Bournemouth Ölçeği

Özet

Bournemouth Ölçeği, ağrı ile ilişkili engellilik ve psikososyal faktörleri değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2016 yılında Gunaydin ve arkadaşları tarafından yapılmıştır. Çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik analizlerini sunarak, Türk popülasyonunda kullanımı için kültürel uyarlama sürecini tamamlamıştır. Ölçek, 7 maddeden oluşmakta olup, tek bir faktör altında toplanarak yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemektedir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle kronik ağrı yönetiminde kullanılan uluslararası bir aracı, Türk klinik ve araştırma ortamına kazandırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bournemouth Ölçeği, Türkçe Uyarlama, Ağrı, Engellilik, Psikososyal Faktörler, Güvenirlik, Geçerlik, Kronik Ağrı.

Yazarlar

Gunaydin, G., Citaker, S., Meray, J., Cobanoglu, G., Gunaydin, O. E., & Kanik, Z. H.

Amaç

Bournemouth Ölçeği (BQ), başlangıçta boyun ve bel ağrısı gibi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları olan hastalarda ağrıya bağlı engellilik düzeyini ve ilgili psikososyal değişkenleri (kaygı, depresyon, korku-kaçınma inançları) ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, bireyin ağrı deneyiminin çok boyutlu doğasını yakalamaktır.

Gunaydin ve arkadaşlarının 2016 yılındaki çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyon için kültürel adaptasyonunu sağlamak ve bu uyarlanan versiyonun psikometrik özelliklerini, özellikle de yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını titizlikle inceleyerek güvenilirliğini kanıtlamaktır. Bu sayede, Türkçe konuşan hastalarda ağrı yönetiminin değerlendirilmesi için standart bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Bournemouth Ölçeği, ağrıya bağlı fonksiyonel kısıtlamaların yanı sıra, bireyin psikolojik ve sosyal yaşam üzerindeki etkilerini de değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Orijinal ölçek, genellikle ağrı şiddeti, günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklar, iş hayatına katılım, sosyal yaşam, depresyon, kaygı ve korku-kaçınma inançları gibi alanları kapsar.

Türkçe adaptasyon çalışmasında gerçekleştirilen faktör analizi sonucunda, Bournemouth Ölçeği‘nin 7 maddeden oluştuğu ve bu maddelerin tek bir temel faktör altında toplandığı tespit edilmiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin, ağrının yol açtığı genel engellilik ve psikososyal sıkıntıyı bütünleşik bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında, özellikle yapı geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği analizi, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Geçerlik analizinde, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak için Temel Bileşenler Yöntemi (Principal Components Analysis – PCA) ve Varimax döndürme yöntemi kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda, Türkçe versiyonun 7 maddeden oluşan ve güçlü bir şekilde tek bir faktöre yüklenen tutarlı bir yapı sergilediği doğrulanmıştır. Bu sonuç, ölçeğin Türkçe versiyonunun teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency Coefficient) hesaplanarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eder.

Yapılan analizler sonucunda, Bournemouth Ölçeği’nin Türkçe versiyonu için Cronbach alfa güvenirlik katsayısı (α) 0.80 olarak bulunmuştur. Psikometrik standartlara göre 0.70 ve üzeri Cronbach alfa değerleri kabul edilebilir veya iyi düzeyde güvenilirliği işaret eder. Bu sonuç, Türkçe adaptasyonunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kesin olarak ifade etmektedir.

Faktör Analizi

Bournemouth Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun faktör yapısını belirlemek amacıyla keşfedici faktör analizi (Exploratory Factor Analysis) uygulanmıştır. Bu analizde, maddelerin faktörlere yüklenmesini en iyi şekilde sağlamak için Temel Bileşenler Yöntemi ve dik döndürme tekniklerinden Varimax döndürme yöntemi tercih edilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yalnızca 7 maddeden oluştuğunu ve bu 7 maddenin tamamının tek bir faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu tek faktörlü çözüm, ölçeğin, ağrıya bağlı genel engellilik ve psikososyal sıkıntıyı tek bir temel boyutta değerlendirme amacına uygun olduğunu kanıtlamaktadır. Faktör yüklerinin yüksek olması, maddelerin bu temel yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama (Cross-Cultural Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire)

Dil Seçeneği: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Ağrı yaşayan klinik popülasyonlar (özellikle kas-iskelet sistemi ağrıları olan hastalar).

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Gunaydin ve arkadaşlarının çalışması, belirli bir klinik örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle kronik bel veya boyun ağrısı gibi durumların psikososyal etkilerini değerlendirmek için uygundur.

Test Metodolojisi: Ölçek, genellikle 0’dan 10’a kadar derecelendirme yapılan Likert benzeri bir format kullanır (kaynakta derecelendirme bilgisi eksik olsa da, orijinal BQ bu formatı kullanır). Yüksek puanlar, daha yüksek düzeyde engellilik ve sıkıntıyı işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Bournemouth Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alfa, Varimax, Faktör Analizi, Türkçe Ölçekler, Engellilik, Ağrı Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gurkan Gunaydin

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir (Genellikle yazarın kurum adresi, Gazi Üniversitesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları ile ilgili kesin bilgi için sorumlu yazar (Gurkan Gunaydin) veya orijinal ölçek geliştiricileri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım genellikle referans gösterme şartıyla mümkündür.

Kaynaklar

Gunaydin, G., Citaker, S., Meray, J., Cobanoglu, G., Gunaydin, O. E., & Kanik, Z. H. (2016). Reliability, Validity, and Cross-Cultural Adaptation of the Turkish Version of the Bournemouth Questionnaire. Spine, 41(21), E1292-E1297.

Makalenin orijinal bağlantısı aşağıdaki gibidir: proxy2.marmara-elibrary.com

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: bournemouth-questionnaire-toad.pdf

Bournemouth Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Sunulan kaynak içerikte, Bournemouth Ölçeği’nin 7 maddelik Türkçe versiyonuna ait maddelerin metinleri yer almamaktadır. Yalnızca ölçeğin 7 madde ve tek faktörden oluştuğu bilgisi mevcuttur. Maddelerin orijinal metinlerine erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulmalıdır.