Sürekli Duygusal Zeka Anketi-Çocuk Formu

Özet

Sürekli Duygusal Zeka Anketi-Çocuk Formu (S-DEZA-ÇF), Sürekli Duygusal Zeka modelini okul çağındaki çocuklarda değerlendirmek üzere tasarlanmış olan Trait Emotional Intelligence Questionnaire–Child Form’un (TEIQue-CF) Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, çocukların kendi duygusal yeterliliklerini, eğilimlerini ve duygusal bilgileri işleme becerilerini öz-bildirim yoluyla ölçmeyi amaçlar. Türkçe uyarlama çalışması, Beyazit, Yurdakul ve Bütün Ayhan (2020) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk kültürü bağlamında kabul edilebilir psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Sürekli Duygusal Zeka, TEIQue-ÇF, Duygusal Yeterlilik, Çocuk Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, Ölçek Uyarlama, Türkiye.

Yazarlar

Uğur Beyazit, Yağmur Yurdakul, Aynur Bütün Ayhan

Amaç

Sürekli Duygusal Zeka Anketi-Çocuk Formu’nun birincil amacı, çocukların duygusal yeterliliklerini ve eğilimlerini kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Ölçek, Sürekli Duygusal Zeka kuramına dayanarak, bireyin duygusal bilgisinin ve kendini algıladığı duygusal becerilerinin kişilik yapısının ayrılmaz bir parçası olduğunu varsayar. Bu sayede, çocukların duygusal farkındalık, stres yönetimi, empati ve sosyal beceriler gibi alanlardaki yeterlilik düzeyleri belirlenebilir.

Türkçe adaptasyon çalışması ise, orijinal TEIQue-CF’nin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini Türk örnekleminde test etmek ve doğrulamak suretiyle, bu önemli yapının Türkiye’deki eğitim ve klinik psikoloji araştırmalarında kullanılabilmesi için standartlaştırılmış bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Yapı (Construct)

Ölçeğin temel yapısal odağı, bireyin duygusal bilgiyi işleme ve kullanma ile ilgili algılanan duygusal yetenekleri, eğilimleri ve davranışsal eğilimleri kapsayan Sürekli Duygusal Zekadır (TEI). TEI, bilişsel yetenek zekasından (Ability Emotional Intelligence) farklı olarak, kişilik yelpazesinin alt katmanlarında yer alan duygusal öz-yeterlilikleri temsil eder.

TEIQue’nun genel yapısı dört ana faktör etrafında düzenlenmiştir: İyilik Hali (Well-being), Öz Kontrol (Self-control), Duygusallık (Emotionality) ve Sosyallik (Sociability). Çocuk Formu (TEIQue-CF), bu hiyerarşik yapıyı çocukların gelişim düzeyine uygun hale getirilmiş maddeler aracılığıyla ölçerek, onların duygusal düzenleme ve sosyal etkileşim becerilerini değerlendirir.

Geçerlik

Beyazit ve arkadaşları (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği titizlikle incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, S-DEZA-ÇF’nin orijinal TEIQue-CF’nin teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapısını Türk çocuk örnekleminde de başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin yakınsak ve ayırt edici geçerlik kanıtları da sunulmuştur. Bu kanıtlar, S-DEZA-ÇF puanlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, öz saygı) anlamlı ve beklenen yönde ilişkiler gösterdiğini, ancak ölçmemesi gereken yapılarla (örneğin, zeka) ayrıştığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe versiyonunun güvenilirliği, iç tutarlılık analizleri (Cronbach Alfa katsayısı) kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, Sürekli Duygusal Zeka Anketi-Çocuk Formu’nun hem genel ölçek puanı hem de dört ana alt boyutu için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı Sürekli Duygusal Zeka yapısını ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Yüksek güvenirlik değerleri, S-DEZA-ÇF’nin ölçüm hatasını minimize ederek, çocukların duygusal eğilimlerinin istikrarlı ve güvenilir bir değerlendirmesini sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyonun temel aşamalarından biri, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne aktarımda korunup korunmadığını belirlemek için Faktör Analizi uygulamaktır. Beyazit ve arkadaşları tarafından yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), verilerin dört faktörlü hiyerarşik modelle uyumunu incelemiştir.

DFA sonuçları, modelin Türk örnekleminde iyi bir uyum sergilediğini ve TEIQue-CF’nin temel boyutlarının (İyilik Hali, Öz Kontrol, Duygusallık, Sosyallik) yapısal bütünlüğünün korunduğunu kanıtlamıştır. Bu güçlü yapısal kanıt, ölçeğin Türkçede de geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Araç (Instrument)

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Anketi

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Çocuklar

Yaş Grubu: İlkokul çağındaki çocuklar (Genellikle 8-12 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim okullarında öğrenim gören öğrencilerden oluşan örneklem.

Test Metodolojisi: Maddeler, Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanır. Katılımcılar, her bir ifadeye ne kadar katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Zeka, Çocuk Formu, Öz Bildirim, Psikometrik, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Sürekli Duygusal Zeka.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri kaynakta mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Aynur Bütün Ayhan)

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından telif hakları korunmaktadır. Akademik kullanım dışındaki uygulamalar için telif hakkı sahiplerinden izin alınması gerekebilir.

Uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: surekli-duygusal-zeka-anketi-cocuk-formunun-turkce-versiyonunun-psikometrik-ozellikleri-toad.pdf

Referanslar

1. Beyazit, U., Yurdakul, Y., & Bütün Ayhan, A. (2020). The Psychometric properties of the Turkish version of the Trait Emotional Intelligence Questionnaire–Child Form. SAGE Open, 10(2), 1-8. DOI: https://doi.org/10.1177/2158244020922904

Sürekli Duygusal Zeka Anketi-Çocuk Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik yayın kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sağlanamamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatı için ilgili araştırmacılar, Beyazit, Yurdakul ve Bütün Ayhan (2020) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurmalıdırlar.