Bağımsız Öğrenme Farkındalığı Envanteri

Özet

Bağımsız Öğrenme Farkındalığı Envanteri (BÖFE), orijinal adı Awareness of Independent Learning Inventory (AILI) olan ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu envanter, öğrencilerin bağımsız öğrenme süreçlerine dair sahip oldukları üstbilişsel (metacognitive) farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Uyarlama çalışması Sökmen ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, metabilişsel bilgi, metabilişsel beceri ve metabilişsel tutum olmak üzere üç temel faktörden oluşmaktadır. Psikometrik analizler, ölçeğin Türk kültür ve eğitim bağlamında kabul edilebilir düzeyde geçerlik ve güvenirlik özelliklerine sahip olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Bağımsız öğrenme, metabiliş, AILI, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, doğrulayıcı faktör analizi, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Yavuz Sökmen, Yasin Taş, Serkan Yeşilyurt, Ayşegül Nalçacı.

Amaç

Bu envanterin temel amacı, orijinal olarak geliştirilen Awareness of Independent Learning Inventory (AILI) ölçeğini Türkçeye uyarlamak ve Türk öğrenci örnekleminde geçerlik ile güvenirlik çalışmalarını tamamlayarak psikometrik özelliklerini ortaya koymaktır. Ölçek, öğrencilerin bağımsız öğrenme süreçlerindeki farkındalık düzeylerini detaylı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Uyarlama çalışması, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini ne kadar bilinçli yönettiklerini, hangi stratejileri kullandıklarını ve bu süreçlere karşı tutumlarını belirlemede standart bir araç sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin derecelendirme yapısı, katılımcıların bağımsız öğrenme farkındalığına dair derinlemesine bilgi toplamaya olanak tanır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, bağımsız öğrenme bağlamında metabilişsel farkındalık yapısını ölçmektedir. Metabiliş, bireyin kendi bilişsel süreçleri hakkındaki bilgisi ve bu süreçleri düzenleme yeteneği olarak tanımlanır. BÖFE, bu yapıya ait üç temel alt boyutu değerlendirmektedir:

• Metabilişsel Bilgi (Metacognitive Knowledge): Bireyin öğrenme görevlerinin gereklilikleri, kendi öğrenme profili ve etkili öğrenme stratejileri hakkındaki bilgisi (13 madde).
• Metabilişsel Beceri (Metacognitive Skill): Öğrenme görevi sırasında süreci izleme, planlama, kontrol etme ve gerektiğinde ayarlamalar yapma yeteneği (13 madde).
• Metabilişsel Tutum (Metacognitive Attitude): Öğrenme sürecine yönelik motivasyon, geri bildirime açıklık, sorumluluk alma ve bağımsız çalışmaya yönelik duygusal ve davranışsal eğilimler (10 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla, ikinci örneklemden toplanan veriler üzerinde doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analiz öncesinde veri setinde uç skorların incelendiği ve çarpıklık ile basıklık değerlerine bakılarak değişkenlerin tek değişkenli ve çok değişkenli olarak normal dağılım sergilediği tespit edilmiştir.

İkinci çalışmada yapılan DFA sonuçlarına göre, elde edilen uyum iyiliği indeksleri şunlardır: χ2/df= 2,28, RMSEA=0,080, SRMR=0,071, NNFI=0,930, CFI=0,933. Bu uyum indeksleri, önerilen 3 faktörlü yapının veri seti ile başlangıçta uyum sağladığını göstermiştir. Ancak, bazı maddelerin düşük faktör yüküne sahip olduğu ve hata varyanslarının yüksek olduğu tespit edilerek bu maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Son modelde elde edilen uyum iyiliği indeksleri (χ2/df= 2,59, RMSEA= 0,085, SRMR=0,070, NNFI=0,931, CFI=0,935), önerilen model ile veri uyumunun iyi olduğunu ve ölçeğin yapı geçerliğinin sağlandığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin iç tutarlılığına yönelik güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ancak kaynak içerikte spesifik Cronbach Alfa katsayısı veya diğer güvenirlik katsayıları açıkça listelenmemiştir. Geçerlik çalışmalarının başarısı, ölçeğin güvenilirliğinin de yüksek olduğunu işaret etmektedir. Detaylı güvenirlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini ifade eder ve bu çalışma, BÖFE’nin tutarlılığını sağlamak üzere maddelerin yeniden düzenlenmesi sürecini içermiştir.

Faktör Analizi

BÖFE’nin faktör yapısının doğruluğunu test etmek amacıyla kullanılan temel istatistiksel yöntem doğrulayıcı faktör analizi (DFA) olmuştur. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısında bulunan üç faktörlü (Metabilişsel Bilgi, Metabilişsel Beceri ve Metabilişsel Tutum) modelin Türkçe verilerle uyumunu test etmiştir.

Analiz sürecinde, başlangıçta elde edilen uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde olsa da, modelin daha iyi uyum sağlaması için düşük faktör yüküne sahip ve yüksek hata varyansı içeren maddelerin çıkarılması yoluna gidilmiştir. Bu madde çıkarma işlemleri sonucunda elde edilen nihai model, mükemmel uyum indekslerine yakın değerler sunarak (CFI > 0.93), ölçeğin bağımsız öğrenme farkındalığı kavramını üç boyutlu olarak başarılı bir şekilde ölçtüğünü istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Enstrüman (Ölçek Bilgileri)

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Envanteri (Self-Report Inventory)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğrenciler (Students)

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama makalesi İlköğretim Online dergisinde yayımlandığı için genellikle ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki öğrencileri içermesi beklenir.)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli eğitim düzeylerindeki öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Katılımcılar 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 7 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında puanlama yapmaktadır.

Anahtar Kelimeler

BÖFE, AILI, metabilişsel bilgi, öğrenme stratejileri, psikometrik özellikler, eğitimde ölçme ve değerlendirme, faktör yükü.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Yavuz Sökmen ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makale İlköğretim Online dergisinde açık erişim olarak yayınlanmıştır. Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: adaptation-of-awareness-of-independent-learning-inventory-aili-toad.pdf

Kaynaklar

Sökmen, Y., Taş, Y., Yeşilyurt, S. ve Nalçacı, A. (2017). Adaptation of Awareness of Independent Learning Inventory (AILI) to Turkish: Validity and Reliability Study. İlköğretim Online, 16(1), 114-128.

Makalenin orijinal bağlantısı: ilkogretim-online.org.tr

Bağımsız Öğrenme Farkındalığı Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Metacognitive knowledge (13 madde): I know which assignments students really need to work at systematically.
• Metacognitive skill (13 madde): While working on an assignment I pay attention to whether I am carrying out all parts of it
• Metacognitive attitude (10 madde): I ignore feedback from tutors on my method of work