçer.
• Kaçınma: 5 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör, çocuğun sorunlarla yüzleşmek yerine onlardan uzak durma veya erteleme eğilimini yansıtır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün olarak Serin ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir.)

Format: Öz Bildirim Envanteri.

Dil Seçeneği: Türkçe.

Hedef Kitle: İlköğretim düzeyindeki çocuklar.

Yaş Grubu: İlköğretim dönemi (Yaklaşık 7-12 yaş).

Örneklem Detayları: Geliştirme çalışması, ilköğretim kademesindeki öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Ölçekleme Metodolojisi: Envanter 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir. Derecelendirme seçenekleri şöyledir: (5=Her zaman böyle davranırım – 1=Hiçbir zaman böyle davranmam).

Anahtar Kelimeler

ÇPÇE, Psikometri, Yapı Geçerliği, Özgüven, Cronbach Alfa, Eğitim Psikolojisi, Çocuk Gelişimi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adresler geçerlidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Kullanım şartları ve izinler için birinci yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle referans gösterilmesi beklenir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2010.

Makale Bağlantısı: Orijinal makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.gov.tr

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocuklar-icin-problem-cozme-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Serin, O., Bulut-Serin, N. ve Saygılı, G. (2010). İlköğretim düzeyindeki Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri’nin (ÇPÇE) geliştirilmesi. İlköğretim Online, 9(2), 446-458.

Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Envanterin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.