Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeği

Özet

Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeği (TBÖ), Öner Uslu (2013) tarafından öğretmenlerin eğitim-öğretim süreçlerinde teknolojiyi ne ölçüde ve hangi yeterlilik düzeyinde kullandıklarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, sadece teknik kullanım becerilerini değil, aynı zamanda teknoloji entegrasyonuna yönelik tutumları, etik yaklaşımları ve mesleki iletişim dinamiklerini de ölçmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin beş alt boyuttan oluşan güçlü ve geçerli bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Bu ölçek, eğitim alanındaki araştırmacılar ve uygulayıcılar için öğretmenlerin teknolojik pedagojik içerik bilgisi (TPACK) çerçevesindeki yeterliliklerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipinde derecelendirilmiştir ve toplam 23 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teknolojiyle Bütünleşme, Öğretmen Yeterliliği, Eğitim Teknolojileri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Öner Uslu

Amaç

Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin mesleki rollerini yerine getirirken bilgi ve iletişim teknolojilerini pedagojik olarak ne kadar etkili bir şekilde kullandıklarını ve bu teknolojileri ders materyallerine, sınıf yönetimine ve meslektaşlarıyla olan etkileşimlerine ne ölçüde entegre ettiklerini belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim sistemlerinin hızla değişen teknolojik gereksinimlere uyum sağlama kapasitesini değerlendirmeye yardımcı olur.

Ölçek, öğretmenlerin teknoloji entegrasyonu konusundaki mevcut durumlarını tespit ederek, teknolojik yeterliliklerini artırmaya yönelik hedeflenmiş hizmet içi eğitim programlarının planlanması için somut veriler sunar. Ayrıca, öğretmenlerin teknoloji kullanımında karşılaştıkları etik zorlukları ve teknolojiyi diğer meslektaşlarına özendirme düzeylerini de analiz etme imkanı sağlar.

Yapı (Construct)

Ölçek, öğretmenlerin mesleki bağlamda teknoloji kullanımını ve entegrasyonunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, teknolojik yeterliliğin sadece teknik becerilerden ibaret olmadığını, aynı zamanda pedagojik uygulamaları, etik sorumlulukları ve işbirliğini de içerdiğini varsayar. Ölçek, bu geniş yapıyı 5 temel alt boyutta incelemektedir:

• Sınıf içi Teknoloji Kullanımı: Öğretim sürecinde teknolojiyi doğrudan kullanma becerisi ve sıklığı.
• Yazılı Materyal Hazırlama: Eğitim materyali geliştirme süreçlerinde teknolojik araçlardan faydalanma.
• İletişim: Öğrencilerle, velilerle ve meslektaşlarla teknolojik araçlar üzerinden kurulan etkileşim.
• Teknolojinin Özendirilmesi: Meslektaşları ve çevresi arasında teknoloji kullanımını teşvik etme ve yaygınlaştırma çabası.
• Etik: Teknoloji kullanımında telif hakkı, veri güvenliği ve genel etik kurallara uyum.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme aşamasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, beş boyutlu modelin verilerle kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu uyumu destekleyen temel uyum indeksi değerleri şunlardır:

• NNFI (Non-Normed Fit Index) değeri: .96
• CFI (Comparative Fit Index) değeri: .96
• RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation) değeri: .055

Bu değerler, genellikle kabul edilebilir uyum sınırları içerisinde (özellikle RMSEA .90) kabul edilmektedir. Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri geniş bir aralıkta (.25 ile .98 arasında) değişmekte olup, bu durum maddelerin ait oldukları faktörü güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Ölçeğin bütününe ait iç tutarlılık katsayısı .84 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları ise .70 ile .87 arasında değişmektedir. Bu katsayılar, her bir alt boyutun kendi içerisinde tutarlı olduğunu ve ölçmek istediği yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır. Bu yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin eğitim araştırmalarında tekrar kullanılabilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeği, 23 maddeden oluşan ve 5 ana faktöre ayrılan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, yapısal modelin doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz, beş faktörlü yapının teorik çerçeveye uygunluğunu ve empirik verilerle tutarlılığını kanıtlamıştır.

Beş faktörün madde dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Sınıf içi Teknoloji Kullanımı (7 madde)
• Yazılı Materyal Hazırlama (5 madde)
• İletişim (3 madde)
• Teknolojinin Özendirilmesi (3 madde)
• Etik (5 madde)

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öğretmenlerin Teknoloji Entegrasyonu Davranış ve Tutumlarını Ölçme)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri 1 (Hiçbir zaman) ile 5 (Her zaman) arasında değişmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Eğitim Profesyonelleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan aktif öğretmenler örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, kendilerine yöneltilen teknoloji kullanımı ve entegrasyonuyla ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Teknoloji Entegrasyonu, Eğitim Teknolojileri, Öğretmen Eğitimi, BİT Kullanımı, Eğitimde Etik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Öner Uslu (Detaylı adres bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında Öner Uslu tarafından geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Sorumlu yazarın e-posta adresi iletişim bilgileri bölümünde mevcuttur.

Ölçeğin orijinal makalesi ve yapısı Dergipark üzerinden erişime açıktır. Ölçeğin orijinal PDF belgesi burada indirilebilir: teknolojiyle-butunlesme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

1. Uslu, Ö. (2013). Öğretmenlere Yönelik Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeğinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(3), 1-12.
2. Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Teknolojiyle Bütünleşme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, 5 alt boyut ve toplam 23 maddeden oluşmaktadır:

• Sınıf içi Teknoloji Kullanımı (7 m)
• Yazılı Materyal Hazırlama (5 m)
• İletişim (3 m)
• Teknolojinin Özendirilmesi (3 m)
• Etik (5 m)