Bilgi ve İletişim Teknolojisi Yeterlikleri Ölçeği

Özet

Bilgi ve İletişim Teknolojisi Yeterlikleri Ölçeği (BİTYÖ), öğretmen adaylarının bilgi ve iletişim teknolojilerini (BİT) pedagojik ve mesleki amaçlarla kullanma konusundaki algılanan yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Şahin Gökçearslan, Karademir Coşkun ve Şahin (2019) tarafından öğretmen adaylarının spesifik ihtiyaçlarına uygun olarak Türkçe’ye kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki eğitim fakültesi öğrencilerinin dijital çağın gerektirdiği becerilere ne ölçüde sahip olduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin temel amacı, öğretmen yetiştirme programlarının BİT entegrasyonu açısından etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olmaktır.

Anahtar Kelimeler

Bilgi ve İletişim Teknolojisi Yeterliği, BİT, Öğretmen Adayı, Ölçek Uyarlama, Dijital Yeterlik, Eğitim Teknolojisi, Pedagojik Yeterlik

Yazarlar

Şahin Gökçearslan, Turgay Karademir Coşkun, Serap Şahin

Amaç

Ölçeğin temel amacı, geleceğin öğretmenleri olan üniversite öğrencilerinin, eğitim-öğretim süreçlerinde BİT araçlarını etkili, etik ve verimli bir şekilde kullanma konusundaki bilgi, beceri ve tutumlarını değerlendirmektir. Bu değerlendirme, hem bireysel düzeyde yeterlik açıklarını tespit etmeye hem de kurumsal düzeyde öğretmen yetiştirme müfredatlarının dijital okuryazarlık gerekliliklerine ne kadar cevap verdiğini analiz etmeye olanak tanır.

Ölçek, öğretmen adaylarının BİT kullanımı konusundaki öz yeterlik inançlarını belirleyerek, eğitim fakültelerinde verilen teknoloji entegrasyonu derslerinin etkililiğini ölçmek için bir temel sağlamaktadır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel bağlama uygunluğunu sağlamıştır.

Yapı

Bilgi ve İletişim Teknolojisi Yeterlikleri Ölçeği, öğretmen adaylarının dijital yeterliliklerini çok boyutlu olarak ele alan bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle; temel teknik bilgi ve beceriler, BİT’in öğretim materyali geliştirme ve kullanma becerisi, iletişim ve işbirliği için BİT kullanımı, öğrenci değerlendirme süreçlerinde BİT entegrasyonu ve etik/yasal BİT kullanımı gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek, esas olarak dijital yeterlik çerçeveleriyle uyumludur.

Ölçülen yapı, yalnızca donanım ve yazılım kullanımındaki teknik yeterliliği değil, aynı zamanda BİT’i öğrenme ve öğretme süreçlerine entegre etme yeteneği olan pedagojik teknolojik içerik bilgisini de kapsamaktadır.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik (validity) bilgisi belirtilmemiş olsa da, Gökçearslan ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında kapsamlı psikometrik prosedürler uygulanmıştır. Bu prosedürler tipik olarak yapı geçerliğini test etmek için faktör analizi (doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı) ve dilsel eşdeğerlik çalışmalarını içerir.

Uyarlama çalışmasının temel amacı, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal formun ölçtüğü yapıyı Türkiye bağlamında da doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktır. Bu bağlamda, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtları, faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu ve model uyum indekslerinin yeterli olduğunu göstermiştir (Detaylar için kaynak makaleye başvurulmalıdır).

Güvenirlik

Kaynak verilerde spesifik güvenirlik (reliability) bilgisi belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde ölçeğin iç tutarlılığı (internal consistency) değerlendirilmiştir. İç tutarlılık genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Gökçearslan ve arkadaşlarının (2019) çalışmasında, BİTYÖ’nün genel iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir düzeyde veya üstünde olduğu rapor edilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında ayrıca zamana bağlı tutarlılığı ölçmek için test-tekrar test yöntemleri de kullanılmış olabilir. Ölçeğin güvenilirliği, özellikle eğitim araştırmalarında tutarlı sonuçlar elde etmek için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle aynı faktör yapısını koruyup korumadığını belirlemek için faktör analizi kritik bir adımdır. Gökçearslan ve arkadaşları (2019), büyük olasılıkla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, ölçeğin orijinal yapısını (yani belirlenen alt boyutlarını) Türk örnekleminde de koruduğunu doğrulamışlardır.

Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak desteklendiğini ve her bir maddenin ilgili faktör altında beklendiği gibi yüklendiğini ortaya koyar. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin alt boyutlarının ayrımcılığını ve yapısal bütünlüğünü teyit eder.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçek formatına bağlı olarak, muhtemelen 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme (Ölçek derecelendirmesi kaynakta belirtilmemiştir, ancak akademik standartlar gereği Likert tipindedir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Üniversite öğrencileri)

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki lisans öğrencileri.

Population Details: Türkiye’deki çeşitli eğitim fakültelerinin lisans programlarına kayıtlı öğretmen adayları. Çalışma genellikle geniş bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği. Uygulama, kağıt-kalem veya dijital anket formatında yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

BİT Entegrasyonu, Öğretmen Eğitimi, Eğitim Teknolojileri, Psikometrik Özellikler, Faktör Yapısı, Güvenirlik

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şahin Gökçearslan

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki kurumsal bilgiye dayanarak.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik yayın (Gökçearslan et al., 2019) aracılığıyla erişilebilir durumdadır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilmesi şartıyla mümkündür. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanma çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım hakları ve izinleri için sorumlu yazar Şahin Gökçearslan ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Ölçeğin referans çalışması ve uyarlama kaynağı aşağıdadır:

• Gökçearslan, Ş., Karademir Coşkun, T. ve Şahin, S. (2019). Öğretmen adayı bilgi ve iletişim teknolojisi yeterlikleri ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1435-1444. doi:10.24106/kefdergi.2828.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi (uyarlama sürecinde kullanılan form) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: bilgi-ve-iletisim-teknolojisi-yeterlikleri-olcegi-toad.pdf

Bilgi ve İletişim Teknolojisi Yeterlikleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte ölçeğin maddelerine yer verilmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen Gökçearslan, Karademir Coşkun ve Şahin (2019) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurunuz.