Çevresel Tutum Değerlendirme Formu

Özet

Çevresel Tutum Değerlendirme Formu, 2010 yılında F. E. Kabadayı tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, bireylerin çevreye yönelik tutumlarını, inançlarını ve davranış eğilimlerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, özellikle çevresel tutum ve çevre bilinci kavramlarının, üniversite öğrencilerinin küresel çevre sorunlarına (başta küresel ısınma) ilişkin algıları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılandırılmıştır. Ölçek, çevresel konulara duyarlılığı ve bu duyarlılığın davranışa dönüşme düzeyini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek çeşidi, yeni bir araç geliştirme sürecine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çevresel Tutum, Çevre Bilinci, Küresel Isınma, Tutum Ölçeği, Geliştirme Ölçeği, Üniversite Öğrencileri, Çevresel Davranış.

Yazarlar

Kabadayı, F. E.

Amaç

Çevresel Tutum Değerlendirme Formu’nun temel amacı, yükseköğretim düzeyindeki genç yetişkinlerin çevreye karşı geliştirdikleri tutumların niteliğini ve yoğunluğunu belirlemektir. Ölçek, özellikle bireylerin küresel çevre sorunlarına, iklim değişikliğine ve sürdürülebilirlik ilkelerine yönelik algı ve tepkilerini ölçmeyi hedefler.

Bu aracın geliştirilmesi, çevre bilinci düzeyleri ile çevresel davranışlar arasındaki korelasyonu akademik düzeyde incelemek için güvenilir ve geçerli bir araç sunma ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, eğitim ve sosyal psikoloji alanlarında çevresel eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmede veya belirli popülasyonların çevreye karşı gösterdiği duyarlılık seviyelerini karşılaştırmada kullanılabilir.

Yapı

Bu ölçek, bireylerin Çevresel Tutum (Environmental Attitude) yapısını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Çevresel tutum, genellikle bilişsel (çevre hakkındaki bilgiler ve inançlar), duyuşsal (çevreye karşı hissedilen duygular) ve davranışsal (çevreyi korumaya yönelik eylem eğilimi) bileşenlerden oluşan çok boyutlu bir yapıdır.

Ölçek, muhtemelen bireyin doğa ile ilişkisi, çevre kirliliği hakkındaki endişeleri, geri dönüşüm ve enerji tasarrufu gibi çevresel eylemlere katılma isteği gibi spesifik alt boyutları içermektedir. Geliştirme süreci, ölçülen yapının çevre bilinci ve küresel ısınma gibi güncel ve önemli çevresel temalarla ilişkisini kurmayı zorunlu kılmıştır.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen tüm ölçeklerde yapısal geçerliğin (Construct Validity) sağlanması esastır. Bu süreç genellikle uzman görüşleri alınarak (kapsam geçerliği) ve istatistiksel yöntemler, özellikle de Faktör Analizi kullanılarak gerçekleştirilir. Bu ölçeğin geliştirildiği tez çalışmasında, maddelerin ölçmek istediği kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğinin istatistiksel olarak gösterildiği varsayılmaktadır.

Geçerlik çalışmalarında, ölçekten elde edilen puanların çevreye yönelik diğer kanıtlanmış tutum ölçekleri (uyum geçerliği) veya çevresel davranış envanterleri (yordama geçerliği) ile ilişkisinin incelenmiş olması beklenir. Ancak, bu özet kayıtta spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri hakkında bilgi sunulmamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik açıdan kabul edilebilir bir ölçek geliştirmek için güvenirlik çalışmalarının yapılması zorunludur. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla genellikle Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayısı hesaplanır. Bu katsayı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme tezinde, ölçeğin tutarlılığını kanıtlamak için test-tekrar test güvenirliği veya madde toplam korelasyonları gibi ek güvenirlik analizlerinin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Çevresel Tutum Değerlendirme Formu’nun geliştirme aşamasında, ölçtüğü yapısal boyutları ortaya çıkarmak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun, çevresel tutumun kaç farklı alt boyutu (faktörü) altında toplandığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin nihai formunun ve derecelendirme yapısının belirlenmesinde merkezi rol oynamaktadır. Tipik olarak, çevresel tutum ölçekleri, Bilişsel Çevre Farkındalığı, Çevreye Yönelik Davranışsal Niyet ve Çevresel Kaygı gibi ayrık faktörler ortaya çıkarabilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Yeni geliştirilmiş tutum ölçeği)

Format: Kaynakta Derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, tutum ölçekleri genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Bireylerin çevresel ifadelere katılma düzeylerini belirtmeleri beklenir.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal geliştirme dili).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş arası).

Popülasyon Detayları: Ege ve Yaşar Üniversitesi öğrencileri örnekleminde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim formu (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Geliştirme, Tutum Ölçümü, Sürdürülebilirlik, Likert Ölçeği, Çevresel Eğitim, Genç Yetişkinler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Kabadayı, F. E. (2010). Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Yüksek Lisans Tezi yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Bir akademik tez içerisinde geliştirilen ölçekler genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için ücretsizdir, ancak kullanım için yazarından veya tezin yayınlandığı kurumdan (Ege Üniversitesi) izin alınması tavsiye edilir.

Kaynaklar

• Kabadayı, F, E. (2010). Ege ve Yaşar Üniversitesi öğrencileri Örneğinde Küresel Isınmanın Çevre Bilinci ve Davranışları Üzerine Etkileri (Yüksek Lisans tezi). Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: cevresel-tutum-degerlendirme-formu-toad.pdf

Çevresel Tutum Değerlendirme Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine veya orijinal PDF kaynağına başvurunuz.