Bozuk Düzeni Bağlama Eğitiminde Başlangıç Düzeyi Performans Ölçeği

Özet

Bozuk Düzeni Bağlama Eğitiminde Başlangıç Düzeyi Performans Ölçeği, bağlama enstrümanı eğitiminde başlangıç seviyesindeki öğrencilerin performans becerilerini nesnel ve sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Özellikle bağlama eğitiminde sıklıkla kullanılan “Bozuk Düzen” (standart olmayan bir akort sistemi) ile icra edilen eserlerde öğrencilerin teknik yeterliliğini, ritmik hassasiyetini ve genel müzikal yeterliliğini ölçmeyi hedefler. Ölçek, başlangıç seviyesindeki öğrencilerin temel icra becerilerini ölçerek eğitimcilerin geri bildirim süreçlerini standardize etmelerine ve öğrenci gelişimini takip etmelerine olanak tanır. Geliştirme türünde olan bu araç, yüksek iç tutarlılık ve geçerlilik kanıtlarına sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Bağlama eğitimi, Bozuk Düzen, Performans Değerlendirme, Müzik Pedagojisi, Başlangıç Düzeyi, Müzik Ölçme ve Değerlendirme

Yazarlar

Cem Özata, Nesrin Kalyoncu

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, geleneksel Türk halk müziği enstrümanı olan bağlamanın başlangıç düzeyindeki eğitim süreçlerinde, öğrencilerin icra performanslarını standart ve güvenilir bir yöntemle ölçmektir. Bağlama eğitiminde kullanılan farklı akort sistemlerinden biri olan Bozuk Düzen, kendine has teknik ve parmak pozisyonları gerektirmektedir. Ölçek, bu özel düzende eğitim alan öğrencilerin temel teknikleri ne ölçüde başarıyla uygulayabildiklerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, eğitimciler subjektif değerlendirmelerden kaçınarak öğrencilerin zayıf ve güçlü yönlerini bilimsel verilerle tespit edebilirler. Ölçek, 23 maddeden oluşmakta olup, öğrencilerin temel tezene vuruşlarını, nota/ezgi okuma becerilerini ve ritmik tutarlılıklarını değerlendirmeye odaklanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), Başlangıç Düzeyi Bağlama İcra Yeterliliğidir. Bu yeterlilik, Bozuk Düzen akordunda temel eserleri doğru teknikle çalabilme becerisini içerir. Ölçek maddeleri, öğrencilerin müzikal performansını oluşturan üç ana boyutu kapsamaktadır:

• Teknik Yeterlilik: Parmak basışlarının temizliği, pozisyon geçişlerinin akıcılığı ve doğru notaların basılması gibi mekanik beceriler.
• Ritmik ve Zamansal Doğruluk: Ezgiyi doğru tempoda sürdürme, ritmik kalıpları hatasız icra etme ve metronomla uyum sağlama.
• Tezene Kullanımı: Bağlamada ses üretimini sağlayan tezene (mızrap) vuruşlarının yön (üst/alt) ve kuvvet açısından uygun biçimde kullanılması. Bu boyut, başlangıç seviyesi performans değerlendirmesinde kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğrencilerin öğrenim sürecinin henüz başında oldukları varsayımıyla, karmaşık müzikal yorumlama becerileri yerine, temel motor ve algısal icra becerilerine odaklanmaktadır.

Geçerlilik

Ölçeğin bilimsel sağlamlığını kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlilik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünden emin olmak için yapılmıştır.

Yapılan geçerlilik analizleri şunlardır:

• Kapsam Geçerliliği İşlemleri: Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin başlangıç düzeyi bağlama performansının tüm önemli yönlerini yeterince temsil edip etmediğini belirlemek için uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilmiştir. Müzik eğitimi alanında yetkin akademisyen ve icracıların değerlendirmeleri sonucunda ölçeğin kapsamının yeterli olduğu teyit edilmiştir.
• Yapı Geçerliliği İşlemleri: Bu analizler, ölçeğin teorik yapısına uygun olarak alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak doğrulamıştır. Genellikle faktör analizi gibi tekniklerle gerçekleştirilen bu işlemler, ölçeğin tek bir bütün olarak mı yoksa birden fazla ilişkili boyutta mı ölçüm yaptığını ortaya koyar. Çalışma, ölçeğin ölçtüğü başlangıç düzeyi performans yeterliliğinin sağlam bir teorik yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik çalışması, tutarlılık ve istikrar derecesini belirlemek üzere yapılmıştır. Yüksek güvenilirlik katsayısı, ölçme aracının farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle benzer sonuçlar vereceğini gösterir.

