Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği (ÇMDÖ)

Özet

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği (ÇMDÖ), çocukların maddi varlıklara atfettikleri önemi ve değeri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir formun Türkçe diline uyarlanması çalışması sonucunda elde edilmiştir. Ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yürütülmüştür. Yapılan analizler, ÇMDÖ’nün Türk çocukları örnekleminde maddi değerler yapısını ölçmek için yeterli düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermektedir.

Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta olup, Maddi Değerler yapısını üç ana alt boyutta incelemektedir: Materyal Merkeziliği, Materyal Mutluluğu ve Materyal Başarı. Çalışmalar, ölçeğin yapısal geçerliğini Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile desteklemiş ve iç tutarlık katsayısının yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Maddi Değerler, Materyalizm, Çocuk, Psikolojik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Akın, A., Gülşen, M., Kara, S., Yıldız, B.

Amaç

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği’nin temel amacı, çocukların maddi varlıklara yönelik tutumlarını, inançlarını ve bu varlıkların kişisel mutluluk, başarı ve benlik merkezindeki yerini sistematik olarak ölçmektir. Bu özel çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan çocuk popülasyonunda kullanıma uygunluğunu sağlamak ve kültürel adaptasyonunu tamamlayarak psikometrik kanıtlarını sunmaktır.

Uyarlama çalışması, Türkiye’deki araştırmacılara çocukluk dönemi maddi değerler eğilimlerini inceleme imkanı sunarak, tüketim kültürü ve değerler eğitimi alanındaki çalışmalara bilimsel bir zemin sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği (ÇMDÖ), bireyin hayatında maddi varlıkların merkeziyetini, mutluluk kaynağı olarak algılanışını ve başarı göstergesi olarak görülmesini içeren üç temel boyuttan oluşan maddi değerler yapısını ölçmektedir. Ölçek, bu yapıları 18 madde üzerinden değerlendirmektedir.

• Materyal Merkeziliği: Maddi eşyaların günlük yaşamda ne kadar merkezi ve önemli olduğunu ifade eder.
• Materyal Mutluluğu: Maddi varlıkların kişisel tatmin ve mutluluğu sağladığı inancını ölçer.
• Materyal Başarı: Maddi varlıkların kişinin başarısının ve sosyal statüsünün bir göstergesi olarak algılanmasını değerlendirir.

Geçerlik

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu amaçla, faktör yapısının orijinal modele uygunluğunu test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Ek olarak, ölçek maddelerinin toplam puanla olan ilişkisini incelemek için madde analizi yapılmıştır. Bu analizde düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu yöntemi kullanılarak, her bir maddenin ölçeğin genel yapısına ne ölçüde katkı sağladığı değerlendirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği’nin güvenirlik incelemesi, iç tutarlık yöntemine dayanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlık katsayısı (Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda ÇMDÖ’nün genel güvenirlik katsayısı .91 olarak rapor edilmiştir. Bu katsayı, ölçeğin maddelerinin kendi aralarında yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini ve ölçülen yapının istikrarlı olduğunu, dolayısıyla güvenirliğin psikometrik standartlara göre yeterli düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini tespit etmek amacıyla, uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan üç faktörlü yapısının (Materyal Merkeziliği, Materyal Mutluluğu, Materyal Başarı) veri setinde istatistiksel olarak desteklenip desteklenmediğini incelemiştir.

Bu analiz, ÇMDÖ’nün 3 alt boyuttan ve toplam 18 maddeden oluşan orijinal yapısının Türk kültürüne adapte edilmiş formunda da korunduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yapı geçerliğine güçlü bir destek sağlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Yazılı Anket/Öz Bildirim Ölçeği

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: Çalışma kapsamında belirtilen yaş grubuna ait kesin bir bilgi sunulmamış olsa da, çocuk popülasyonuna yönelik tasarlanmıştır.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim/ortaokul öğrencileri örneklemi üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanmaktadır (1= kesinlikle katılmıyorum – 4= kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, çocuğun maddi değerlere daha fazla önem verdiğini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk, Maddi Değer, Materyal Merkeziliği, Likert Ölçeği, Psikometri, Yapı Geçerliği, İç Tutarlık, Ahmet Akın.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin koşulları için Sorumlu Yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Online Makale Bağlantısı: Bu çalışmanın tam metnine Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi üzerinden erişilebilir: buefad.bartin.edu.tr

Kaynaklar

Akın, A., Gülşen, M., Kara, S. ve Yıldız, B. (2013). Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 68 – 79. http://dx.doi.org/10.14686/201321981

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocuklar-icin-maddi-degerler-olcegi-cmdo-toad.pdf

Çocuklar İçin Maddi Değerler Ölçeği (ÇMDÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek toplam 18 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Materyal Merkeziliği (6 m): Maddi eşyaların bireyin hayatındaki merkezi rolünü ölçer.
• Materyal Mutluluğu (6 m): Maddi varlıkların mutluluk kaynağı olduğu inancını ölçer.
• Materyal Başarı (6 m): Maddi varlıkların başarı göstergesi olarak algılanmasını ölçer.