Can Sıkıntısı Eğilimi Ölçeği – Kısa Formu

Özet

Can Sıkıntısı Eğilimi Ölçeği – Kısa Formu (CSÖ-KF), bireylerin kronik olarak can sıkıntısı yaşama eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçeye uyarlanmış kısa versiyonudur. Bu psikometrik uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermek üzere Pınar Dursun ve Esin Tezer tarafından gerçekleştirilmiştir (2013). Ölçek, özellikle araştırma ve klinik bağlamlarda can sıkıntısı eğilimi düzeylerini hızlıca değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiş ve iç tutarlılık güvenilirliği Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Bu kısa form, uzun versiyonun ölçtüğü temel yapıyı korurken, uygulama süresini kısaltarak pratik kullanım kolaylığı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Can Sıkıntısı, Can Sıkıntısı Eğilimi, Kısa Form, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Pınar Dursun, Esin Tezer

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin durumsal olmaktan ziyade kişisel bir özellik olarak can sıkıntısı yaşamaya ne kadar yatkın olduklarını belirlemektir. Orijinal ölçeğin kısa formunun Türkçeye uyarlanması, Türk kültüründe can sıkıntısı eğilimini ölçmek için geçerli ve ekonomik bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, psikoloji, eğitim ve sağlık alanlarında can sıkıntısı eğiliminin depresyon, kaygı, riskli davranışlar ve akademik başarısızlık gibi çeşitli psikolojik sonuçlarla ilişkisini inceleyen araştırmacılar için kritik bir ölçüm aracı sağlamaktadır. Kısa form olması, özellikle büyük örneklemli çalışmalarda ve zaman kısıtlı uygulamalarda büyük avantaj sunar.

Yapı

Can Sıkıntısı Eğilimi Ölçeği – Kısa Formu, temel olarak Can Sıkıntısı Eğilimi (Boredom Proneness) psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin çevresel uyaranlara karşı duyarsızlık veya içsel kaynaklara dayalı aktivite eksikliği nedeniyle sık sık ve yoğun bir şekilde can sıkıntısı yaşama eğilimi olarak tanımlanır.

Can sıkıntısı eğilimi, genellikle iki ana faktör etrafında toplanır: İçsel Can Sıkıntısı (bireyin kendi iç dünyasında anlam veya ilgi bulamama) ve Dışsal Can Sıkıntısı (çevresel uyaranların yetersiz veya tekdüze olması nedeniyle sıkılma). Kısa formun uyarlaması, bu temel boyutların Türkçe popülasyonda da tutarlı bir şekilde ölçülüp ölçülmediğini araştırmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen faktör yapısına ne kadar uyduğunu istatistiksel olarak değerlendiren güçlü bir yöntemdir.

Dursun ve Tezer (2013) tarafından yürütülen bu analiz, ölçeğin Türkçe versiyonunun, orijinal kısa formda belirtilen teorik yapıyı koruyup korumadığını doğrulamaya odaklanmıştır. Bu analizler, Can Sıkıntısı Eğilimi Ölçeği – Kısa Formu’nun Türkçe bağlamda ölçmek istediği yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin iç tutarlılığı hesaplanarak belirlenmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki tüm maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik katsayısı olarak Cronbach Alpha değeri kullanılmış ve bu katsayı .63 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, psikometrik standartlara göre orta düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmekle birlikte, kısa form ölçekler için kabul edilebilir sınırlar içerisinde değerlendirilebilir. Araştırmacılar, bu katsayının kısa formun doğal bir sonucu olabileceğini belirtmişlerdir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında ölçeğin faktör yapısını incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçeğin maddelerinin, can sıkıntısı eğiliminin altında yatan boyutları (genellikle içsel ve dışsal can sıkıntısı) doğru bir şekilde temsil edip etmediğini test etmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin Türkçe versiyonunun teorik olarak beklenen faktör yüklerine sahip olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu doğrulamıştır. Bu, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve psikometrik açıdan sağlam bir zemin üzerine oturduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 7’li Likert Ölçeği

Derecelendirme: 1= Hiç Katılmıyorum – 7= Tamamen Katılıyorum

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Uyarlama çalışması ağırlıklı olarak üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonrası ve Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Psikoloji ve eğitim araştırmalarında kullanılmak üzere özellikle üniversite öğrencileri örneklemi hedeflenmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel öz bildirim (Self-report) anketi.

Anahtar Kelimeler

Uyarlama, BPS-SF, Can Sıkıntısı Eğilimi, Psikometri, Faktör Yapısı, Güvenilirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Pınar Dursun

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

Kullanım İzinleri ve Ücret: Orijinal makalede ticari kullanım veya lisans ücretleri hakkında bilgi verilmemiştir; akademik kullanım için genellikle referans gösterilmesi beklenir.

PDF Dosyası: Ölçeğin PDF formatındaki dosyasına bu bağlantıdan ulaşılabilir: can-sikinti-egilimi-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Dursun, P., & Tezer, E. (2013). Turkish adaptation of the boredom proneness scale short-form. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84, 1550-1554.

Orijinal makalenin bağlantısı: ac.els-cdn.com.

Can Sıkıntısı Eğilimi Ölçeği – Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin maddeleri metin formatında sağlanmamıştır. Araştırmacılar, ölçek maddelerine erişim için ilgili referans makaleye veya sorumlu yazara başvurmalıdır.