Ölçeğin iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı ile test edilmiştir. Elde edilen katsayı değeri r=0,956 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, psikometrik standartlara göre mükemmele yakın bir iç tutarlılığı işaret etmektedir. 0,90 üzerindeki bir alfa katsayısı, ölçek maddelerinin birbiriyle son derece uyumlu olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçmekte olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Bu yüksek güvenilirlik düzeyi, ölçeğin eğitim ortamlarında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Her ne kadar kaynakta spesifik faktör yapısı detaylandırılmamış olsa da, Yapı Geçerliliği işlemlerinin yapılmış olması, ölçek maddelerinin başlangıç düzeyi bağlama performansını oluşturan mantıksal alt bileşenlere (örneğin, teknik beceri, ritim, tezene kontrolü) ayrıldığını veya tek bir güçlü faktör altında toplandığını göstermektedir. Bu analizler, 23 maddenin hangi beceri gruplarını temsil ettiğini belirleyerek ölçeğin yorumlanabilirliğini artırmıştır. Eğitimciler, faktör yapısı sayesinde öğrencilerin genel yeterliliğinin yanı sıra, hangi spesifik performans alanlarında gelişime ihtiyaç duyduklarını da tespit edebilirler.

Ölçek

Test Tipi: Geliştirme (Performans Değerlendirme Ölçeği)

Format: Gözlemci tarafından uygulanan, 23 maddelik değerlendirme formu.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Bağlama eğitimi alan başlangıç düzeyi öğrenciler.

Yaş Grubu: Müzik eğitimi almaya başlayan ve bağlama icra eden tüm yaş gruplarındaki başlangıç seviyesi bireyler (özellikle konservatuar veya özel kurs öğrencilerinin ilk aşamaları).

Popülasyon Detayları: Bağlama eğitimine yeni başlamış ve Bozuk Düzen akort sistemiyle icra becerilerini geliştirmeye çalışan öğrenciler. Ölçek, başlangıç seviyesindeki temel tekniklerin kazanımını hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak uygulanır. Öğretmen veya uzman gözlemci, öğrencinin performansını her bir maddede belirlenen kriterlere göre 1 (Hiç Yapamıyor) ile 5 (Mükemmel Yapıyor) arasında derecelendirir. Bu metodoloji, performansın gözlemsel olarak nicelleştirilmesine olanak tanır ve subjektifliği minimuma indirir.

Anahtar Kelimeler

Müzik Enstrümanı, Bozuk Düzen Akordu, Performans Değerlendirme, Eğitim Psikolojisi, Güvenilirlik, Müzik Öğretimi, Saz

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: Nesrin Kalyoncu (Sorumlu Yazar): [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı kurumsal adresler (Kaynakta detaylı belirtilmemiştir, ancak ilgili makaleye Dergipark üzerinden erişilebilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik veya eğitim amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Nesrin Kalyoncu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgisi için yazar ile doğrudan iletişim kurulmalıdır.

Makalenin orijinal tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: bozuk-duzeni-baglama-egitiminde-baslangic-duzeyi-performans-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Özata, C. & Kalyoncu, N. (2021). Bağlama eğitiminde başlangıç düzeyine yönelik bir performans değerlendirme ölçeği geliştirme. Eurasian Journal of Music and Dance, 2021(19), 1-25.

Bozuk Düzeni Bağlama Eğitiminde Başlangıç Düzeyi Performans Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. Ölçek toplam 23 maddeden oluşmaktadır.

Örnek Madde:

Madde 10: Ezgideki üst ve alt tezene vuruşlarını, yönlerine uygun biçimde yapabiliyor