Dünya Vatandaşlığı İçin Karakter ve Değerler Ölçeği

Özet

Dünya Vatandaşlığı İçin Karakter ve Değerler Ölçeği, bireylerin küresel düzeyde sorumluluk bilincini, etik değerlerini ve karakter özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlaması, D. Karışan ve Ö. Yılmaz-Tüzün (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını incelemeyi hedeflemiştir. Çalışma, ölçeğin Türkiye’deki eğitim ve psikoloji araştırmalarında küresel vatandaşlık kavramının karakter ve değerler boyutlarını araştırmada güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Uyarlama süreci, dilsel eşdeğerlik çalışmaları, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenirlik hesaplamalarını içermiştir. Ölçek, bireylerin dünya çapındaki sorunlara duyarlılığını ve evrensel değerlere bağlılığını 5’li Likert ölçeği formatında değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Dünya Vatandaşlığı, Küresel Vatandaşlık Eğitimi, Karakter, Değerler, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Dilek Karışan, Özgül Yılmaz-Tüzün.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin birer dünya vatandaşı olarak sergiledikleri karakter özelliklerini ve benimsedikleri evrensel değerleri sistematik bir şekilde ölçmektir. Özgün ölçek, bireylerin küresel sorumluluk, hoşgörü, adalet ve etik liderlik gibi karakter ve değerler boyutundaki yeterliliklerini belirlemeye odaklanmıştır.

Karışan ve Yılmaz-Tüzün (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması ise, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir biçimde kullanılabilmesi için gerekli psikometrik kanıtları sunmayı amaçlamıştır. Bu, özellikle Türkiye’deki eğitim kurumlarında ve psikolojik araştırmalarda küresel vatandaşlık bilincinin gelişimini izlemek açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçülen Yapı

Ölçek, çok boyutlu bir yapı olan küresel vatandaşlık kavramının temelini oluşturan karakter ve değer bileşenlerini ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bireyin yerel kimliğinin ötesinde, kendisini küresel bir topluluğun parçası olarak görmesini ve bu topluluğa karşı sorumluluklar taşımasını içerir. Ölçülen temel bileşenler arasında;

• Küresel Sorumluluk: Dünya çapındaki sosyal, ekonomik ve çevresel sorunlara karşı duyarlılık ve eyleme geçme isteği.
• Evrensel Değerlere Bağlılık: İnsan hakları, eşitlik, adalet ve barış gibi temel evrensel değerleri benimseme.
• Kültürel Hoşgörü ve Empati: Farklı kültürel arka planlara sahip bireylere karşı saygı duyma ve onların perspektiflerini anlama yeteneği.

Bu karakter ve değerler bütünü, bireyin küresel topluluk içindeki aktif ve etik katılımını teşvik eden kişilik özelliklerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasında, yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Orijinal çalışmada (Karışan & Yılmaz-Tüzün, 2017), uyarlamanın önemli bir aşaması olarak dilsel eşdeğerlik sağlanmıştır. Bu, ölçek maddelerinin kültürel bağlamda anlam kaymasına uğramadan Türkçe’ye çevrildiğini teyit eder.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını Türk örnekleminde de koruyup korumadığını belirler. İyi bir geçerlik çalışması, ölçek puanlarının ölçülmek istenen teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini gösterir. Kaynak metinde spesifik değerler belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının makalesinde (Karışan & Yılmaz-Tüzün, 2017) yapı geçerliğine dair detaylı istatistiksel kanıtların sunulduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Dünya Vatandaşlığı İçin Karakter ve Değerler Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) ile incelenmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret eder. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyde veya üzerinde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçeğin Türkçe versiyonunun bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarının temel adımlarından biri olan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü içinde de geçerli olup olmadığını test etmek için kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin sahip olduğu boyutlar (faktörler), Türk örnekleminden elde edilen verilerle karşılaştırılmıştır.

Genellikle önce Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı keşfedilir, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğu test edilir. Bu süreç, ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlam olduğunu ve her bir maddenin ilgili faktöre yeterince yüklendiğini kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon), Orijinal Dil (Belirtilmemiş, genellikle İngilizce veya ilgili araştırmacının dili)

Popülasyon Grubu: Genellikle lise ve üniversite öğrencileri (Uyarlama çalışmasının detayları için kaynak makaleye bakılmalıdır.)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve yetişkinlik öncesi (15 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinden öğrenciler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman). Yüksek puanlar, bireyin küresel vatandaşlık için gerekli olan karakter ve değerlere yüksek düzeyde sahip olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Karakter Gelişimi, Etik Değerler, Kültürlerarası Farkındalık, Sorumluluk, Psikometrik Özellikler, Uyarlama Çalışması, PAU Eğitim Fakültesi Dergisi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özgül YILMAZ-TÜZÜN

Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Dilek Karışan)

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta açıkça belirtilmemiştir, ancak ilgili makale Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Test Yılı (Uyarlama): 2017

Kaynaklar

Karışan, D. ve Yılmaz-Tüzün, Ö. (2017). Dünya vatandaşlığı için karakter ve değerler ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. PAU Eğit Fak Dergisi, (42), 74-85.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: http://pauegitimdergi.pau.edu.tr/Makaleler/1735446769_6.pdf

Uyarlama çalışmasının PDF belgesi burada da mevcuttur: dunya-vatandasligi-icin-karakter-ve-degerler-olceginin-turkceye-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik.pdf

Dünya Vatandaşlığı İçin Karakter ve Değerler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığından burada sunulmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için Karışan ve Yılmaz-Tüzün (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.