Boston Adlandırma Testi

Özet

Boston Adlandırma Testi (BAT), bireylerin görsel olarak sunulan nesneleri adlandırma yeteneğini değerlendirmek üzere tasarlanmış, yaygın olarak kullanılan nöropsikolojik araçlardan biridir. Bu akademik giriş, Ayten Ekinci tarafından 2016 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlanan ve testin Türkiye’deki sağlıklı yaşlı örneklemde uyarlama ve norm belirleme çalışmalarını içeren yüksek lisans tezine dayanmaktadır. Çalışma, orijinal BNT maddelerinin Türkçe diline ve kültürel bağlamına uygunluğunu sağlayarak, Türk popülasyonunda dil ve bilişsel değerlendirmeler için güvenilir bir temel oluşturmayı amaçlamıştır.

Uyarlama çalışmasının temel hedefi, özellikle yaşla ilişkili leksikal erişim güçlüklerinin saptanması ve afazi gibi dil bozukluklarının klinik değerlendirilmesinde kullanılmak üzere geçerli ve güvenilir normatif veriler sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Boston Adlandırma Testi, Adlandırma, Nöropsikoloji, Uyarlama, Norm Belirleme, Yaşlı Örneklem, Lexical Erişim, Afazi.

Yazarlar

Ayten EKİNCİ (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı)

Amaç

Boston Adlandırma Testi’nin (BAT) temel amacı, bireylerin görsel olarak sunulan nesneleri doğru ve hızlı bir şekilde adlandırma becerisini ölçmektir. Bu beceri, dil üretiminin ve semantik bellekten kelime geri çağırma (leksikal erişim) süreçlerinin kritik bir göstergesidir. Test, genellikle dil bozukluklarının, özellikle anomi (adlandırma güçlüğü) ve afazinin varlığını ve şiddetini değerlendirmek için kullanılır.

Ayten Ekinci tarafından yapılan uyarlama çalışmasının birincil amacı ise, BAT’ın Türkçe konuşan sağlıklı yaşlı bireylerin bilişsel profillerine uygunluğunu sağlamak ve klinik uygulamalarda karşılaştırma yapmak üzere Türkiye popülasyonuna özgü güvenilir norm değerlerini belirlemektir. Bu sayede, testin kültürel ve dilsel önyargılardan arındırılmış bir şekilde kullanılması hedeflenmiştir.

Yapı

Testin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Yüzleştirme Adlandırma (Confrontation Naming) becerisidir. Bu süreç, karmaşık bilişsel adımları içerir: görsel algılama, nesnenin kimlik bilgisinin (semantik bilgi) etkinleştirilmesi ve ardından bu anlama karşılık gelen kelimenin fonolojik formunun (ses yapısının) seçilip üretilmesi. BAT, bu zincirdeki aksaklıkları, özellikle kelime dağarcığına erişimdeki güçlükleri (anomi) tespit etmede merkezi bir rol oynar.

BAT, dilin leksikal (sözcüksel) bileşenini ve uzun süreli belleğin bir parçası olan Semantik Bellek işlevselliğini doğrudan değerlendirir. Testin maddeleri genellikle kolaydan zora doğru sıralanır ve nadir kullanılan veya karmaşık nesneleri adlandırma becerisi, bilişsel gerilemenin erken göstergeleri açısından önemlidir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasının kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama süreçleri bağlamında, testin geçerliğinin sağlanması için genellikle İçerik Geçerliği ve Yapı Geçerliği analizleri yapılır. İçerik geçerliği, orijinal 60 maddelik testin resimlerinin ve ilişkili kelimelerinin Türk kültüründe tanınabilirliğini ve dilsel uygunluğunu değerlendirmeyi gerektirir.

Yapı geçerliği ise, testin gerçekten adlandırma becerisini ölçtüğünü ve diğer dil veya bilişsel ölçümlerle (örneğin, kelime akıcılığı testleri veya genel bilişsel taramalarla) beklenen ilişkileri sergilediğini doğrulamayı içerir. Başarılı bir uyarlama, orijinal Boston Adlandırma Testi’nin güçlü psikometrik özelliklerini Türkçe formuna taşımalıdır.

