Bilisötesi Ögrenme Stratejileri Ölçegi

Özet

Bilişötesi Öğrenme Stratejileri Ölçeği (BÖSÖ), Aysen Gürcan Namlu tarafından 2004 yılında geliştirilmiş öz bildirim tipi bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin kendi öğrenme süreçlerini bilinçli bir şekilde yönetme ve düzenleme yeteneklerini oluşturan bilişötesi stratejileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, toplam 21 maddeden oluşmakta ve öğrencilerin akademik görevler sırasında kullandıkları planlama, örgütleme, denetleme ve değerlendirme becerilerini dört ana alt boyutta ölçmektedir. Geliştirme çalışması, aracın geçerlik ve güvenirlik analizlerini kapsayan kapsamlı bir psikometrik incelemeyi içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilişötesi öğrenme, Bilişötesi, Öğrenme stratejileri, Psikometrik araç, Öz-düzenleme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Aysen Gürcan NAMLU.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin öğrenme faaliyetleri sırasında kullandıkları bilişsel ve bilişötesi süreçleri yönetme yetkinliklerini sistematik olarak tespit etmektir. Öğrenme stratejilerinin belirlenmesi, öğrencilerin akademik başarılarını artırmak ve onlara öz-düzenlemeli öğrenme becerileri kazandırmak için yürütülecek eğitim müdahalelerinin tasarlanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, özellikle öğrencilerin ders çalışma, problem çözme ve sınav hazırlık süreçlerindeki stratejik yaklaşımlarını ölçmeye odaklanmıştır.

Yapı

Ölçülen yapı, bireyin kendi bilişsel süreçleri hakkındaki bilgisi ve bu süreçleri kontrol etme yeteneği olarak tanımlanan bilişötesi (metacognition) öğrenme stratejileridir. BÖSÖ, bu karmaşık yapıyı dört spesifik ve birbirinden ayrılan alt boyutta incelemektedir. Bu alt boyutlar, öğrenme döngüsünün farklı aşamalarına karşılık gelmektedir:

• Planlama Stratejileri: Öğrenme görevi başlamadan önce hedefleri belirleme ve kaynakları organize etme becerisi.
• Örgütleme Stratejileri: Öğrenilen bilgiyi yapılandırma, ilişkilendirme ve anlamlandırma yöntemleri.
• Denetleme Stratejileri: Öğrenme süreci devam ederken bireyin anlama düzeyini ve performansını izleme yeteneği (öz-sorgulama).
• Değerlendirme Stratejileri: Öğrenme görevi bittikten sonra sonuçları analiz etme ve gelecekteki öğrenmeleri iyileştirmek için geri bildirim kullanma becerisi.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, aracın geliştirildiği 2004 tarihli makalede detaylı olarak sunulmuştur. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, 21 maddenin teorik olarak öngörülen dört alt boyuta uygun bir şekilde yüklendiğini göstererek, ölçeğin bilişötesi öğrenme stratejileri yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçme konusunda kararlılık gösterdiğini kanıtlamaktadır. Güvenirlik çalışmasının sonuçları, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Bilişötesi Öğrenme Stratejileri Ölçeği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) yöntemleri kullanılarak geliştirilmiştir. Analizler sonucunda, ölçeğin toplam varyansı açıklayan 4 ana faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler, teorik beklentilerle uyumlu olarak Planlama (6 madde), Örgütleme (6 madde), Denetleme (5 madde) ve Değerlendirme (4 madde) alt boyutları olarak adlandırılmıştır. Ölçek, toplamda 21 maddeden oluşmaktadır ve bu yapı, bilişötesi süreçlerin hiyerarşik doğasını yansıtmaktadır.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme/Öz Bildirim Ölçeği

Format: 4’lü Likert tipi derecelendirme. Yanıtlar 1 (hiçbir zaman) ile 4 (her zaman) arasında değişmektedir. Yüksek puanlar, ilgili stratejinin daha sık kullanıldığını göstermektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik çalışmalar yürüten öğrenciler.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu ve yetişkinlik (Genellikle yükseköğretim öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğrenme stratejilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi öğrenme ve bilişsel süreçleri hakkındaki algılarını ölçen öz bildirim yöntemi kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Metacognition, Eğitim psikolojisi, Öz-düzenleme, Planlama stratejileri, Örgütleme stratejileri, Denetleme, Değerlendirme, Likert ölçeği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eskişehir, Türkiye (Tahmini Kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Aysen Gürcan Namlu tarafından 2004 yılında yayımlanan makale ile bilimsel literatüre sunulmuştur. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için etik kurallar çerçevesinde sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ve izinler için yazarın izni gereklidir.

Kaynaklar

Namlu, A. G. (2004). Bilişötesi Öğrenme Stratejileri Ölçme aracının geliştirilmesi: geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (2), 123-136.

Makalenin orijinal yayınına (Anadolu Üniversitesi e-arşivi) şu adresten erişilebilir: earsiv.anadolu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: bilisotesi-ogrenme-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Bilişötesi Öğrenme Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek toplam 21 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Planlama Stratejileri (6m): Derse girmeden önce işlenecek konuya ilişkin hazırlık yaparım.
• Örgütleme Stratejileri (6m): Ders öncesi çalışacağım konunun genel şemasını kafamda oluştururum.
• Denetleme Stratejileri (5m): Dersi dinlerken anlayıp anlamadığımı kendi kendime sorarım.
• Değerlendirme Stratejileri (4m): Sınavda bilmediğim soruların nedenlerini araştırarak analiz ederim.