Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği (ADDEÖ), antrenörlerin sporcularla olan etkileşimleri sırasında sergiledikleri spesifik davranışları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Likert tipi derecelendirme formatını kullanır ve sporcuların, antrenörlerinin davranışlarını ne sıklıkla gözlemlediklerini değerlendirmelerine olanak tanır. Ölçeğin Türkçe kültürüne uyarlaması, Bijen Filiz ve Gürhan Demirhan tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk spor bağlamında geçerli ve güvenilir olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

ADDEÖ’nün uyarlanması, özellikle spor psikolojisi alanında, antrenör-sporcu ilişkilerinin kalitesini ve antrenman ortamının etkinliğini bilimsel yöntemlerle incelemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçek, antrenör eğitim programlarının geliştirilmesi ve belirli davranışsal müdahalelerin etkisinin değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Antrenörlük Davranışı, Spor Psikolojisi, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Likert Ölçeği, Antrenör-Sporcu İlişkisi.

Yazarlar

Bijen Filiz, Gürhan Demirhan

Amaç

Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, antrenörlerin eğitim ve müsabaka süreçlerinde sergiledikleri gözlemlenebilir davranışları sistematik ve standart bir şekilde ölçmektir. Ölçek, bu davranışları çeşitli alt boyutlar halinde inceleyerek, antrenörlerin hangi davranış stillerini (örneğin, destekleyici, direktif veren, eleştirel) daha sık kullandığını belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının (Filiz ve Demirhan, 2017) spesifik amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu ölçeğin geçerliğini ve güvenirliğini Türk kültürüne özgü sporcu popülasyonu üzerinde test etmek ve ölçeği araştırmacıların kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türk spor bilimleri literatürüne antrenör davranışlarını incelemek için sağlam bir araç kazandırılmıştır.

Yapı

Ölçek, antrenör davranışlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle antrenörlerin sporculara yönelik geri bildirim, talimat verme, motivasyon sağlama ve disiplin uygulama yöntemleri gibi temel alanları kapsar. Bu davranışlar, sporcunun performansı, motivasyonu ve spora bağlılığı üzerinde doğrudan etkilidir.

ADDEÖ, antrenör davranışlarının sadece genel bir izlenimini değil, aynı zamanda spesifik ve alt kategorilere ayrılmış davranışsal tepkilerini de değerlendirmeye odaklanır. Bu alt boyutlar, araştırmacıların ve uygulayıcıların antrenör eğitiminde odaklanmaları gereken alanları net bir şekilde belirlemesine yardımcı olur.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Filiz ve Demirhan, 2017), ölçeğin yapısal geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu kanıtlar, genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. DFA, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal ölçekle tutarlı bir faktör yapısına sahip olduğunu doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Yapılan analizler, ADDEÖ’nün maddelerinin, ölçmeyi amaçladığı teorik yapılarla uyumlu olduğunu göstermiştir. Ayrıca, kültürel adaptasyon sürecinde dilsel eşdeğerlik ve içerik geçerliği de uzman görüşleri aracılığıyla sağlanmış, böylece ölçeğin Türk sporcular tarafından doğru anlaşılabilirliği güvence altına alınmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin zaman içinde ve farklı koşullar altında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Filiz ve Demirhan (2017) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanmıştır.

Elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu çalıştığını ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması sırasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirlemek için hem açımlayıcı (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) kullanılmış olabilir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin antrenör davranışlarını temsil eden özgün alt boyutlarını desteklemeli ve bu alt boyutların birbirinden ayrışan, ancak ilgili yapıları ölçtüğünü kanıtlamalıdır. Bu süreç, ölçeğin yapı geçerliğinin temel dayanağını oluşturur ve uluslararası standartlara uygunluğunu gösterir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Sporcular (Antrenörlerinin davranışlarını değerlendiren bireyler)

Age Group: Genç ve Yetişkin Sporcular

Population Details: Ölçek, çeşitli spor branşlarında aktif olarak faaliyet gösteren sporcular üzerinde uygulanabilir. Uyarlama çalışmasında kullanılan örneklemin detayları, orijinal akademik yayında mevcuttur.

Test Methodology: Öz bildirim (Sporcunun antrenör davranışlarını gözlemleyerek rapor etmesi).

Anahtar Kelimeler

Antrenör, Spor Bilimleri, Güvenirlik, Geçerlik, Faktör Yapısı, Ölçek Geliştirme, Beden Eğitimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bijen Filiz: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazar veya yayıncıdan izin alınması gerekebilir. Ticari kullanım ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Bijen Filiz ile iletişime geçilmesi önerilir.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergiler.ankara.edu.tr.

Ölçeğin kendisiyle ilgili ek bir PDF dosyası da mevcuttur: antrenorluk-davranisi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

1. Filiz, B. ve Demirhan, G. (2017). Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması. Spormetre, 15 (1), 1-10.

Antrenörlük Davranışı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Filiz ve Demirhan (2017) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulmalıdır.