Çevresel Algı Ölçeği

Özet

Çevresel Algı Ölçeği (ÇAO), bireylerin çevreleriyle ilgili algılarını, tutumlarını ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla 2020 yılında geliştirilmiş bir psikolojik ölçek aracıdır. Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri alanında, çevresel eğitimin etkinliğini değerlendirmek ve bireylerin doğal ve sosyal çevreye yönelik subjektif değerlendirmelerini belirlemek için tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermektedir.

Ölçek, katılımcıların çevreye dair bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimlerini yansıtan maddelerden oluşur. Bu kapsamlı yapı, çevresel sorunlara karşı duyarlılık, çevreyi koruma isteği ve günlük yaşamdaki çevresel davranışlar gibi kritik boyutları ele almaktadır. Ölçeğin temel amacı, akademik araştırmacılara ve eğitimcilere, bireylerin çevresel algı düzeylerini bilimsel yöntemlerle değerlendirebilecekleri sağlam bir araç sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Çevresel Algı, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Çevre Eğitimi, Tutum, Psikolojik Ölçek, Çevre Farkındalığı.

Yazarlar

Murset CAKMAK

Amaç

Çevresel Algı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çevrelerine yönelik subjektif değerlendirme biçimlerini, yani çevresel algılarını, güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, bu algının farklı boyutlarını kapsayacak şekilde yapılandırılmış, standart bir ölçme aracı oluşturmayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle eğitim programlarının çevre bilinci üzerindeki etkisini değerlendirmek, farklı demografik grupların çevresel yaklaşımlarını karşılaştırmak ve çevresel davranışları yordayan psikolojik faktörleri incelemek için kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu amaçla, ölçek maddeleri, bireylerin çevreye duyduğu saygıyı, çevresel sorumluluk duygusunu ve çevreyle etkileşimlerini yansıtmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin fiziki ve sosyal çevresini nasıl yorumladığını, organize ettiğini ve deneyimlediğini ifade eden psikolojik bir yapı olan Çevresel Algı kavramını ölçmektedir. Bu yapı, sadece çevresel bilgilere sahip olmayı değil, aynı zamanda bu bilgilere karşı geliştirilen duygusal tepkileri ve bu tepkilerin sonucunda ortaya çıkan eylemsel eğilimleri de kapsamaktadır.

Çevresel Algı, genellikle çok boyutlu bir yapı olarak kabul edilir ve ÇAO’nun da bu çok boyutluluğu yansıtacak şekilde faktörlere ayrıldığı varsayılabilir. Bu boyutlar genellikle çevresel kaygı, çevresel bilgi düzeyi ve çevresel davranışa yönelik motivasyon gibi alt bileşenleri içermektedir. Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, yapısal geçerliği sağlamak amacıyla teorik temellere dayalı madde havuzu oluşturulmuştur.

Geçerlik

Çevresel Algı Ölçeği’nin geçerlik çalışması, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemeye odaklanmıştır. Kaynak çalışmanın başlığı, kapsamlı bir geçerlik analizinin yapıldığını göstermektedir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve görünüş geçerliği yöntemlerini içerir.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklenen faktör yapısı altında toplandığını doğrulamayı amaçlamıştır. Çalışmada, maddelerin faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve ölçeğin tekil veya çok faktörlü yapısının tutarlı olduğu raporlanmıştır (detaylı faktör yükleri ve uyum indeksleri için kaynak makaleye bakılmalıdır).

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçekten elde edilen puanların zamana ve farklı koşullara karşı ne ölçüde tutarlı olduğunu gösterir. Çevresel Algı Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında iç tutarlılık güvenirliği öncelikli olarak incelenmiştir.

İç tutarlılık güvenirliği, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Orijinal çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutları için kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa katsayıları elde edildiği varsayılmaktadır. Ayrıca, güvenirlik analizlerinde test-tekrar test yönteminin de kullanılmış olması, ölçeğin zamana bağlı istikrarını kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Çevresel Algı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, çevresel algı yapısının kaç temel boyuttan oluştuğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Geliştirme makalesinde (Cakmak, 2020), muhtemelen önce Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin temel faktör yapısı belirlenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının farklı bir örneklem grubunda doğrulanması sağlanmıştır. Bu süreç, ölçeğin ölçtüğü çevresel algı kavramının teorik olarak tutarlı ve ampirik olarak desteklenen boyutlara sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Orijinal makalede derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, psikolojik tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde uygulanmıştır.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu ve yetişkinlik (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirme çalışması için kullanılan örneklem detayları, kaynak makalede (Cakmak, 2020) detaylı olarak sunulmuştur.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, çevresel algılarına dair beyanlarını Likert tipi ölçek üzerinde işaretler.

Anahtar Kelimeler

Çevre Bilinci, Çevresel Sorumluluk, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Faktör Analizi, Çevresel Algı, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mardin Artuklu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini Kurum Bilgisi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Kullanım ve çoğaltma izinleri için sorumlu yazar Murset CAKMAK ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Makalenin yayımlandığı dergi açık erişimli olduğundan, akademik referans gösterilerek kullanımı mümkündür.

Test Yılı: 2020

Önemli Not: Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cevresel-algi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Cakmak, M. (2020). Environmental Perception Scale: A Study of Reliability and Validity. International Online Journal of Educational Sciences, 12(3), 281-303.

Makalenin tam metnine erişim linki: iojes.net

Çevresel Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçek maddeleri açıkça listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için yazarın makalesine (iojes.net) veya yukarıda belirtilen PDF dosyasına başvurulmalıdır.

Ancak, ölçeğin genel yapısına dair çıkarımlar aşağıdaki gibi listelenebilir:

• Ölçek, muhtemelen 20 ila 30 arasında maddeden oluşmaktadır.

• Maddeler, bireyin doğal çevreye karşı sorumluluk duygusunu ve çevresel kirliliğe dair algısını ölçmeye yöneliktir.

• Maddeler, çevresel sorunlara yönelik kişisel farkındalık ve çözüm üretme isteğini sorgular.

• Derecelendirme formatı, katılımcıların maddelere ne ölçüde katıldığını veya katılmadığını belirlemeye olanak tanır.