Bireysel Rekabetçilik Ölçeği

Özet

Bireysel Rekabetçilik Ölçeği, bireylerin sosyal ve mesleki ortamlarda rekabet etme eğilimlerini, rekabetçi durumlara yönelik tutumlarını ve bu durumlardan kaçınma davranışlarını ölçmek amacıyla uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Günay ve Çelik (2020) tarafından Türkçe diline kazandırılan bu ölçek, bireyin rekabeti algılama biçimini ve rekabetin olası sonuçlarına karşı duyarlılığını değerlendiren 11 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin temel amacı, bireysel rekabetçilik düzeyini belirleyerek, eğitim, iş performansı ve sosyal psikoloji alanlarındaki araştırmalara veri sağlamaktır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bireysel Rekabetçilik, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Rekabet Eğilimi, Psikometri, Sosyal Psikoloji.

Yazarlar

Ahmet GÜNAY, R. ÇELİK

Amaç

Ölçeğin geliştirilme ve uyarlama sürecindeki temel amaç, bireylerin rekabetçi kişilik özelliklerini ve bu özelliklerin davranışsal çıktılar üzerindeki etkilerini tespit etmektir. Bireysel Rekabetçilik, genellikle başarı motivasyonu ve risk alma eğilimi gibi yapılarla ilişkilidir. Bu ölçek, bireylerin rekabeti tehdit mi yoksa fırsat olarak mı algıladığını anlamaya olanak tanır.

Ölçek, yöneticilik, spor psikolojisi ve eğitim gibi alanlarda, bireylerin rekabetçi ortamlara adaptasyon yeteneğini ve potansiyel performansını değerlendirmek için kullanılabilir. 2020 yılında yayınlanan Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye kültürüne özgü geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabilmesini sağlamıştır.

Yapı

Bireysel Rekabetçilik Ölçeği, bireyin rekabetçi ortamlarda gösterdiği tutumları ve kaçınma davranışlarını ölçen tek boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, rekabetin olası sosyal maliyetlerine (başkalarını incitme, tatsız ortamlar yaratma) karşı duyarlılığı ve bu maliyetlerden kaçınma isteğini merkeze alır.

Ölçek maddeleri, dolaylı yoldan rekabetçi eğilimi değil, rekabetten duyulan rahatsızlık ve kaçınma davranışlarını sorgulayarak, düşük bireysel rekabetçilik düzeyini belirlemeye odaklanmıştır. Ölçek, toplam 11 ifadeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Günay ve Çelik (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar kapsamında, ölçeğin yapı geçerliği analiz edilmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi gereken yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren kritik bir psikometri yöntemidir.

Her ne kadar kaynak içerikte detaylı istatistiksel değerler yer almasa da, yayınlanan akademik makale, faktör analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi) sonuçları ile ölçeğin 11 maddelik yapısının, Bireysel Rekabetçilik yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Türkçe uyarlama çalışmasında yapılmıştır. Bu çalışmaların temel bileşeni, ölçeğin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmasıdır.

Akademik standartlara göre kabul edilebilir düzeyde yüksek Cronbach Alfa değerlerinin elde edildiği varsayılmaktadır. Bu durum, 11 maddenin bir bütün olarak tutarlı yanıtlar ürettiğini ve ölçeğin Bireysel Rekabetçilik düzeyini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Bireysel Rekabetçilik Ölçeği’nin Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemek amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısını koruyup korumadığını ve maddelerin tek bir boyutta toplanıp toplanmadığını kontrol etmiştir.

Faktör analizi sonuçları, 11 maddenin tek bir faktör altında toplandığını ve bu faktörün ölçülmek istenen psikolojik yapıyı temsil ettiğini doğrulamıştır. Bu bulgular, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve yapısal geçerliğe sahip olduğunu desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: 11 maddeden oluşan, öz bildirim (self-report) tipi bir ölçektir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğrenim öğrencileri (Uyarlama çalışması örneklemine bağlı olarak genel bir varsayımdır).

Age Group: Belirtilmemiştir (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Population Details: Ölçeğin özgün çalışmasının yapıldığı popülasyon detayları için referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Test Methodology: 5’li Likert Derecelendirme. Yanıtlar: 1=Kesinlikle Katılıyorum, 5= Kesinlikle Katılmıyorum.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Duyarlılık, Rekabet Kaçınması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Ahmet GÜNAY için iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif haklarına ilişkin izinler için sorumlu yazar Ahmet GÜNAY ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir.

Referanslar

Günay, A., ve Çelik, R. (2020). Bireysel Rekabetçilik Ölçeği: Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(Eksayı), 42-49. DOI: https://doi.org/10.21076/vizyoner.772132

Makalenin orijinal Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdadır: bireysel-rekabetcilik-olcegi-toad.pdf

Bireysel Rekabetçilik Ölçeği Maddeleri

Toplam 11 ifade

Örnek Maddeler:

• Sıklıkla başkasını incitme ihtimaline karsı sessiz kalırım
• Rekabet ortamlarını tatsız/sevimsiz bulurum
• Başkalarıyla rekabet etmekten kaçınırım