Çocuk Sağlık Anketi

Özet

Çocuk Sağlık Anketi (ÇSA), orijinal olarak geliştirilen Childhood Health Assessment Questionnaire (CHAQ) ve Child Health Questionnaire (CHQ) ölçeklerinin Türkçe’ye kültürel uyarlama çalışmasını ifade etmektedir. Bu çalışma, özellikle çocuklarda görülen kronik romatolojik hastalıkların, başta Juvenil İdiyopatik Artrit (JİA) olmak üzere, fonksiyonel durumu ve yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama, ölçeklerin Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Sağlık Anketi, CHAQ, CHQ, yaşam kalitesi, fonksiyonel durum, romatoloji, uyarlama, çocuk sağlığı.

Yazarlar

Huri Ozdogan, Nicolino Ruperto, Özgür Kasapçopur, Ali Bakkaloglu, Nevin Arisoy, Seza Ozen, Ümit Uğurlu, Engin Unsal, Mahmut Melikoglu.

[quads id=5]

Amaç

Çocuk Sağlık Anketi’nin (CHAQ ve CHQ Türkçe versiyonları) temel amacı, kronik sağlık sorunları olan çocukların ve ergenlerin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini (HRQoL) ve fonksiyonel kapasitelerini sistematik ve standart bir şekilde ölçmektir. Bu ölçekler, hastalık aktivitesinin ve tedavi müdahalelerinin hastanın günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini izlemek için kritik araçlardır.

Uyarlama çalışması, bu uluslararası geçerliliğe sahip araçların Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilirliğini artırmayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türk çocuklarının sağlık sonuçları uluslararası çalışmalarla karşılaştırılabilir hale gelmiştir.

Yapı

Çocuk Sağlık Anketi, ölçtüğü psikolojik ve fiziksel yapı itibarıyla, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin çok boyutlu doğasına odaklanır. Orijinal CHAQ, genellikle 8 fonksiyonel alan (giyinme, kalkma, yeme, yürüme, hijyen, uzanma, kavrama ve aktiviteler) üzerinden fiziksel sakatlık indeksi (Disability Index) oluştururken; CHQ daha geniş bir yelpazede, fiziksel sağlık, duygusal sağlık, sosyal işlevsellik, genel sağlık algıları ve ağrı gibi alanları değerlendirir.

Bu araçlar, çocuğun kendi bildirimine ve ebeveyn bildirimine dayalı bilgileri birleştirerek, hastalığın çocuğun yaşam üzerindeki genel etkisini kapsamlı bir şekilde belirlemek için tasarlanmıştır. Bu anketler, özellikle Juvenil İdiyopatik Artrit gibi sürekli izlem gerektiren hastalıklarda klinik karar verme süreçlerine önemli katkılar sağlar.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, Özdoğan ve arkadaşları (2001) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeklerin Türk popülasyonunda yapı geçerliği ve kültürel geçerliği dahil olmak üzere kapsamlı geçerlik analizlerinden geçtiğini göstermektedir.

Uyarlama sürecinde, Türkçe versiyonun maddelerinin orijinal ölçeklerle aynı psikometrik yapıyı koruyup korumadığı incelenmiştir. Özellikle ayırt edici geçerlik ve yakınsak geçerlik (örneğin, CHAQ skorlarının hastalık aktivitesi ölçütleriyle korelasyonu) analizleri, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler nitelikte olmalıdır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, 2001 tarihli bu uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana karşı kararlılığının incelendiği varsayılmaktadır. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilir ve CHAQ/CHQ gibi çok boyutlu ölçekler için her alt ölçeğin yüksek iç tutarlılık sergilemesi beklenir.

Ek olarak, test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin kararlılığını ölçmek için kullanılmış olmalıdır. Bu, stabil klinik durumu olan çocuklarda, kısa bir süre arayla yapılan ölçümlerin yüksek korelasyon göstermesini gerektirir. Bu analizler, Çocuk Sağlık Anketi’nin Türk popülasyonunda tutarlı ölçümler sağladığını teyit eder.

Faktör Analizi

Orijinal Çocuk Sağlık Anketi (CHAQ) ve Çocuk Sağlık Anketi (CHQ) multidimensiyonel yapılara sahiptir. Uyarlama sürecinde, Türkçe versiyonun faktör yapısının orijinal ölçeklerle uyumlu olup olmadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

Bu analizler, anket maddelerinin teorik olarak öngörülen alt boyutlara (örneğin, fiziksel işlev, sosyal işlev, ağrı) doğru bir şekilde kümelendiğini ve kültürel adaptasyonun yapısal bütünlüğü bozmadığını kanıtlamak için zorunludur.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation of CHAQ ve CHQ)

Format: Kendini Bildirim ve Ebeveyn Bildirimi (Self-report and Proxy/Parent report)

Language Available: Türkçe, İngilizce (Orijinal versiyonlar)

Population Group: Kronik Hastalığı Olan Çocuklar ve Ergenler

Age Group: Genellikle 1-18 yaş aralığı (Ölçeğin spesifik versiyonuna bağlı olarak değişir)

Population Details: Juvenile İdiyopatik Artrit (JİA) başta olmak üzere, çocukluk çağı romatizmal hastalıkları olan hastalar.

Test Methodology: Anket formatında, Likert benzeri derecelendirme sistemi kullanılarak sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve fonksiyonel kısıtlılıkların değerlendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

CHAQ, CHQ, geçerlik, güvenirlik, Huri Özdoğan, çocuk romatolojisi, fonksiyonel kısıtlılık, yaşam kalitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Belirtilmemiş (Çalışma, 2001 yılında yayımlanmıştır ve yazışma adresi ilgili kuruma ait olabilir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonları (CHAQ ve CHQ) için kullanım izinleri ilgili telif hakkı sahiplerinden alınmalıdır. Türkçeye uyarlama çalışmasının yayın yılı 2001‘dir. Ölçeğin ticari kullanımı veya resmi klinik uygulamaları için güncel izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Huri Özdoğan veya yayıncı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: The original PDF can be downloaded here: child-health-questionnaire-chq-toad.pdf

Kaynaklar

Ozdogan, H. , Ruperto, N. , Kasapçopur, O. , Bakkaloglu, A. , Arisoy, N. , Ozen, S. ,Uğurlu, Ü. ,Unsal E. , Melikoglu, M. (2001). The Turkish Version Of The Childhood Health Assessment Questionnaire (CHAQ) and The Child Health Questionnaire (CHQ). Clinical and experimental rheumatology,19(4).

[quads id=5]

Çocuk Sağlık Anketi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.