Beş Faktörlü Kİşilik Envanteri Türkçe Formu

Özet

Beş Faktörlü Kişilik Envanteri Türkçe Formu, orijinal Big Five Inventory (BFI) ölçeğinin Türk kültürüne ve diline uyarlanması amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu uyarlama çalışması, Karaman, Doğan ve Çoban (2010) tarafından gerçekleştirilmiştir. Envanter, bireylerin kişiliğini temel Beş Faktörlü Kişilik Modeli çerçevesinde, 5 alt boyutta değerlendirmektedir. Toplam 44 maddeden oluşan bu form, psikolojide sıklıkla kullanılan ve uluslararası alanda kabul görmüş kişilik yapısını Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Beş Faktörlü Kişilik, BFI, Türkçe Uyarlama, Kişilik Envanteri, Psikometri, Beş Faktörlü Model, İçerik Geçerliliği.

Yazarlar

Neslihan Güney Karaman, Tuncay Doğan, Ayşe Esra Çoban.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, İngilizce olarak geliştirilmiş olan Big Five Inventory (BFI) ölçeğini, Türkçeye çeviri ve kültürel uyarlama çalışmaları yaparak, Türkiye örnekleminde kullanılabilir hale getirmektir. Amaç, kişiliğin beş temel boyutunu (Dışa dönüklük, Uyumluluk, Sorumluluk, Duygusal Denge/Nevrotiklik, Deneyime Açıklık) Türk katılımcılar üzerinde bilimsel standartlara uygun, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikoloji alanının en yaygın kabul gören teorilerinden biri olan Beş Faktörlü Kişilik Modeli (Big Five veya FFM) yapısını ölçmektedir. Bu model, kişiliğin beş geniş ve bağımsız boyuttan oluştuğunu varsayar. Envanter, bu beş alt boyutu ölçmek üzere yapılandırılmıştır:

• Dışa dönüklük (Extraversion)
• Uyumluluk (Agreeableness)
• Sorumluluk (Conscientiousness)
• Duygusal Denge / Nevrotiklik (Neuroticism)
• Deneyime Açıklık (Openness to Experience)

Ölçek, toplamda 44 maddeden oluşmakta ve bu maddeler bireyin kendini bu beş temel kişilik özelliğinde nasıl algıladığını değerlendirmeyi sağlamaktadır.

Geçerlik (Validity)

Envanterin geçerlik çalışmaları kapsamında öncelikle İçerik Geçerliliği (Content Validity) yöntemine odaklanılmıştır. Uyarlama sürecinde, hem İngilizceye hem de Türkçeye, aynı zamanda her iki kültüre de hakim olan ve test yapısı hakkında bilgi sahibi üç uzmandan oluşan bir hakem grubu oluşturulmuştur.

Bu uzman grubu, envanterin maddelerini ve yanıt alternatiflerini İngilizceden Türkçeye titizlikle çevirmiştir. Çeviri tamamlandıktan sonra, gerekli kültürel düzenlemeler yapılmış ve envanterin Türkçeye uyarlanmış versiyonu, karşılaştırma amacıyla üç farklı uzman tarafından tekrar İngilizceye geri çevrilmiştir (back-translation). Bu süreçte, iki versiyon arasındaki eşdeğerlik; anlam, deneysel, kavramsal yönler ve kullanılan terimler açısından detaylıca kontrol edilmiştir. Tüm hakemlerin fikir birliği ve onayını alan maddeler, nihai Türkçe versiyona dahil edilerek ölçeğin içerik geçerliliği sağlanmıştır.

Güvenirlik (Reliability)

Beş Faktörlü Kişilik Envanteri Türkçe Formu’nun güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık (Internal Consistency) skoru hesaplanmıştır. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme derecesinin bir göstergesidir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile ifade edilir. Bu katsayının hesaplanması, ölçeğin maddelerinin ne kadar homojen olduğunu ve tutarlı sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Faktör Analizi

Uyarlanan envanter, orijinal Beş Faktörlü Kişilik Envanteri (BFI) ile tutarlı olarak 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu yapı, kişiliğin temel beş faktörünü (Dışa dönüklük, Uyumluluk, Sorumluluk, Duygusal Denge/Nevrotiklik, Deneyime Açıklık) yansıtmaktadır. Ölçekte, ölçümün doğruluğunu artırmak amacıyla bazı ters (olumsuz) maddeler de bulunmaktadır. Bu 5 alt boyutun varlığı, uyarlamanın orijinal teorik yapıyı koruduğunu göstermektedir.

Ölçek (Instrument)

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory)

Mevcut Dil: Türkçe (Orijinal dil: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmış olabilir, ancak genel kullanım hedefi yetişkinlerdir).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler ve Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, Türkçe konuşan bireyler.

Test Metodolojisi: Envanter toplam 44 maddeden oluşmaktadır. Yanıtlar, ‘tamamen katılıyorum’dan “tamamen katılmıyorum” şeklinde uzanan bir Likert ölçeği kullanılarak derecelendirilmektedir. Ölçekte puanlama yapılırken ters maddelerin (reversed items) dikkate alınması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kişilik, BFI Türkçe, 44 Madde, 5 Faktör, Likert Ölçeği, Psikolojik Ölçüm, Neslihan Güney Karaman.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Neslihan Güney Karaman

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Karaman, N. G., Dogan, T. ve Coban, A. E. (2010). A study to adapt the big five inventory to Turkish. Procedia Social and Behavioral Science, 2, 2357–2359. doi:10.1016/j.sbspro.2010.03.336

Makalenin orijinal PDF bağlantısı aşağıdadır: ac.els-cdn.com

Ölçeğin orijinal PDF formu şuradan indirilebilir: big-five-envanteri-turkce-formu-toad.pdf

Beş Faktörlü Kİşilik Envanteri Türkçe Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Envanterden bazı örnek öğeler şunlardır:

• “I konuşkanım ”
• “ Yeni, özgün fikirlere açığım ”
• “ Başkalarında hayranlık duyuyorum ”

Ölçekte ters madde vardır ve toplamda 44 maddeden oluşmuştur.