Boston Ölçeği

Özet

Boston Ölçeği (Boston Questionnaire – BQ), orijinal olarak Karpal Tünel Sendromu (KTS) hastalarında semptom şiddetini ve fonksiyonel durumu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir klinik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2006 yılında Sezgin ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda klinik uygulamalarda kullanılabilirliğini, semptomların objektif değerlendirilmesini ve tedavi sonuçlarının izlenmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, KTS’nin hastanın günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkilerini ölçmede güçlü bir araç olarak kabul edilmektedir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin iki temel bileşeni olan Semptom Şiddeti ve Fonksiyonel Durum alt ölçeklerinin Türkçe versiyonunun güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir. Bu sayede klinisyenler, KTS tanısı konmuş bireylerde hastalığın ciddiyetini ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini standardize edilmiş bir yöntemle nicelendirebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Boston Ölçeği, Karpal Tünel Sendromu, Semptom Şiddeti, Fonksiyonel Durum, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Klinik Değerlendirme

Yazarlar

Melek Sezgin, N. İncel-Arıncı, S. Sevim, H. Çamdeviren, İ. As, C. Erdoğan

Amaç

Boston Ölçeği’nin (Boston Karpal Tünel Anketi) temel amacı, Karpal Tünel Sendromu (KTS) tanısı almış hastalarda hastalığa özgü semptomların şiddetini ve el/bilek fonksiyonlarındaki kısıtlılıkları standardize edilmiş, hasta bildirimli bir yöntemle ölçmektir. Bu ölçek, özellikle tedavi öncesi durumun belirlenmesi ve cerrahi veya konservatif tedavi sonrası iyileşmenin takibi için kritik bir öneme sahiptir.

Türkçe versiyonunun uyarlanma amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında KTS hastalarının semptom ve fonksiyonel durum değerlendirmesinde uluslararası standartlara uygun, güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır.

Yapı

Boston Ölçeği, psikolojik yapı olarak Karpal Tünel Sendromunun iki temel, ayrık boyutunu ölçer:

• Semptom Şiddeti Ölçeği (Symptom Severity Scale – SSS): Bu alt ölçek, hastanın ağrı, uyuşma, karıncalanma ve gece semptomları gibi KTS ile ilişkili subjektif rahatsızlıklarının ciddiyetini değerlendirir.
• Fonksiyonel Durum Ölçeği (Functional Status Scale – FSS): Bu alt ölçek, hastanın giyinme, yazı yazma, ev işleri yapma gibi günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirme yeteneğindeki kısıtlılıkları ve zorlukları ölçer. Bu iki yapı, KTS’nin hastanın hem fiziksel sağlığı hem de yaşam kalitesi üzerindeki toplam etkisini kapsamlı bir şekilde yansıtır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi doğrudan verilmemiş olsa da, Sezgin ve arkadaşlarının 2006 tarihli uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun klinik olarak geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapı geçerliği ve diğer geçerlik türlerini, özellikle bilinen grup karşılaştırmaları ve klinik ölçütlerle korelasyonlar aracılığıyla incelemiştir.

Yapılan analizler sonucunda, Türkçe Boston Anketi’nin, KTS hastalarının semptom şiddeti ve fonksiyonel kısıtlılık düzeylerini doğru bir şekilde ölçtüğü ve bu skorların hastalığın klinik ciddiyeti ile tutarlı olduğu belirlenmiştir. Bu durum, ölçeğin Türk popülasyonunda KTS’ye özgü yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik değeri belirtilmemiştir; ancak uyarlama çalışması, Türkçe Boston Ölçeği’nin güvenilirliğini kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemlerini içerir.

Sezgin ve arkadaşları tarafından yürütülen çalışmada, Boston Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun hem Semptom Şiddeti hem de Fonksiyonel Durum alt ölçekleri için yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla klinik değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Boston Ölçeği’nin orijinal yapısı, genellikle iki ana faktör (Semptom Şiddeti ve Fonksiyonel Durum) etrafında kümelenir. Türkçe uyarlama çalışmasında da bu iki-faktör yapısının korunup korunmadığı araştırılmıştır.

Yapılan faktör analizleri (genellikle Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin Türkçe versiyonunda da maddelerin orijinal ölçekteki gibi iki ayrı ve anlamlı faktör altında toplandığını doğrulamıştır. Bu sonuç, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemekte ve KTS’nin semptomatik ve fonksiyonel yönlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinali Klinik Sonuç Ölçüm Aracıdır)

Format: Hasta Bildirimli Anket (Tipik olarak Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Karpal Tünel Sendromu tanısı almış hastalar.

Test Metodolojisi: Hastaların el ve bilek semptomlarını ve bu semptomların günlük aktiviteler üzerindeki etkilerini belirli bir zaman dilimi içinde derecelendirmeleri istenir. Elde edilen puanlar, hastalığın şiddetini nicel olarak ifade eder. Ölçek, semptomların ciddiyetini ve fonksiyonel kısıtlılıkları ayrı ayrı değerlendiren iki alt puana sahiptir.

Anahtar Kelimeler

KTS, Levine Ölçeği, Semptom Değerlendirmesi, El Fonksiyonu, Klinik Psikometri, Türkçe Ölçek

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin Uyarlanma Yılı: 2006

Sorumlu Yazar: Melek Sezgin

İletişim Bilgileri:

• Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected]

Ölçeğin ticari kullanımı veya bilimsel araştırmalarda kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgileri, sorumlu yazar veya orijinal ölçeğin sahipleri ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir.

Kaynaklar

Sezgin, M., İncel-Arıncı, N.., Sevim, S., Çamdeviren, H., As, İ., & Erdoğan, C. (2006). Assessment of symptom severity and functional status in patients with carpal tunnel syndrome: reliability and validity of the Turkish version of the Boston Questionnaire. Disability and rehabilitation, 28(20), 1281-1286. doi: 10.1080/09638280600621469

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: boston-questionnare-toad.pdf

Boston Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Kaynak yalnızca ölçeğin uyarlama çalışmasının referansını sağlamaktadır.