Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanteri

Özet

Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanteri (AFDE), gebelik süreci boyunca kadınların günlük yaşam aktivitelerinde (GYA) deneyimledikleri fonksiyonel kısıtlılıkları ve statülerini değerlendirmek üzere uyarlanmış psikometrik bir ölçektir. Bu envanter, gebelikten sonraki fonksiyonel statü kavramını esas alarak, bireyin ev içi, sosyal, mesleki ve kişisel bakım gibi altı temel alandaki işlevselliğini kapsamlı bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. AFDE’nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2014 yılında Özkan ve arkadaşları tarafından tamamlanmıştır, bu da ölçeğin Türk popülasyonunda kullanıma uygunluğunu göstermektedir. Ölçek, toplam 44 madde ve altı faktörlü bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Antepartum, Gebelik, Fonksiyonel Durum, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Yapı Geçerliliği, Doğum Öncesi Dönem.

Yazarlar

Özkan, S., Demirhan, H., Çınar, İ. Ö., Sevil, Ü., ve Alataş, E.

Amaç

Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanterinin (AFDE) temel amacı, gebelik dönemindeki kadınların fiziksel ve psikososyal durumlarında meydana gelen değişikliklerin günlük fonksiyonel durum üzerindeki etkilerini standart ve objektif bir araçla belirlemektir. Bu ölçüm aracı, gebelerin hangi yaşam alanlarında (örneğin ev işleri, sosyal katılım, öz bakım) zorluk yaşadığını tespit ederek, sağlık uzmanlarının bireyselleştirilmiş bakım ve müdahale planları geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, gebelik ilerledikçe artabilecek fonksiyonel bağımlılık düzeylerini izlemek ve risk altındaki gebeleri erken dönemde belirlemek için tasarlanmıştır. Türkçe uyarlaması, kültürlerarası farklılıkları dikkate alarak ölçeğin Türkiye’deki gebeler arasında güvenle kullanılmasını sağlamıştır.

Yapı

AFDE, gebelik döneminde fonksiyonel statüyü ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçeğin teorik çerçevesi, fonksiyonel statünün sadece fiziksel yeterlilikten ibaret olmadığını, aynı zamanda sosyal rollerin ve kişisel sorumlulukların yerine getirilme kapasitesini de içerdiğini varsayar. Ölçek, fonksiyonel statü kavramının altı ana boyutunu kapsamaktadır.

Bu altı boyut, gebelik sürecindeki bir kadının günlük yaşamdaki temel faaliyetlerini ve sorumluluklarını yansıtmaktadır:

• Ev İçi Faaliyetler
• Sosyal ve Toplumsal Faaliyetler
• Çocuk Bakımı Faaliyetleri
• Öz Bakım Faaliyetleri
• Mesleki Faaliyetler
• Eğitim Faaliyetleri

Geçerlik

AFDE’nin Türkçe uyarlaması için yapı geçerliliğinin değerlendirilmesi, ölçeğin alt ölçek yapısının incelenmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin gebelikten sonra fonksiyonel statü ifadesini altı farklı boyutta başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Bu çalışma, ölçeğin teorik yapısını destekler nitelikte olup, belirlenen altı boyutun (ev içi, sosyal ve toplumsal, çocuk bakımı, öz bakım, mesleki, ve eğitim faaliyetleri) gebelikteki fonksiyonel kısıtlılıkları temsil etme yeterliliğini doğrulamıştır. Elde edilen bulgular, AFDE’nin amaçladığı psikolojik yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde geçerliliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

AFDE’nin güvenilirlik çalışmaları, zamana karşı tutarlılığın incelenmesi amacıyla test-tekrar test yöntemine dayandırılmıştır. Bu analizler, ölçeğin ölçüm sonuçlarının zaman içinde istikrarlı olduğunu ortaya koymuştur.

Toplam AFDE puanı için belirlenen test-tekrar test güvenilirliği katsayısı 0.99 gibi oldukça yüksek bir değerde rapor edilmiştir. Alt ölçekler bazında yapılan incelemelerde ise güvenilirlik katsayılarının 0.73 ile 0.98 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu geniş aralık, ölçeğin tüm alt boyutlarının da kabul edilebilir düzeyde güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanteri, psikometrik açıdan incelendiğinde 44 maddeden ve altı faktörden oluşan bir yapıya sahiptir. Bu altı faktörlü yapı, ölçeğin yapı geçerliliği çalışmalarında doğrulanmıştır.

Faktörler, gebelik sürecindeki fonksiyonel statünün ayrışmış, ancak ilişkili boyutlarını temsil eder. Ölçeğin çok faktörlü doğası, klinisyenlerin ve araştırmacıların, gebelerin fonksiyonel durumundaki bozulmaları genel bir skor yerine, spesifik yaşam alanlarına göre değerlendirmesine olanak tanır. Bu, müdahale stratejilerinin daha hedef odaklı geliştirilmesini sağlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Envanteri

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Gebeler (Kadınlar)

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık çağındaki kadınlar)

Popülasyon Detayları: Gebelik döneminde olan ve doğum öncesi fonksiyonel durumlarının değerlendirilmesi gereken kadınlar.

Test Metodolojisi: Ölçek toplam 44 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme, 3’lü Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır (1’den 3’e kadar puanlama). Yüksek puanlar genellikle daha iyi fonksiyonel durumu veya daha az kısıtlılığı işaret eder.

Anahtar Kelimeler

AFDE, Gebelik, Antepartum Dönem, Öz Bakım, Yaşam Kalitesi, Güvenilirlik, Geçerlilik, Psikometri, Fonksiyonel Kısıtlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sevgi Özkan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Pamukkale Üniversitesi, Denizli, Türkiye (Sorumlu yazarın kurumsal bilgileri temel alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izin ve ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Sevgi Özkan ile ([email protected]) iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Bu çalışmanın orijinal PDF dokümanı aşağıdaki adresten indirilebilir: antepartum-donem-fonksiyonel-durum-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Özkan, S., Demirhan, H., Çınar, İ. Ö., Sevil, Ü., ve Alataş, E. (2014). Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanterinin geçerlilik güvenilirlik çalışması. Pamukkale Tıp Dergisi, 7(2), 125-130.

Antepartum Dönem Fonksiyonel Durum Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir; sadece ölçeğin 44 maddeden oluştuğu bilgisi mevcuttur. Ölçek maddeleri ve detaylı uygulama yönergeleri için lütfen Özkan ve arkadaşlarının (2014) orijinal bilimsel makalesine başvurunuz.