Bebekli Annelerin Rekreasyonel Engelleri Ölçeği

Özet

Bu ölçek, 2020 yılında Faik Ardahan ve B. Y. Tekmenüray tarafından Türk popülasyonu için geliştirilmiş bir araçtır. Ölçeğin temel amacı, bebekli annelerin annelik rolüyle birlikte gelen yoğun sorumluluklar nedeniyle rekreasyonel aktivitelere katılımını engelleyen faktörleri ve bu engellerin düzeylerini sistematik olarak ölçmektir. Geliştirme çalışması, 12. Uluslararası Güncel Araştırmalarla Sosyal Bilimler Kongresi’nde (Rize, Türkiye) bildiri sunumu olarak kamuoyuna duyurulmuştur.

Ölçek geliştirme süreci, psikometrik özelliklerin incelenmesini, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmasını içermektedir. Bu araç, annelerin boş zaman kullanımındaki kısıtlamaları bilimsel bir çerçevede ele alarak, ilgili alanlarda (örneğin, halk sağlığı, spor bilimleri ve psikoloji) müdahale programlarının planlanmasına veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Rekreasyonel engeller, bebekli anneler, boş zaman, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, kısıtlamalar.

Yazarlar

Faik Ardahan, B. Y. Tekmenüray.

Amaç

Bebekli Annelerin Rekreasyonel Engelleri Ölçeği’nin (BAREÖ) birincil amacı, yeni annelik dönemindeki kadınların rekreasyonel engeller teorisi bağlamında karşılaştıkları zorlukları belirlemektir. Annelik, fiziksel, zamansal ve duygusal kaynaklar üzerinde büyük bir talep yarattığından, bu durum annelerin kişisel gelişim ve iyilik hali için kritik olan rekreasyonel uğraşlardan uzaklaşmasına neden olabilmektedir.

Ölçek, bu engelleri alt boyutlar halinde (örneğin, yapısal, kişilerarası ve kişi içi engeller) ölçerek, annelerin katılım bariyerlerinin doğasını ve yoğunluğunu nicel olarak ortaya koymayı hedefler. Elde edilen veriler, annelerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik sosyal ve toplumsal destek mekanizmalarının oluşturulmasında temel teşkil edecektir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, literatürde yaygın olarak kabul gören rekreasyonel engeller yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin boş zaman aktivitesine katılmasını veya katılımından tatmin olmasını kısıtlayan faktörler bütünüdür. Bebekli anneler bağlamında bu yapı, genellikle bebek bakımı, zaman kısıtlaması, maliyet, sosyal destek eksikliği ve annelik suçluluğu gibi faktörler etrafında şekillenir.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı yansıtmaktadır. Bu boyutlar, annelerin boş zamanı algılama biçimlerinden (kişi içi engeller), partner veya aile desteği eksikliğine (kişilerarası engeller) ve son olarak da çocuk bakım hizmetlerinin yetersizliği veya ekonomik zorluklara (yapısal engeller) kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin kritik bir aşamasını oluşturmuştur. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamak için faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İçerik geçerliği ise, uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen alanı temsil etme derecesi açısından değerlendirilmiştir.

Geliştirme çalışmasında, Türk kültürü ve annelik deneyiminin özgün koşulları dikkate alınarak, ölçeğin dilsel ve kültürel uygunluğu sağlanmıştır. Geçerlik analizlerinin sonuçları, ölçeğin bebekli annelerin rekreasyonel engellerini ölçme konusunda sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlı ve kararlı olup olmadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin tekrarlanan uygulamalarda benzer sonuçlar verdiğini ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin boyutlarını ve yapısal modelini belirlemek için istatistiksel olarak faktör analizi uygulanmıştır. Geliştirme çalışmalarının ilk aşamasında, maddelerin hangi faktörler altında toplandığını görmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin birden fazla alt boyuttan oluştuğunu göstermiş olmalıdır.

İkinci aşamada ise, belirlenen faktör yapısının veri setine ne kadar uygun olduğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) aracılığıyla raporlanarak, ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü bir şekilde doğrulandığını ortaya koymuştur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5’li veya 7’li Likert)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Bebekli Anneler

Yaş Grubu: Yetişkin anneler (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de yaşayan, bebek sahibi olan kadınlar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik özellikler, kongre bildirisi sunumu (2020) ile yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Annelik kısıtlamaları, yapısal engeller, kişilerarası engeller, boş zaman yönetimi, psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi (Sorumlu yazarın e-posta adresinden çıkarım yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında 12. Uluslararası Güncel Araştırmalarla Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulmuştur. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında en güncel ve doğru bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar Faik Ardahan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Ardahan, F., ve Tekmenüray, B. Y. (2020, 5-7 Haziran). Bebekli Annelerin Rekreasyonel Engelleri Ölçeğinin geliştirilmesi, Türk popülasyonu için geçerlilik ve güvenirliliğinin yapılması [Bildiri sunumu]. 12. Uluslararası Güncel Araştırmalarla Sosyal Bilimler Kongresi, Rize, Türkiye.
• Ek Kaynak Linki: Kongre özet kitabının bulunduğu link: sosyalbilimler.meetinghand.com
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası, detaylı inceleme için buradan indirilebilir: bebekli-annelerin-rekreasyonel-engelleri-olcegi-toad.pdf

Bebekli Annelerin Rekreasyonel Engelleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin tam maddeleri, kaynak bildirinin tam metninde veya eklerinde yer almaktadır. Tipik rekreasyonel engeller ölçeklerinde olduğu gibi, maddeler genellikle annelerin:

• Bebek bakımı nedeniyle zaman bulamama (Zaman Engeli),
• Bebeği bırakacak güvenilir birini bulamama (Kişilerarası Engel),
• Rekreasyonel aktivitelere ayıracak yeterli paranın olmaması (Yapısal Engel),
• Rekreasyonel aktivitelere katılırken kendini suçlu hissetme (Kişi İçi Engel) gibi durumlarını sorgulamaktadır.