Beslenme Kavramı Ölçeği

Özet

Beslenme Kavramı Ölçeği, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 4-6 yaş grubu çocukların temel beslenme kavramları hakkındaki bilgi ve anlayış düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu araç, özellikle öğrenme evresi yöntemi gibi pedagojik müdahalelerin çocukların beslenme bilinci üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, S. Filiz tarafından 1998 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur. Ölçeğin birincil amacı, çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve gıda grupları hakkındaki kavramsal bilgilerini sistematik olarak değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

Beslenme Kavramı, Okul Öncesi Eğitim, Psikometrik Ölçek, Geliştirme Çalışması, Sağlıklı Beslenme, 4-6 Yaş Grubu

Yazarlar

S. Filiz

[quads id=5]

Amaç

Beslenme Kavramı Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi eğitim çağındaki çocukların (4-6 yaş) beslenme ile ilgili temel bilgileri ne ölçüde edindiklerini belirlemektir. Bu ölçüm aracı, çocukların besinlerin kaynakları, vücut için önemi ve sağlıklı beslenme düzeninin gereklilikleri gibi konulardaki kavramsal gelişimini izlemeye olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, eğitim programlarının veya spesifik öğretim yöntemlerinin (Filiz’in çalışmasında öğrenme evresi yöntemi) beslenme kavramlarının çocuklara aktarılmasındaki etkinliğini bilimsel olarak değerlendirmek için bir araç görevi görmüştür. Bu sayede, gelecekteki eğitim stratejilerinin planlanmasına veri sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, çocukların zihinsel gelişim düzeylerine uygun olarak, beslenme alanındaki temel kavramları ölçmeyi hedefleyen bilişsel bir yapıyı temsil eder. Bu yapı (construct), genellikle şu alt boyutları veya bilişsel alanları içerir:

• Gıda Grupları Bilgisi: Temel besin gruplarını tanıma ve sınıflandırma yeteneği.
• Besinlerin İşlevleri: Yiyeceklerin vücuda enerji verme, büyüme veya hastalıklardan koruma gibi temel rollerini anlama.
• Sağlıklı/Sağlıksız Ayırımı: Sağlıklı ve sağlıksız yiyecekler arasındaki farkı kavrama.
• Beslenme Kaynakları: Yiyeceklerin nereden geldiği hakkındaki temel bilgileri ölçme.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, 4-6 yaş çocuklarının gelişimsel özelliklerine uygun, somut ve anlaşılır maddeler kullanılarak beslenme kavramı bilgisi derinlemesine incelenmiştir.

Geçerlik

Kaynak verilerde ölçeğin spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir (-). Ancak, bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında geliştirilen her ölçme aracında olduğu gibi, Beslenme Kavramı Ölçeği’nin de geçerlik çalışmaları yapılmış olmalıdır.

Bu çalışmalar muhtemelen kapsam geçerliği (Content Validity) üzerine yoğunlaşmıştır. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak (beslenme uzmanları, okul öncesi eğitimcileri) ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen beslenme kavramları alanını ne kadar iyi temsil ettiğinin belirlenmesiyle sağlanmıştır. Yapı geçerliği veya ölçüt bağıntılı geçerlik gibi daha karmaşık psikometrik analizlerin detayları mevcut özet kaynakta yer almamaktadır.

Güvenirlik

Sağlanan kaynak bilgisi, ölçeğin güvenirlik katsayılarına dair spesifik bir veri içermemektedir (-). Geliştirme çalışmalarında genellikle kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Maddelerin zaman içinde tutarlılığını ölçmek.
• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek.
• Yarımlama Güvenirliği: Ölçeğin iki yarısının sonuçlarının korelasyonunu incelemek.

Bu ölçek, 4-6 yaş grubu gibi değişken bir popülasyonu hedeflediği için, güvenirlik çalışmalarında özellikle yaşa bağlı bilişsel değişimlerin etkilerini minimize eden yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısına ilişkin detaylı bir bilgi kaynakta bulunmamaktadır. Eğer ölçek birden fazla alt boyutu (örneğin, gıda grupları bilgisi ve sağlıklı alışkanlıklar) ölçmek üzere tasarlandıysa, orijinal yüksek lisans tezi çalışmasında açımlayıcı faktör analizi yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör analizinin amacı, ölçekteki maddelerin hangi temel yapı altında toplandığını belirlemek ve ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutluluğunu ampirik olarak doğrulamaktır. Beslenme Kavramı Ölçeği’nin çocukların temel kavram bilgisine odaklanması nedeniyle, tek bir genel beslenme bilgisi faktörü veya yukarıda belirtilen dört alt boyuta ayrılmış bir yapı ortaya çıkmış olabilir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: Belirtilmemiş (Muhtemelen bireysel uygulamalı, resimli veya sözlü yanıt gerektiren bir format.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çocuklar

Age Group: 4-6 yaş

Population Details: Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocuklar.

Test Methodology: Ölçeğin geliştirilme amacı, öğrenme evresi yönteminin (Learning Phase Method) etkinliğini ölçmek olduğundan, ölçek büyük ihtimalle ön-test ve son-test olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yüksek Lisans Tezi, Kavramsal Gelişim, Okul Öncesi Eğitim, Beslenme Bilgisi, Öğrenme Evresi Yöntemi

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Çalışma Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul’da yapılmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden basımı için orijinal yazar S. Filiz’den ve Marmara Üniversitesi’nden izin alınması gerekmektedir, zira bu bir yüksek lisans tezi ürünüdür.

Ücret: Kamu veya akademik amaçlı kullanımlarda genellikle ücret talep edilmez, ancak ticari amaçlar için yazarın izni şarttır.

Test Yılı: 1998

Referanslar

1. Filiz, S. (1998). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 4-6 yaş çocuklarının beslenme kavramlarının geliştirilmesinde öğrenme evresi yönteminin etkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Tez kaydına ilişkin bilgiye YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Beslenme Kavramı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta Beslenme Kavramı Ölçeği’ne ait maddeler veya derecelendirme bilgileri yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler burada sunulamamaktadır. Ölçeğin tam içeriğine erişim için Filiz (1998) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi çalışmasının incelenmesi gerekmektedir.