Bilim Tutum Ölçeği- Kısa Formu

Özet

Bilim Tutum Ölçeği- Kısa Formu, bilim eğitimine yönelik tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçeğin Türkçe'ye uyarlanmış ve kısaltılmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin sahip olduğu psikometrik özellikleri koruyarak, uygulama kolaylığı sağlamak ve daha hızlı veri toplamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle öğrencilerin bilime karşı olan olumlu veya olumsuz eğilimlerini, algılarını ve değer yargılarını belirlemeyi hedeflemektedir. Uyarlama süreci, ölçeğin kültürel ve dilsel bağlamda geçerliğini ve güvenirliğini sağlamak için titizlikle yürütülmüştür.

Kısa formun geliştirilmesi, Şahin ve Genç (2015) tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin Türkiye'deki eğitim araştırmalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Bu ölçek çeşidi, bir Uyarlama çalışması neticesinde ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Bilim Tutumu, Kısa Form, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Araştırmaları, Bilim Eğitimi, Psikometri.

Yazarlar

Feyzullah Şahin, M. Genç

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin (genellikle öğrencilerin) bilime, bilimsel süreçlere ve bilim insanlarına yönelik genel tutum düzeylerini, kapsamlı bir ölçeğe göre daha az zaman harcayarak ve daha pratik bir şekilde ölçmektir. Kısa form, araştırmacılara ve eğitimcilere geniş örneklemlerde veya zaman kısıtlı ortamlarda bilim tutumlarını hızlıca değerlendirme imkanı sunar.

Ölçek, öğrencilerin bilimsel aktivitelere katılım istekliliği, bilimin toplumsal faydasına olan inançları ve bilim derslerine yönelik motivasyonları gibi çeşitli tutum bileşenlerini tek bir genel puan altında toplamayı amaçlamaktadır. Orijinal ölçeğin faktör yapısını koruyarak, kısaltılmış versiyonun ölçülen yapıyı temsil etme yeteneğinin yüksek olması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan Tutum yapısını, bilimsel bağlamda ölçmektedir. Bilim Tutumu, bireyin bilime ve bilimsel aktivitelere yönelik sahip olduğu bilişsel (düşünceler), duyuşsal (duygular) ve davranışsal (eylem eğilimi) eğilimlerin genel bir ifadesidir. Ölçek, genellikle pozitif veya negatif yönlü tutumları belirlemeye odaklanır.

Kısa formun, tutumun alt boyutlarını (örneğin, bilimin değeri, bilimsel araştırmaya ilgi, bilim dersine yönelik kaygı) ne ölçüde temsil ettiği, uyarlama çalışmasında yapılan Faktör Analizi sonuçlarına bağlıdır. Bu yapı, genellikle tek boyutlu veya birkaç temel alt boyuttan oluşan, bilime yönelik genel bir eğilimi yansıtan bir ölçüm sağlamaktadır.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, bir ölçeğin uyarlama sürecinde geçerlik çalışmalarının yapılması temel bir gerekliliktir. Şahin ve Genç (2015) tarafından yürütülen çalışmada, kısa formun orijinal ölçekle benzer sonuçlar verdiğini doğrulamak amacıyla yapı geçerliği (açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizi) ve muhtemelen ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili diğer tutum ölçekleri ile korelasyon) incelemeleri yapılmıştır.

Uyarlama çalışmasının başarısı, kısa formun maddelerinin Türkçe konuşan popülasyon için anlamlı ve kültürel olarak uygun olmasının yanı sıra, ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı güvenilir bir şekilde temsil etmesine bağlıdır. Bu geçerlik çalışmaları, ölçeğin bilim tutumunu doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik katsayıları açıkça sunulmamıştır. Ancak, geçerli bir ölçek olabilmesi için yüksek derecede Güvenirlik değerlerine sahip olması beklenir. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık katsayısı (örneğin, Cronbach Alfa) hesaplanır.

Kısa formun güvenirlik çalışması, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır. Yüksek Alfa katsayısı, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve bilim tutumu yapısını istikrarlı bir şekilde temsil ettiğini işaret eder. Kısa formun, orijinal uzun formun güvenirliğine yakın değerler sergilemesi, uyarlamanın başarısının önemli bir göstergesidir.

Faktör Analizi

Bilim Tutum Ölçeği- Kısa Formu'nun geliştirilmesi sürecinde, maddelerin altında yatan faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi, DFA) kullanılmıştır. Kısa formun, orijinal ölçeğin teorik yapısını (tek boyutlu veya çok boyutlu) ne ölçüde koruduğunu belirlemek kritik öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, kısa formun maddelerinin bilim tutumu yapısını açıklayan tek veya birden fazla faktöre yüklendiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur ve maddelerin hangi alt boyutlara ait olduğunu bilimsel olarak kanıtlar. Bu analizler, Şahin ve Genç (2015) tarafından sunulan çalışmanın temel psikometrik bulgularından biridir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kısa Form Ölçeği (Self-report Likert Tipi beklenmektedir, ancak derecelendirme bilgisi eksiktir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genellikle ortaokul veya lise öğrencileri, bilim eğitimi araştırmaları bağlamında.)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Ancak genellikle 10-18 yaş aralığındaki eğitim kademesine uygundur.)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye'deki farklı eğitim seviyelerinden alınan bir öğrenci örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, grup ortamında veya bireysel olarak yapılabilen, kağıt-kalem veya dijital formatta sunulabilen, öz bildirim temelli bir metodolojidir.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Bilim Öğretimi, Öğrenci Tutumları, Eğitim Değerlendirme, Lisansüstü Araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Düzce Üniversitesi (Sorumlu Yazarın Bağlılığı temel alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Şahin ve Genç (2015) tarafından yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirebilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Sorumlu yazarın iletişim bilgileri mevcuttur.

Ölçeğin geliştirilme ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayın yılı 2015'tir. Yayınlanan makalenin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

• Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: bilim-tutum-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

1. Şahin, F.,& Genç, M. (2015). Bilim Tutum Ölçeği- Kısa Formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. VII. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi içinde (s.471-480). Muğla: Sıtkı Koçman Üniversitesi.

Bilim Tutum Ölçeği- Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Uyarlama çalışmasına ait orijinal kaynak içerikte, ölçeğin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Maddeler için doğrudan yazarla iletişime geçilmesi veya belirtilen referans kaynağa başvurulması gerekmektedir.