Akademik Benlik Saygısı Ölçeği

Özet

Akademik Benlik Saygısı Ölçeği, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların akademik alandaki öz yeterlilik ve öz değer algılarını ölçmek amacıyla uyarlama yoluyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Fatma Nilgün Cevher Kalburan ve Mustafa Buluş tarafından 2006 yılında yayımlanan çalışma kapsamında Türk kültürüne adapte edilmiştir. Bu çalışma, küçük yaştaki çocukların akademik çevreye karşı geliştirdikleri tutumları ve kendilerine yönelik inançları değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin temel amacı, çocukların öğrenme süreçlerine, okul başarılarına ve eğitime katılımlarına dair sahip oldukları benlik saygısı düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Elde edilen bulgular, erken çocukluk dönemindeki eğitim stratejilerinin ve destekleyici programların planlanmasında kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Benlik Saygısı, Benlik Saygısı, Okul Öncesi, 5-6 Yaş Grubu, Öz Yeterlilik, Psikometrik Ölçek, Uyarlama.

Yazarlar

Fatma Nilgün Cevher Kalburan, Mustafa Buluş

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubundaki çocukların akademik bağlamdaki benlik algılarını ve öz yeterlilik inançlarını saptamaktır. Akademik benlik saygısı, çocuğun okulda öğrenme görevlerini yerine getirme becerisine olan inancını ve bu alandaki değerini yansıtır.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, çocukların akademik potansiyellerini tam olarak gerçekleştirmelerine engel olabilecek düşük benlik saygısı düzeylerini erken yaşta tespit etmelerine olanak tanır. Böylece, destekleyici müdahale programları geliştirilebilir ve çocukların okula uyum süreçleri güçlendirilebilir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikometrik yapı, Akademik Benlik Saygısıdır. Akademik benlik saygısı, genel benlik saygısının akademik başarı, yetenek ve okul ortamındaki sosyal ilişkilerle ilgili özel bir alt boyutudur. Bu yapı, çocuğun kendini okulda ne kadar başarılı, yetenekli ve değerli hissettiğini içerir.

Yapısal olarak, akademik benlik saygısı, öğrenmeye yönelik motivasyon, zorluklarla başa çıkma becerisi ve akademik hedeflere ulaşma inancı gibi bileşenlerle yakından ilişkilidir. Bu ölçek, özellikle 5-6 yaş grubu için bu soyut yapının somut davranış ve ifadeler üzerinden değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Cevher ve Buluş (2006) tarafından yayımlanan uyarlama makalesinde detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten akademik benlik saygısını ölçüp ölçmediğini gösteren kanıtları içerir. Uyarlama çalışmalarında genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır.

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama sürecinin, ölçek maddelerinin Türk kültürüne ve 5-6 yaş grubunun bilişsel gelişim düzeyine uygunluğunu sağlamak için uzman görüşleri ve dilsel denklik çalışmaları içerdiği varsayılmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği, muhtemelen faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir (bkz. Faktör Analizi bölümü).

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Akademik Benlik Saygısı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, uyarlama çalışmasında rapor edilmiştir. Bu analizler genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliğini içerir.

Ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olması, aynı koşullar altında tekrar uygulandığında benzer sonuçlar vereceği anlamına gelir. Erken çocukluk dönemi ölçeklerinde, güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olması, elde edilen puanların istikrarlı ve güvenilir olduğunu gösterir. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilmektedir.

Faktör Analizi

Akademik Benlik Saygısı Ölçeği’nin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla, uyarlama çalışmasında muhtemelen Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (FAA/DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi tek bir yapıyı mı (Akademik Benlik Saygısı) yoksa birden fazla alt boyutu mu ölçtüğünü belirlemeye yardımcı olur.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koyar ve 5-6 yaş grubundaki akademik benlik saygısı kavramının hangi alt boyutlardan (örneğin, başarı algısı, sosyal yeterlilik, okul sevgisi) oluştuğunu gösterir. Ölçeğin tek faktörlü veya çok faktörlü bir yapıya sahip olduğu bilgisi, orijinal 2006 referansında bulunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Derecelendirme formatı (Orijinal çalışmada belirtilmediği için genel bir varsayım yapılmıştır, ancak genellikle küçük yaş grubu için gözlem veya resimli derecelendirme kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama dili)

Hedef Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Eğitim Kurumlarına Devam Eden Çocuklar

Yaş Grubu: 5-6 yaş

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına kayıtlı olan çocuklar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama metodolojisi, çocukların gelişim düzeyine uygun, genellikle bireysel veya küçük grup uygulaması şeklinde, görsel materyallerle desteklenerek gerçekleştirilmiştir. Derecelendirme, ya çocuğun kendi raporuna dayalı (basit ifadelerle) ya da eğitimci gözlemi şeklinde olabilir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Başarı, Öz Algı, Faktör Analizi, Erken Çocukluk, Benlik Saygısı Düzeyi, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Mustafa Buluş)

Yazışma Adresi: Yazarların 2006 yılındaki akademik kurum adresleri (Orijinal kaynakta belirtilen DEÜ Buca Eğitim Fakültesi ile ilişkili olabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve izin durumları için sorumlu yazarlar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle referans gösterilerek ücretsiz olabilir.

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2006

İletişim Bilgisi: Ölçekle ilgili detaylı bilgi ve izinler için yazar Mustafa Buluş ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

Belge Bağlantıları: Ölçek maddelerinin bulunduğu orijinal Word belgesi (DOC formatında) buradan indirilebilir: akademik-benlik-saygisi-olcegi-toad.doc. Ayrıca, uyarlama çalışmasının yayımlandığı derginin ilgili sayısı da şu adreste mevcuttur: web.deu.edu.tr.

Kaynaklar

Cevher, Fatma N. ve Buluş, M. (2006). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarında akademik benlik saygısı. DEÜ Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 28-39.

Akademik Benlik Saygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynakta ölçek maddeleri açıkça listelenmemiştir; maddelerin tam listesi, yukarıda bağlantısı verilen DOC dosyasında veya 2006 referansındaki makalede bulunmaktadır.

(Maddelerin orijinal metinde eksik olması nedeniyle buraya eklenememiştir. Maddelerin tam listesine erişmek için lütfen Cevher ve Buluş (2006) makalesine veya ilgili DOC dosyasına başvurunuz.)