Berg Denge Ölçeği

Özet

Berg Denge Ölçeği (Berg Balance Scale, BBS), geriatrik popülasyonlarda ve nörolojik bozuklukları olan bireylerde statik ve dinamik denge fonksiyonlarını objektif olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir klinik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe versiyonunun güvenilirlik ve geçerlik çalışması, 2008 yılında Sahin ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle düşme riskini belirlemede ve denge eğitim programlarının etkinliğini izlemede kritik bir rol oynamaktadır. Adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkçe konuşan popülasyonda da korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Berg Denge Ölçeği, BBS, Denge, Düşme Riski, Geriatri, Fizik Tedavi, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sahin, F., Yilmaz, F., Ozmaden, A., Kotevoglu, N., Sahin, T., & Kuran, B.

Amaç

Berg Denge Ölçeği, başlangıçta Susan Berg ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir ve temel amacı, yaşlı erişkinlerde fonksiyonel denge becerilerini ölçmek ve dolayısıyla düşme riskini tahmin etmektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasının (Sahin et al., 2008) birincil amacı, orijinal Berg Balance Scale‘in Türkçe diline uygunluğunu sağlamak ve Türk popülasyonunda klinik kullanım için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktır.

Bu adaptasyon, uluslararası alanda kabul görmüş bir denge değerlendirme aracının Türkiye’deki Geriatrik Fizik Tedavi ve rehabilitasyon alanına kazandırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Ölçek, 14 farklı denge görevini değerlendirerek hastanın mobilite düzeyindeki değişimleri izlemeye olanak tanır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Berg Denge Ölçeği’nin ölçtüğü temel yapı, fonksiyonel dengedir. Bu yapı, hem statik (hareketsiz duruş) hem de dinamik (transferler, ulaşma, tek ayak üzerinde durma) denge bileşenlerini içerir. Ölçek, bireyin günlük yaşam aktiviteleri sırasında güvenli bir şekilde hareket edebilme yeteneğini yansıtır.

Ölçek, düşme riskini öngörmede oldukça etkilidir, çünkü ölçülen 14 madde, kişinin oturma pozisyonundan kalkma, ayakta dururken pozisyon değiştirme ve nesnelere uzanma gibi karmaşık motor becerilerini değerlendirir. Yüksek puan, daha iyi denge performansı ve dolayısıyla daha düşük düşme riski anlamına gelir.

Geçerlik

Sahin ve arkadaşlarının (2008) yaptığı çalışmada, Türkçe Berg Denge Ölçeği‘nin geçerlik özellikleri detaylıca incelenmiştir. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış ve maddelerin kültürel adaptasyonu yapılmıştır. Yapı geçerliği bağlamında, ölçeğin beklenen denge yapılarını ölçtüğü doğrulanmıştır.

Özellikle eşzamanlı geçerlik (concurrent validity) analizleri, Türkçe BBS puanlarının, dengeyi ölçen diğer standart ölçeklerle (örneğin, Timed Up and Go Testi veya Fonksiyonel Uzanma Testi) yüksek korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin Türk popülasyonunda da denge yeteneğini doğru bir şekilde ölçtüğünü, yani yüksek geçerlik düzeyine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe versiyonun güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve tekrarlanabilirliğini göstermiştir. Çalışmada yüksek düzeyde iç tutarlılık (internal consistency) rapor edilmiştir; genellikle Cronbach Alfa katsayısı 0.90’ın üzerinde bulunmuştur. Bu, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı (dengeyi) ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, değerlendiriciler arası güvenirlik (inter-rater reliability) ve test-tekrar test güvenirliği (intra-rater reliability) de incelenmiştir. Yüksek düzeyde sınıf içi korelasyon katsayıları (ICC) elde edilmiştir, bu da farklı klinisyenlerin aynı hastayı benzer şekilde puanlayabileceği ve ölçeğin zaman içinde stabil sonuçlar verdiği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal Berg Balance Scale, genellikle tek faktörlü bir yapı olarak kabul edilir; yani tüm maddeler genel bir denge yeteneğini ölçer. Sahin ve arkadaşlarının (2008) faktör analizi çalışmaları, Türkçe versiyonun da bu tek faktörlü yapıyı büyük ölçüde koruduğunu veya en azından yüksek oranda tek bir baskın faktör tarafından domine edildiğini göstermiştir.

Yapılan analizler, ölçeğin klinik olarak anlamlı ve tutarlı bir yapı sergilediğini, dengeyi değerlendiren maddelerin tek bir boyutta toplandığını kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin total skorunun, bireyin fonksiyonel denge durumunun güvenilir bir özeti olarak kullanılmasına imkan tanır.

Ölçme Aracı Detayları

Test Type: Geliştirme (Adaptasyon/Çeviri ve Validasyon Çalışması)

Format: Gözlemsel Performans Testi. Klinisyen tarafından yönetilen 14 maddelik, 0-4 arası puanlanan test.

Language Available: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Population Group: Genellikle Geriatrik Fizik Tedavi hastaları, düşme riski taşıyan bireyler, inme, Parkinson hastalığı veya multipl skleroz gibi nörolojik bozuklukları olan hastalar.

Age Group: Yetişkin ve yaşlı popülasyon (Özellikle 65 yaş ve üzeri).

Population Details: Sahin et al. (2008) çalışması, genellikle hastaneye başvuran veya ayakta tedavi gören denge bozukluğu olan yaşlı hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 14 maddeden oluşur. Her madde 0 (en kötü performans) ile 4 (en iyi performans) arasında puanlanır. Maksimum toplam puan 56’dır. Puanlama, hastanın belirli bir görevi ne kadar bağımsız ve güvenli bir şekilde gerçekleştirdiğine dayanır. Uygulama süresi ortalama 15-20 dakikadır.

Anahtar Kelimeler

Berg Denge Ölçeği, BBS, Adaptasyon, Denge, Fonksiyonel Mobilite, Düşme, Cronbach Alfa, ICC, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Füsun Şahin

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kaynak makalede belirtilen akademik kurum adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Türkçe Versiyon Validasyonu): 2008

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçek, klinik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle kamu malı olarak kabul edilmektedir, ancak orijinal kaynak ve adaptasyon çalışmasına atıf yapılması zorunludur.

Kaynaklar

Sahin, F., Yilmaz, F., Ozmaden, A., Kotevoglu, N., Sahin, T., & Kuran, B. (2008). Reliability and Validity of the Turkish version of The Berg Balance Scale. Journal of Geriatric Physical Therapy, 31(1), 32-37.

Bu çalışmanın tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: journals.lww.com

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: reliability-and-validity-of-the-turkish-version-of-the-berg-balance-scale-toad.pdf

Berg Denge Ölçeği Maddeleri

Berg Denge Ölçeği’nin 14 maddesi, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Ancak ölçek, şu görevleri değerlendirir:

• Otururken Denge
• Ayağa Kalkma
• Oturma
• Ayaktayken Transferler
• Gözler Kapalıyken Ayakta Durma
• Ayaktayken Uzanma
• Tek Ayak Üzerinde Durma
• Ayaktayken 360 Derece Dönme
• Adım Atma/Basamak Çıkma (gerekli görülen durumlarda)