Güvenirlik

Kaynak özetinde güvenirlik analizlerine dair spesifik sonuçlar sunulmamıştır. Nöropsikolojik bir araç olarak BAT’ın güvenirliği, genellikle Test-Tekrar Test Güvenirliği ve İç Tutarlılık (Cronbach Alfa) yöntemleriyle incelenir. İç tutarlılık, testin tüm maddelerinin aynı yapıyı (adlandırma becerisi) ölçmedeki tutarlılığını gösterir.

Test-tekrar test güvenirliği, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının ne kadar tutarlı olduğunu belirler. Uyarlama çalışmasında, elde edilen normatif verilerin klinik kullanıma uygun olması için yüksek bir güvenilirlik düzeyine ulaşılması zorunludur.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasına ait özet bilgilerde faktör analizine ilişkin detay verilmemiştir. Orijinal Boston Adlandırma Testi (BNT), genellikle tek faktörlü bir yapı (genel adlandırma yeteneği) olarak ele alınır. Ancak, dil ve kültürlerarası adaptasyonlarda, test maddelerinin zorluk derecesindeki farklılıklar veya kültürel tanınabilirlik farklılıkları nedeniyle faktör yapısı değişebilir.

Uyarlama çalışmasında kullanılan faktör analizi (varsa), seçilen veya değiştirilen maddelerin Türkçe konuşan yaşlı örneklemde hala tek bir temel adlandırma becerisini ölçtüğünü doğrulamak veya altta yatan semantik kategorilere (örneğin, araçlar, hayvanlar, aletler) göre ayrılan alt faktörlerin varlığını incelemek için önemli olabilir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Görsel Yüzleştirme Adlandırma Testi (Resimli adlandırma)

Language Available: Türkçe

Population Group: Klinik olmayan/Sağlıklı Yetişkinler (Yaşlı Örneklem)

Age Group: Yaşlı Örneklem (Spesifik yaş aralığı tezde detaylandırılmıştır.)

Population Details: Boston Adlandırma Testi’nin sağlıklı yaşlı örneklemde uyarlama ve norm belirleme çalışmasıdır.

Test Methodology: Bireye resimli kartlar sırayla sunulur ve bireyden görselde gördüğü nesneyi adlandırması istenir. Yanlış cevaplar için ipucu (fonemik veya semantik) verme protokolleri uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Nörolinguistik, Bilişsel Değerlendirme, Dil Bozuklukları, Anomi, Leksikal Erişim, Hacettepe Üniversitesi, Tez Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir

Correspondence Address: Belirtilmemiştir (Sorumlu yazar Ayten Ekinci ile Hacettepe Üniversitesi aracılığıyla iletişime geçilebilir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu uyarlama çalışması 2016 yılında bir yüksek lisans tezi olarak tamamlanmıştır. Testin orijinal versiyonu ticari bir test olduğu için, klinik uygulamalarda kullanılacak tam setin temini ve kullanımı için telif hakkı sahipleri ile iletişime geçilmesi gerekebilir.

Uyarlama çalışmasının akademik referansı ve normatif verileri, tezin yayımlandığı Hacettepe Üniversitesi Kütüphanesi ve yazarın izni dahilinde kullanılabilir. Kullanım ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Ayten Ekinci ile irtibat kurulması tavsiye edilir.

Kaynaklar

• Ekinci, A. (2016). Boston Adlandırma Testi’nin sağlıklı yaşlı örneklemde uyarlama ve norm belirleme çalışması[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Testin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF: boston-adlandirma-testi-toad.pdf

Boston Adlandırma Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, uyarlama çalışmasının yapıldığı yüksek lisans tezinde yer almaktadır. Bu alanda, testin 60 adet resimli adlandırma maddesi listelenmemiştir. Maddeler, telif hakları nedeniyle veya kapsamlı oldukları için burada sunulmamaktadır. Maddelere erişim için orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.