Bakıcı İyilik Ölçeği

Özet

Bakıcı İyilik Ölçeği, bakıcı rolünü üstlenen bireylerin öznel refah düzeylerini ve temel ihtiyaçlarının ne ölçüde karşılandığını değerlendirmek amacıyla Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle uzun süreli bakıcılık rolünün getirdiği zorluklar karşısında bireylerin temel ihtiyaçlarını, duygusal ifade yeteneklerini ve güvenlik algılarını ölçmeyi hedefler. Ölçek, Dilek Demirtepe ve Öznur Bozo tarafından 2009 yılında Türk popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılarak kullanıma sunulmuştur. Toplam 22 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bakıcı İyiliği, Refah, Psikometrik Araç, Özsaygı, Duygusal İfade, Güvenlik, Uyarlama, Bakım Veren

Yazarlar

Dilek Demirtepe, Öznur Bozo

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bakıcıların kişisel refah düzeylerini ve iyi oluş hallerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin (kaynakta belirtilmeyen) Türkçe konuşan bireylerin kültürel ve dilsel yapısına uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır. Bu süreçte, ölçeğin Türk kültüründeki psikometrik özelliklerinin (yapı, güvenirlik ve geçerlik) ortaya konulması hedeflenmiştir.

Spesifik olarak, ölçek, bakıcıların temel ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığını ve yaşamsal faaliyetlerini sağlıklı bir şekilde sürdürme kapasitelerini değerlendirerek, bakım yükünün psikolojik etkilerini anlamaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Bakıcı İyilik Ölçeği, bakıcılık rolünü üstlenen bireylerin öznel iyi oluş halini çok boyutlu olarak ele almaktadır. Yapısal olarak, ölçek üç ana boyutta toplanan maddeler aracılığıyla bu psikometrik yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar; bireyin kendine değer verme algısı, duygusal dışavurum kapasitesi ve temel yaşam güvenliği koşullarının sağlanmasıdır. Ölçek, bir bakıcının sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanma düzeyini de yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları kapsamında, alt ölçekler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Yapılan analizlerde, Temel İhtiyaçlar alt ölçeği ile Yaşamsal Faaliyetler alt ölçeği arasındaki Pearson Korelasyon Katsayısı .69 olarak hesaplanmıştır. Bu katsayı, iki alt boyut arasında güçlü ve pozitif bir ilişkiye işaret etmektedir. Bu sonuç, ölçeğin birleşen geçerliğe (convergent validity) sahip olduğunu ve beklenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Bakıcı İyilik Ölçeği’nin güvenilirliği, alt boyutların iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Temel İhtiyaçlar alt ölçeğinin iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bir değer olan .91 olarak bulunmuştur. Yaşamsal Faaliyetler alt ölçeğinin iç tutarlılık katsayısı ise .81 olarak belirlenmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçek maddelerinin ilgili oldukları yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenirlik taşıdığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama çalışması, faktör analizi sonucunda üç alt boyutlu bir yapıyı desteklemektedir. Ölçek toplam 22 maddeden oluşmaktadır. Bu faktörler, bakıcıların iyi oluşunun temel bileşenlerini temsil etmektedir:

• Özsaygı Ve İtibar: Bu faktör, bireyin kendine değer verme ve toplumsal itibar algısını kapsar. Toplam 9 maddeden oluşmaktadır.
• Duyguları İfade Etme ve Fiziksel İhtiyaçların Karşılanması: Bu faktör, bireyin duygusal dışavurum becerisi ile temel fiziksel gereksinimlerinin karşılanma düzeyini içerir. Toplam 9 maddeden oluşmaktadır.
• Güvenlik: Bu faktör, temel yaşam güvenliği ve barınma ihtiyaçları gibi çevresel güvenlik unsurlarını ölçer. Toplam 4 maddeden oluşmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Bakım Veren Bireyler (Caregivers)

Age Group: Yetişkin

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, Türkiye’de bakıcılık rolünü üstlenen yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 3 alt boyut ve toplam 22 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik testlerde yaygın olarak kullanılan Likert tipi ölçekleme sisteminin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, İç Tutarlılık, Birleşen Geçerlik, Demirtepe, Bozo, Bakım Yükü, Refah

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2009 (Uyarlama Çalışması)

Sorumlu Yazar: Dilek Demirtepe

Derecelendirme: Derecelendirme sistemi hakkında detaylı bilgi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı, izinleri ve olası ücret bilgileri için sorumlu yazar Dilek Demirtepe ile e-posta yoluyla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Demirtepe, D. ve Bozo, Ö. (2009). Bakıcı İyilik Ölçeği’nin Uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 12(23), 28-37.

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: bakici-iyilik-olcegi-toad.pdf

Makalenin erişim linki: Türk Psikoloji Yazıları Makale Erişimi

[quads id=5]

Bakıcı İyilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Özsaygı Ve İtibar (9 madde): Örnek madde: Kendinize vakit ayırmak
• Duyguları İfade Etme ve Fiziksel İhtiyaçların Karşılanması (9 madde): Örnek madde: Öfkenizi ifade etmek
• Güvenlik (4 madde): Örnek madde: Bir eve sahip olmak